A high-level conference of young parliamentarians from around the world was organized at Seven Visions, The Dvin French envoy: Armenia PM is invited to 19th La Francophonie summit in France We always look for opportunities to convene the foreign ministers of Armenia and Azerbaijan, Miller French Foreign Minister visits Musa Dagh Battle memorial in Armenia PM Pashinyan leaves for Georgia on official visit Armenia should be able to protect its territory and population: Armenia-France cooperation in field of defense will continue Private conversation between Ararat Mirzoyan and Stéphane Sejourne took place at Armenia's Foreign Ministry Crossroads of Peace initiative by Armenia is ‘very reasonable’ project, France Senator says PM Pashinyan receives Iraq's Supreme Court President Jassim Muhammad Aboud Catholicos invites Armenia authorities to Holy Etchmiadzin Cathedral re-consecration 

Նոր ատոմակայանի կառուցման դիլեման. «Փաստ»

Armenian Press

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Էներգետիկ անվտանգությունն ամենակարևոր խնդիրներից է, որի վրա կենտրոնանում են պետությունները։ Ներկայում մթնոլորտն աղտոտող էներգետիկայից անցում է կատարվում դեպի կանաչ, վերականգնվող էներգետիկայի։ Բայց կանաչ էներգետիկան դեռևս չի կարող ապահովել այնպիսի հզորություններ, ինչ ապահովում է ատոմային էներգետիկան, որը շրջակա միջավայրի համար ևս հիմնականում անվտանգ է համարվում։ Դա է պատճառը, որ տարբեր երկրներ մեկը մյուսի հետևից փորձում են զարգացնել ատոմային էներգետիկան, իսկ եթե այդ ոլորտը բացակայում է, ապա ձեռնամուխ լինել նոր ատոմակայանի կառուցման։

Պատահական չէ, որ «Ռոսատոմը» Թուրքիայում, Հունգարիայում, Բանգլադեշում և այլ երկրներում ներգրավված է նոր ատոմակայանների կառուցման գործում։ Եվ պետք է նկատի ունենալ, որ Ռուսաստանը մեծ առավելություն ունի այս ոլորտում։ Նույնիսկ Ռուսաստանի դեմ սահմանված խիստ պատժամիջոցների պարագայում արևմտյան երկրները շարունակում են ատոմային ոլորտում համագործակցել Ռուսաստանի հետ և միջուկային վառելիք գնել։

Ինչ վերաբերում է Հայաստանին, ապա պետք է նկատել, որ ատոմային էներգետիկայի սկիզբը դրվել է 1966 թ.-ին, երբ որոշում է կայացվել կառուցել Կովկասում առաջին ատոմակայանը՝ Հայկական ԱԷԿ-ը։ Ուստի, Հայաստանը, տասնամյակների ընթացքում ատոմային էներգետիկայի ոլորտում համագործակցելով ռուսական կողմի հետ, մեծ փորձ է ձեռք բերել ռեակտորների կառուցման, շահագործման գործում։ Ատոմակայանի շահագործումն առավել քան կարևոր է Հայաստանի համար, քանի որ ապահովում է երկրում արտադրվող էլեկտրաէներգիայի մոտ մեկ երրորդը, սակայն Մեծամորի ԱԷԿ-ի շահագործման ժամկետը անընդհատ երկարացվում է։ Հայկական ԱԷԿ-ի շահագործման նախագծային ժամկետը լրացավ 2016 թվականին, սակայն արդիականացման և վերազինման լայնածավալ աշխատանքների շնորհիվ (մասամբ ֆինանսավորվել է ՌԴ կառավարության վարկային և դրամաշնորհային միջոցներով) այն երկարացվեց մինչև 2026 թվականը:

Անցյալ տարի կառավարությունը որոշում կայացրեց վերազինել կայանը, որպեսզի շահագործման ժամկետը կրկին երկարացվի մինչև 2036 թվականը: Մյուս կողմից էլ՝ պարզ է, որ անհնար է անվերջ երակարացնել ատոմակայանի կյանքը, ուստի Հայաստանի էներգետիկ անվտանգության ապահովման համար անհրաժեշտ է նոր ատոմակայան ունենալ։ Դրա համար էլ քննարկվում է նոր կայանի կառուցման հարցը։ Դեռևս 2022 թվականի հունվարի 20-ին Դուբայում «Ռոսատոմ» պետական կորպորացիան և Հայկական ատոմային էլեկտրակայանի ղեկավարությունը ստորագրեցին Հայաստանի տարածքում ռուսական դիզայնով նոր ատոմային էներգաբլոկների կառուցման հարցով հնարավոր համագործակցության ուսումնասիրման համար փոխըմբռնման հուշագիր։

