«Հեռու հեռվում մնում են հայրենիքի պատկերը և մոր սրբազան կերպարանքը». Հրաչյա Քոչար

Նա ծնվել է 910 թ. հին Բագրևանդ գավառի Նպատ լեռան ստորոտին գտնվող մի փոքրիկ գյուղակում: Երեխայի վրա անջնջելի հետք է թողել ծննդավայրի շքեղ բնությունը. հորդ գետերը, անծայր ու անվերջ ձգվող լեռնապարներն ու մարգագետինները: Բայց մանկական պայծառ տեսիլները արագորեն ստանում են մռայլ գույներ: Նրա աչքի առաջ թուրքական և քրդական հրոսակները բնաջնջում են ժողովրդին, ավերում գյուղերը: Նա տեսնում է գաղթի սարսափելի պատկերներ, տանջահար բազմություններ, մեռնող երեխաներ ու մայրեր. «Այսօր էլ, - գրում է նա ինքնակենսագրականության մեջ, - կարծես լսում եմ ձիերի դոփյունը, հեծյալների վայրենի կերպարանքները, նրանց կռնչյունը: Այնուհետև բացվում են հայացքիս առաջ գաղթի տեսարանները, բոկոտն, ցնցոտիներով պատանիների ու աղջիկների բազմությունները ճանապարհների վրա, երկականի սայլերի ճռնչոցը, կարծես զգում եմ անիվների այրվածքի հոտը»: Այդ ճանապարհին մեռնում է մայրը, մշտական ցավ թողնելով որբացած երեխայի հոգում: Այդպես փոքրիկ Հրաչյան հեռանում է հարազատ գյուղակից` իր հետ բերելով հիշողությունների մի բեռ, որը հետագայում դառնում է կարոտ, այրող ցավ, դառնում է խոհ, ապրում, տառապանք: Հեռու հեռվում մնում են հայրենիքի պատկերը և մոր սրբազան կերպարանքը:

Հետագա տարիներին Հր. Քոչարը ապրում է հայրենակիցների շրջանում, գաղթած արևմտահայերի մեջ: Նրա աչքի առաջ տեղի է ունենում վերածնության հրաշքը, բարձրանում են առաջին անշուք տները, ձևավորվում նոր գյուղերը, ծիլ տալիս հայրենի եզերքից բերած ծառերի սերմերը: Ինքը, Հր. Քոչարը մի կողմ է նետում հովվի ցուպը, ընդունվում դպրոց, դառնում մամուլի աշխատող, կոմերիտական:

Հրաչյա Թամրազյան «Գրական դիմանկարներ, հոդվածներ»

Նյութը` Ք. Ա-ի