Անկախ Հայաստանի անկախ մշակույթը

Անկախություն…գաղափար, որը համարժեք է ազատությանը, այն ամենին, ինչն իր հետ բերում է ազատությունը, ոմանց համար` արյուն – քրտինքով նվաճված, գիտակցված նվիրական նպատակներով, ուստի` և շատ թանկ…ոմանց համար էլ` պատրաստի հրամցված, չհասկացված ու կասկածելի իմաստավորում ստացած …

Անկախության տարիների մեր մշակութային կյանքը դիտարկելու համար պիտի տեսնենք այդ ոլորտում մեր ունեցած արդյունքները:
Ինչպես հայտնի է, ազգային մշակույթն ազգի ապրելակերպն է, որը պայմանավորված է բազմաթիվ գործոններով: Այդ գործոնները` բնաշխարհը, հարևան պետությունների առկայությունը, կարծես թե չեն փոխվել. ուզում եմ հավատալ, որ մեծ առումով չի փոխվել նաև հայի տեսակը` ազնիվ, արարող, ու արժանապատիվ…

Այդ դեպքում ինչո՞վ բացատրել այն մշակութային անկումը, որն առկա է մեզանում: Անմիջապես ուզում եմ պատասխանել հնարավոր ընդդիմախոսիս այն հարցին, թե «մի՞թե չեն եղել ավելի վատ ժամանակներ…»: Եղել են, երբ երկիրը թուրքի, ռուսի կամ պարսիկի տիրապետության տակ է եղել:

1918-20թթ., և ապա` բոլշևիկյան Հայաստանի իշխանությունների ազգային - պետական քաղաքականության արդյունքում, չնայած կուսակցական ծայրահեղ տարբեր հայացքներին, բզկտված Հայաստանը ներգաղթի աննախադեպ հոսք ունեցավ: Ալ. Թամանյան, Մ.Սարյան, Ռոմ. Մելիքյան, Սպենդիարյան, Երվ. Քոչար և բազմաթիվ այլ մտավորականներ տեղափոխվեցին Հայաստան, քանզի հավատացած էին, որ իրենք պետք է մասնակցեն հայրենիք կերտելու սուրբ գործին: Եվ չնայած ստալինյան դժոխային տարիներին, այսօրվա Հայաստանի` պետական հիմքերը դրվեցին անձնվեր ու հավատացող մտավորականների ձեռքերով:

Անձնվեր ու հավատացող մտավորականներ այսօր էլ կան, ովքեր ազգային ոգու փրկության առաքելությամբ են ապրում. Տիգրան Մանսուրյան, Գագիկ Գինոսյան, Սամվել Կարապետյան, Արթուր Մեսչյան, Արտակ Մովսիսյան և ուրիշներ:

Ուրեմն որտե՞ղ փնտրենք չնվազող արտագաղթի և հոգևոր-մշակութային ճգնաժամի արմատները: Ցավոք, բոլոր ճգնաժամերի ծնողը հավատի ու խղճի ճգնաժամն է: Իսկ այս մեծ չարիքի վերացման համար կրկին ու կրկին մեր մեջ պիտի փնտրենք հույսն ու հավատը, անհրաժեշտության դեպքում դիմադրելու ուժն ու հաղթողի ոգին… Եվ այլևս չլքենք մեր հողը` ավելի մեծացնելով ազգի ու պետության ուծացման վտանգը: Ամեն ինչ մեր մեջ է…

Հեղինակ` արվեստաբան Լիլիթ Մարգարյան