իրման համար փոխըմբռնման հուշագիր։ Այսինքն, սկզբից դիտարկվում էր, որ նոր ատոմակայանը պետք է ռուսական կողմը կառուցի, բայց անցած տարի պարզ դարձավ, որ ԱՄՆ մասնագետների հետ քննարկումներ են ընթանում Հայաստանում մոդուլային ռեակտորների կառուցման շուրջ։ Եվ հիմա արդեն ԱՄՆ քաղաքացիական միջուկային էներգիայի համաձայնագրին միանալու Երևանի դիմումը դրական արձագանք է ստանում։ Ըստ ամերիկյան կողմի, մոդուլային միջուկային ռեակտորների կառուցումը Հայաստանի համար կարող է հանգեցնել ավելի մեծ էներգետիկ անկախության, բայց, ինչպես նկատում են փորձագետները, ԱՄՆ-ն նման ռեակտորների շահագործման փորձ չունի։ Եվ այս պահին աշխարհում շահագործվում է միայն 2 փոքր ռեակտոր՝ Չինաստանում ու Ռուսաստանում։ Էներգետիկայի ոլորտի մասնագետների դիտարկմամբ, որևէ մեկը չի կարող հիմնավոր կերպով ապացուցել, որ ամերիկյան կողմի կառուցած մոդուլային ատոմակայանը կարող է բարձր արդյունավետություն ունենալ, քանի որ դրանք դեռ գործնակում չեն շահագործվել։ Ժամանակի ընթացքում միայն արդյունքները կերևան, իսկ Հայաստանը շատ ժամանակ չունի՝ հաշվի առնելով, որ նոր ատոմակայանի կառուցումից առաջ պետք է իրականացնել նաև նախագծային աշխատանքներ։ Ուստի. կառավարությունը պետք է արագ կողմնորոշվի և որոշում կայացնի։

Հաշվի առնենք նաև, որ դեռ անցյալ տարի ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարի խորհրդական Կարեն Սարգսյանը ատոմային էներգետիկայի հեռանկարների վերաբերյալ պանելային քննարկման ժամանակ նկատեց, որ Հայաստանում նոր ատոմակայանի տարբերակների շարքում լավագույնս մշակվել է խոշոր հզորության ռուսական բլոկի նախագիծը (10001200 մեգավատտ)։ Նրա խոսքով, ռուսական կողմի նախնական տեխնիկատնտեսական հիմնավորումն արդեն պատրաստ է։ Ու ընդհանրապես, մասնագետների համոզմամբ, արդյունավետության ու «Ռոսատոմի» հետ համագործակցության փորձի առկայության մասով ռուսական տարբերակն զգալի առավելություններ ունի, ուստի այդ առաջարկից հրաժարվելը Հայաստանի էներգետիկ ոլորտի համար կարող է խնդրահարույց լինել։

Այլ հարց է, որ Հայաստանը, այս առաջարկից չհրաժարվելով հանդերձ, կարողանա միաժամանակ նաև ԱՄՆ-ի հետ համագործակցել միջուկային ոլորտում՝ հատկապես եթե ներդրումներն իրականացվեն այդ երկրի կողմից։ Այդ դեպքում Հայաստանը ոչ միայն նոր միջուկային տեխնոլոգիաների կարող է տիրապետել, այլև կարող է ապահովել ամերիկյան մոդուլային կայանների շահագործման նախադեպ։ Մյուս կողմից էլ՝ մեր երկիրը չպետք է սահմանափակվի ԱՄՆ-ի ու Ռուսաստանի հետ համագործակցությամբ, միջուկային էներգետիկայի ոլորտում կարող է օգտակար լինել նաև Հարավային Կորեայի, Չինաստանի ու Ֆրանսիայի փորձը, որի արդյունքում ավելի մեծ էներգետիկ անկախություն կարելի է ձեռք բերել։

