Այսօր Մանուկ Աբեղյանի ծննդյան օրն է

Այսօր հայ անվանի բանասեր, ականավոր գրականագետ, լեզվաբան-հայերենագետ, փիլիսոփայության (1898) և բանասիրական (1935) դոկտոր, պրոֆեսոր (1926), ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (1943), գիտության վաստակավոր գործիչ (1935) Մանուկ Աբեղյանի ծննդյան օրն է:

Ծնվել է Նախիջևանի գավառի Աստապատ գյուղում (հետագայում բուն Աստապատի տարածքը մնացել է ջրամբարի տակ), սովորել Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում (1876-1885): 1885-1887-ին աշխատել է Գևորգյան ճեմարանում իբրև գրադարանապետ և դպրոցական բաժնի դասատու: 1887-1889-ին հայոց լեզու և գրականություն է դասավանդել Շուշիի թեմական դպրոցում, 1889-1893-ին՝ Թիֆլիսի Հովնանյան օրիորդաց դպրոցում: 1891-1892-ին՝ մի քանի ամսով, կատարել է «Նոր դար» օրաթերթի խմբագրի պաշտոնը: 1893-1895-ին ուսանել է Ենայի և Լայպցիգի համալսարանների բանասիրական ֆակուլտետներում: 1896-1898-ին որպես ազատ ունկընդիր դասախոսություններ է լսել Բեռլինի և Փարիզի (Սորբոնի) համալսարաններում: «Հայ ժողովրդի հավատալիքը» (գերմաներեն) թեմայով ուսումնասիրության համար 1898-ին Ենայի համալսարանում ստացել է փիլիսոփայության դոկտորի գիտական աստիճան: 1898-1914-ին հայոց հին և նոր գրականություն է դասախոսել Գևորգյան ճեմարանում: 1914-1919-ին հայոց լեզու և գրականություն է դասավանդել Թիֆլիսի Ներսիսյան և Հովնանյան դպրոցներում: 1920-1922-ին Հայաստանի ռազմական կոմիսարիատի գլխավոր շտաբում եղել է ռազկոմի անձնական քարտուղար (հիմնականում զբաղվել է ռուս-հայերեն ռազմական տերմինների բառարան կազմելու գործով): 1921-ին Հայաստանի լուսժողկոմի հանձնարարությամբ պատրաստել է հայոց լեզվի ուղղագրական ռեֆորմի նախագիծը, որի հիման վրա 1922-ի մարտի 4-ի դեկրետով Հայաստանում կատարվեց ուղղագրական բարեփոխություն: 1922-ին հայոց լեզու է դասավանդել Երևանի ռազմական դպրոցում: Մանուկ Աբեղյանը եղել է Երևանի համալսարանի հիմնադիր դասախոսներից, պատմագրական ֆակուլտետի դեկան (1923-1925), ամբիոնի վարիչ: Եղել է (1925-1930) Հայաստանի գիտության և արվեստի ինստիտուտի տնօրեն, 1930-1936-ին՝ Հայաստանի կուլտուրայի պատմության, պատմության և գրականության ինստիտուտի նախագահության անդամ, այնուհետև աշխատել է Երևանի համալսարանում և ՀԽՍՀ գիտահետազոտական հիմնարկներում:

Մանուկ Աբեղյանը հայ ժողովրդական էպոսի խոշորագույն գիտակներից է. նա հայտնաբերել է «Սասնա ծռերի» երկրորդ տարբերակը: 1886-ին գրառել է «Սասնա ծռեր» հերոսավեպի նոր տարբերակը («Դավիթ և Մհեր», 1889) և կատարել է առաջին մասնագիտական հետազոտությունը: Նա նաև վերականգնել է հայ հին առասպելաբանության և ժողովրդական հավատալիքների ամբողջական համակարգը և հիմք դրել հայ առասպելաբանության գիտական նոր տեսությանը:

Մանուկ Աբեղյանը հանդիսանում է հայոց տաղաչափության առաջին ուսումնասիրողն ու փաստացի, ամբողջական հետազոտության հեղինակը։

Մահացել է 1944-ի սեպտեմբերի 25-ին՝ Երևանում: