Ինչ են պարզել գիտնականները քնի մասին

Քունը ոչ միայն պահպանում է հիշողությունները, այլև բարձրացնում է դրանց ճշգրտությունը։ Այսպիսի եզրակացության են եկել Ռոթմանի հետազոտությունների ինստիտուտի, Տորոնտոյի համալսարանի և այլ գիտական հաստատությունների հետազոտողները: Աշխատանքը հրապարակվել Է Nature Human Behaviour (NHB) ամսագրում:

«Մեզ համար կարևոր էր հասկանալ՝ ինչպես են հիշողությունները փոխակերպվում ժամանակի ընթացքում և ինչու են որոշ մանրամասներ մնում հիշողության մեջ, իսկ մյուսներն անհետանում։ Իրական կյանքում մենք չենք կարող վերահսկել իրադարձությունների ընթացքը, ուստի մենք ստեղծեցինք վերահսկվող, բայց նաև բնական փորձ», - ասել է հետազոտության գլխավոր հեղինակ Բրայան Լևինը:

Փորձի ընթացքում մասնակիցները լսել են աուդիոգիդ և հետևել նկարներին, որից հետո նրանց խնդրել են հիշել մանրամասները (օրինակ՝ նկարի գույնը) և հաջորդականությունը (ինչ հերթականությամբ են ընթանում նկարները)։ Մասնակիցները փորձարկվել են շրջայցից անմիջապես հետո, հաջորդ օրը, մեկ շաբաթ, մեկ ամիս և նույնիսկ մեկ տարի անց: Հետազոտությունը կրկնվել է 77 մարդու մասնակցությամբ։

Մի խումբ էքսկուրսիա է անցկացրել երեկոյան, այնուհետեւ քնել լաբորատորիայում, որտեղ գիտնականները գրանցել են ուղեղի ակտիվությունը, եւ քնից հետո կրկնակի թեստավորում են անցել։ Երկրորդ խումբը շրջայց կատարել է առավոտյան, այնուհետև մնացել արթուն ամբողջ օրվա ընթացքում և կրկին փորձարկվել է երեկոյան:

Արդյունքները ցույց են տվել, որ շրջագայությունից հետո քնած խմբի հիշողությունները իրադարձությունների կարգի մասին ավելի լավ են պահպանվել, քան ցուցանմուշների մանրամասները: Ավելին, այդ ազդեցությունը պահպանվել է նույնիսկ մեկ տարի անց։

«Սա կարևոր է, քանի որ սովորաբար հիշողությունը ժամանակի ընթացքում վատանում է, հատկապես մանրամասների հետ կապված։ Բայց այս դեպքում քունը ոչ միայն պաշտպանում էր հիշողությունները վատթարացումից, այլև ակտիվորեն բարելավում էր հաջորդականության պահպանումը», - նշել է Լևինը։

Գիտնականները նախատեսում են շարունակել հետազոտությունները՝ պարզելու համար՝ արդյոք այդ ազդեցությունը տարածվում է հիշողության այլ տեսակների վրա, ինչպիսիք են ազատ վերարտադրությունը կամ հուզական հիշողությունները: Նրանք նաև ցանկանում են ուսումնասիրել՝ ինչպես է քունը ազդում տրավմատիկ իրադարձությունների հիշողության վրա: 

«Մեր ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ քունը կարող է ոչ միայն պահպանել հիշողությունները, այլև ակտիվորեն բարելավել դրանց ճշգրտությունը: Սա նոր հեռանկարներ է բացում հիշողության աշխատանքի մեխանիզմները հասկանալու համար», - ամփոփել է հետազոտողը։