ԱՐՍԵՆ ՍԱՀԱԿՅԱՆ

Հետևե՛ք -ին Youtube-ում`
A high-level conference of young parliamentarians from around the world was organized at Seven Visions, The DvinFrench envoy: Armenia PM is invited to 19th La Francophonie summit in FranceHonda reveals what its new Acura crossover will look likeBlinken discusses Azerbaijan’s adherence to international human rights obligations and commitments with AliyevWe always look for opportunities to convene the foreign ministers of Armenia and Azerbaijan, MillerRihanna turns heads in white teddy coat at Fenty Hair launch in LondonApple's stock price fell more than 3% amid weak demand for iPhone 16Newspaper: Armenia ex-president Robert Kocharyan, Vladimir Putin have telephone conversationFrench Foreign Minister visits Musa Dagh Battle memorial in ArmeniaPM Pashinyan leaves for Georgia on official visitArmenia should be able to protect its territory and population: Armenia-France cooperation in field of defense will continueHarris expressed concern about possible assassination attempt on TrumpIt is Azerbaijan's responsibility to show that it sincerely wants to achieve peace before COP29: Foreign Minister of FranceOil Prices DownPrivate conversation between Ararat Mirzoyan and Stéphane Sejourne took place at Armenia's Foreign MinistryBarerar.am is a new platform that provides an opportunity to provide assistance to needy families directly and without any mediation Ukraine attacks Russian territory with drones, againCrossroads of Peace initiative by Armenia is ‘very reasonable’ project, France Senator saysPM Pashinyan receives Iraq's Supreme Court President Jassim Muhammad AboudCatholicos invites Armenia authorities to Holy Etchmiadzin Cathedral re-consecrationHungary can support process of finalizing peace agreement between Armenia and Azerbaijan: SzijjártóLauren Sanchez is a busty bombshell in $9,000 designer gown alongside billionaire fiancé Jeff Bezos at galaArmenia parliament vice speaker: We can have fully normalized relations tomorrow if Turks show political willIf Turkey shows political will, we can have normalized relations even tomorrow: RubinyanTerritorial integrity, sovereignty, and legislation of regional countries must be respected: SheikholeslamiArmenia-Azerbaijan and Armenia-Turkey normalization processes open new doors for regional cooperation: DarsaliaArmenia Deserves Europe's Attention and Support: Xavier Bettel‘Zangezur corridor’ is Russia conspiracy to close Iran's border, Tehran saysNewspaper: Armenia officially starts supplying Ukraine with Soviet-made weapons?Lasting peace in South Caucasus is not only possible, but also realistic: PashinyanArmenia is following path of economic diversification: Papoyan met with Ministers of Foreign Affairs and Economy of LithuaniaVice President of the European Commission will hold meetings with high-ranking leaders in Armenia: MaragosArmenia FM: Draft peace treaty sent to Azerbaijan contains fully agreed textIn 2027, Elon Musk's fortune may exceed $1 trillion Tokayev: Kazakhstan ready to continue providing platform for Armenia-Azerbaijan talksThere was no anti-Russian campaign in Armenia, parliament head claimsArmenia should participate in BRICS summit based on its interests: Alen SimonyanFifth air attack on Kyiv since beginning of September: BBCEU can deprive Slovakia of funds: BloombergArmenia parliament kicks off fall session (live)At least 48 people killed in Nigerian fuel truck explosionSuren Papikyan participated in opening ceremony of 'Responsible Artificial Intelligence in the Military Domain' summitMinister of Foreign Affairs of Ukraine recalled charge d'affaires of GeorgiaSome people's dreams about 'Zangezur Corridor' will not come true: Ambassador of Iran to ArmeniaHasanov checked combat readiness of units located in direction of 'conditional border'Deputy mayor of Paris thanked Armenia's President for awarding him with Order of FriendshipNikol Pashinyan to participate in BRICS summit to be held in KazanVice President of European Commission to visit Yerevan on September 9Ararat Mirzoyan congratulated Andrii Sybiha on his appointment as Foreign Minister of UkraineArmenia-China direct flights launched
Most Popular