Արցախի Տիգրանակերտում սկսվել են հնագիտական պեղումները

Արցախի Տիգրանակերտ քաղաքում արդեն սկսվել են հնագիտական պեղումները: Ամեն տարվա նման դրանք իրականացվելու են երեք հիմնական պեղահատվածումˋ Ամրացված թաղամասում, Անտիկ առաջին և Կենտրոնական թաղամասերում: «Կենտրոնական թաղամասում պեղված երկրորդ եկեղեցու արևմուտքում գտնվող վաղքրիստոնեական տապանաբակում մեծ սարկոֆագներ կան: Սարկոֆագներից մեկն ընդհանրապես չի բացվել: Մարսելից կժամանի մարդաբան Պոլ Բեյլին, ում հետ կբացենք դամբարանըˋ ոսկրաբանական նյութ ուսումնասիրելու համար: Ենթադրում ենք, որ այդ շարունակության վրա արևմտյան հրապարակում կարող են այլ կառույցներ ևս լինեն»,- «Արմենպրես»-ի հետ զրույցում հայտնեց պատմական գիտությունների դոկտոր-պրոֆեսոր, ՀՀ ԳԱԱ հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի Արցախի հնագիտական արշավախմբի ղեկավար Համլետ Պետրոսյանը:

2014 թվականին Տիգրանակերտի հնագետները հասցրել էին պեղել Վանքասարի լանջի վրա գտնվող ամրոցի հյուսիսային պարսպի 250 մետրը, ինչը Տիգրանակերտը դարձնում է իր ժամանակաշրջանով թվագրվող և այդքան մանրամասնորեն բացված բացառիկ հուշարձան Կովկասում: «Պարիսպն այժմ թեքվել է ամրոցի ներսի կողմ, նոր կցակառույցներ են հայտնաբերվել: Մենք ակնկալում ենք շուտով բացել ամրոցի գլխավոր մուտքը, որը խոստանում է ոչ միայն ճարտարապետական հետաքրքիր լուծումներ, այլև արձանագրություններ. եթե ինչ-որ արձանագրություններ լինեն, մուտքի հատվածում կլինեն»,- տեղեկացրեց արշավախմբի ղեկավարը:

Արցախի պատմական քաղաքում պեղումները կտևեն 40 օր՝ մեկնարկելով հուլիսի 1-ից և շարունակվելով մինչև օգոստոսի 10-12-ը: Ֆինանսավորման մեկ երրորդի կրճատման հետևանքով այս տարի հայ հնագետները չեն կարողանա պեղումների մասնակից դարձնել Ֆլորենցիայի համալսարանի գործընկերներին, ում հետ երկու տարի անընդմեջ համագործակցել են շերտագրական դիտարկումներ կատարելու համար: «Արտասահմանյան բուհերը չեն կարող իրենք ֆինանսավորել իրենց աշխատողներին, քանի որ Արցախը քաղաքականպես ճանաչված չէ: Նրանց մասնակցությունը հնարավոր է միայն մեր ֆինանսավորմամբ: Արցախի իշխանություններն այս տարի մեկ երրորդով կրճատել են մեր միակ ֆինանսավորման աղբյուրը՝ պատճառաբանելով, որ ֆինանսական վիճակը վատ է»,- բացատրեց հնագետը:

Հիմնական արշավախմբի կազմում են Երևանի պետական համալսարանի Հնագիտական լաբորատորիայի ավագ գիտաշխատող, ճարտարապետության թեկնածու Լյուբա Կիրակոսյանը, ԵՊՀ հնագիտության և ազգագրության ամբիոնի հայցորդ Տատյանա Վարդանեսովան, ՀՀ ԳԱԱ հնագետ, պատմական գիտությունների թեկնածու Ինեսա Կարապետյանը, Արցախի պետական համալսարանից Վազգեն Ղամբարյանը, ՀՀ ԳԱԱ հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտից Արմինե Գաբրիելյանը:

Հայաստանի հանրապետության Գիտությունների ազգային ակադեմիայի Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի Արցախի արշավախումբը 2005թ. հայտնաբերել է Հայոց արքա Տիգրան Բ Մեծի (95-55 թթ. մ.թ.ա.) կողմից Արցախում հիմնած Տիգրանակերտ քաղաքը և 2006-2008թթ. հնագիտական պեղումներ է կատարել նրա տարածքում: Այն Տիգրանի անունը կրող միակ բնակավայրն է, որի տեղը ճշգրտորեն պարզված է, և որը ենթարկվում է հնագիտական հետազոտության:

Պեղումների արդյունքում բացվել են քաղաքի Միջնաբերդի պարիսպների մի հատվածը, Ամրացված թաղամասի պարիսպների ժայռափոր հիմքերը, նույն թաղամասի դարավանդներից մեկի հենապատը, Կենտրոնական թաղամասի բազիլիկ եկեղեցու մի հատվածը: Հետախուզական պեղումներ են կատարվել նաև Ամրացված թաղամասի ու Կենտրոնական թաղամասի մի քանի հատվածներում, Վաղքրիստոնեական դամբարանադաշտում: Հետազոտվել են նաև քաղաքի մերձակայքում գտնվող պաշտամունքային-քարայրային համալիրը, նրա ստորոտով անցնող ժայռափոր ջրանցքը, Խաչենագետի ձախ ափին գտնվող վաղմիջնադարյան ամրոցը: