Որոտան գետը չդիմացավ, հոսեց ետընթաց

Սկիզբը` «Նետ-նիզակի տեղատարափից պատռված մի խուրջին երկինք հավաքեց իր համար»:

Խառնիշփոթից ու տեղատարափից կիրճը պատռվեց թանձր մառախուղով: Արևագալ օրը լեռան լանջին է, ուր հայ զինվորներն են, մառախուղը միայն սելջուկին է ծածկել` մոլորեցրել է, թե անցավ, նա ուշքի կգա, և այդ ժամանակ Ջուրջի մարդկանց բանը բուրդ է` կգզի, կտա քամուն: Եկվորին, ախր, թիվ ու դադար չկա. ձորում անսկիզբ ու անվերջանալի է զորքի տեղաշարժը: Գոնե մառախուղը շարունակվի, ժամանակից շուտ ուշքի չգան … Մնացածը նետ ու աղեղի, նշանառու հայացքի ու պիրկ բազուկների գործ է: Իրենք հուսալի թիկունք ունեն` լեռան լանջն է, և անխորտակ վահան` ժայռերն են, ետևում պատսպարված` մի նետընկեց հեռվից սանրում են կիրճը: Կսողանան, հեռավորությունը կպաշտպանեն, սրամարտի չբռնվեն: Թե չէ շատ են անիծվածները, շատ-շատ, և սրամարտը պարտություն է: Իրենք չափազանց փոքրաթիվ, չեն դիմանա ճնշումին, կընկնեն, կփախչեն մազապուրծ, ինչպես Որոտան գետը` չդիմացավ, հոսեց ետընթաց: Ջուրջի մեջ բազմած հմուտ զորավարն արթնացել, ուշադիր դիտում է չորսբոլորը. ոչինչ չի վրիպում աչքից: Ահա մեկը, տասը, հարյուրը ճարպկորեն մագլցում են ժայռերը` հենց մոտենան, հնարավոր չի լինի խուսափել սրամարտից, իսկ դա պարտություն է, չարաչար պարտություն: Նա նետի սլաքն ուղղեց առաջին բարձրացողի վրա. ևս մի ակնթարթ, և սելջուկն անկենդան կգլորվի ժայռից: «Նետահարեցեք, - կանչեց ձայնալար-եղջերափողով, - չթողնեք մագլցեն ժայռերը»: Սլաք սլաքի ետևից շամփեցին թշնամուն, տասը, հարյուրը վայր ընկան անշնչացած: Չէ, հայ զինվորների ատելությունը չար է, չներող ու շարունակելի, համազարկի տեղատարափ մառախուղը չլինի էլ, ատելության թանձր մառախուղը կա ու կա, կծածկի Որոտանի կիրճը, կմոլորեցնի հակառակորդին: Եվ ձորը լցվում է դիակներով, հառաչանքներով, անեծք-հայհոյանքով: Ջուրջը նայում է իր զինվորներին. զոհ չեն տվել, ժայռ-վահանը և թիկունք-լեռնալանջը պաշտպանում են:

Արմեն Մարտիրոսյան «Մազե կամուրջ»

Նյութը` Ք. Ա.-ի