ԱՄՆ-ի Պետդեպարտամենտը հրապարակել է «վեցյակի» և Իրանի միջև ձեռք բերված համաձայնությունները

Իրանը երկու երրորդով կկրճատի ուրանի հարստացման ցենտրիֆուգների քանակը՝ ներկայիս 19 հազարից մինչև 6104 միավոր: Դա, ինչպես տեղեկացնում է «Արմենպրես»-ը, նախատեսված է Գործողությունների համատեղ համապարփակ պլանով, որոնք Իրանի հետ ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի հինգ մշատական անդամների և Գերմանիայի կողմից համաձայնեցվել են ապրիլի 2-ին Շվեյցարիայի Լոզան քաղաքում կայացած բանակցություններում: Այդ պլանի հանգուցային պարամետրերը բովանդակող փաստաթուղթը Վաշինգտոնում տարածել է ԱՄՆ-ի Պետդեպարտամենտը:

Դրանում նշված է, որ «առաջիկա 10 տարվա ընթացքում Իրանը կունենա ուրանի հարստացման սոսկ 5060 ցենտրիֆուգ»,- մնացածները կօգտագործվեն այլ նյութերով աշխատելու համար, այդ թվում՝ գիտական և բժշկական նպատակներով: Ըստ որում բոլոր 6014 ցենտրիֆուգները կլինեն «առաջին սերնդի». Իրանի օբյեկտներում 10 տարվա ընթացքում արգելվում է ուրանի հարստացման համար նոր մոդելների ցենտրիֆուգների օգտագործումը: Նոր սերնդի IR-2M նման սարքերը, որոնք կան Նաթանզի օբյեկտում, ենթադրվում է ուղարկել պահեստ՝ Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալության (ՄԱԳԱՏԷ) հսկողության ներքո:

«Դա թույլ կտա մինչև մեկ տարի ավելացնել այն ժամանակամիջոցը, որը կարող է Իրանին պահանջվել այն քանակով միջուկային նյութ արտադրելու համար, որն անհրաժեշտ է միջուկային զենքի ստեղծման համար»,- ասված է ԱՄՆ-ի Պետդեպարտամենտի տեղեկանքում: Փորձագետները կարծում են, որ ներկայումս այդ ժամանակամիջոցը կազմում է «երկուսից մինչև երեք ամիս»: Փաստաթղթում հաղորդվում է, որ Իրանը նաև համաձայնել է 15 տարվա ընթացքում ուրան չհարստացնել մինչև 3,67 տոկոսից ավելի մակարդակ և ցածրհարստացված ուրանի իր ներկայիս պաշարները, որոնք կազմում են 10 տոննա, կրճատել մինչև 300 կիլոգրամ: Բացի դրանից, Թեհրանը համաձայնել է 15 տարվա ընթացքում չստեղծել ուրանի հարստացման նոր օբյեկտներ:

Ըստ որում ուրանի հարստացումը կկատարվի միայն Նաթանզում, Իրանը խոստացել է 15 տարվա ընթացքում նման աշխատանքներ չիրականացնել Ֆորդոյի օբյեկտում: Ֆորդոյում պլանավորվում է ստեղծել միջուկային ֆիզիկայի բնագավառում գիտական հետազոտությունների կենտրոն, սակայն այնտեղ ուրանի հարստացման հետ կապված ոչ մի կարգի աշխատանքներ չեն կատարվի:

Բացի դրանից, ինչպես նշում է ՏԱՍՍ-ը, Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը համաձայնել է իրականացնել Արաքի ծանր ջրով աշխատող իր հետազոտական միջուկային ռեակտորի փոխարկ, որպեսզի այն չկարողանա զինական պլուտոնիում արտադրել: Ռեակտորն այսուհետև կօգտագործվի սոսկ խաղաղ գիտական նպատակներով, այդ թվում՝ ռադիոիզոտոպներ ստանալու համար: Ծանր ջրի մնացորդները պետք է Իրանը վաճառի միջազգային շուկայում, դրա արտադրության կարողություններ երկրում չեն ստեղծվի:

«Իրանն ամբողջ օգտագործված միջուկային վառելիքը երկրի սահմաններից դուրս կբերի այդ ռեակտորի գործողության ամբողջ ժամանակի ընթացքում»,- հաղորդել է ԱՄՆ-ի արտաքին քաղաքական գերատեսչությունը՝ չճշտելով, թե հատկապես ուր կուղարկվեն այդ նյութերը:

«Իրանը նաև ստանձնել է անժամկետ հանձնառություն՝ չզբաղվելու օգտագործված միջուկային վառելիքի վերամշակմամբ և հետազոտություններ չկատարելու այդ բնագավառում»,- նշել է Պետդեպարտամենտը: Նրա խոսքով՝ Իսլամական Հանրապետությունը խոստացել է ծանր ջրով աշխատող ռեակտորներ չստեղծել իր միջուկային ծրագրի վերաբերյալ համապարփակ համաձայնագրի կնքումից հետո 15 տարվա ընթացքում: