«Իրական ընտրություն տեղի չի ունեցել». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Հունիսի 13–ին Ազգային ժողովում Սահմանադրական դատարանի դատավորի թեկնածու Ելիզավետա Դանիելյանը չհավաքեց բավարար ձայներ ու չընտրվեց: Ամիսներ առաջ նույն կերպ տապալվեց նաև Էմիլ Բաբայանին ՍԴ դատավոր ընտրելու քվեարկությունը: Հուլիսի 16–ին Վոլոդյա Հովհաննիսյանի պաշտոնավարման դադարեցումից հետո ՍԴ–ում ազատվելու է դատավորի ևս մեկ թափուր պաշտոն:

«Փաստ»–ն «Իրավունքի Եվրոպա միավորում» հ/կ նախագահ, փաստաբան Լուսինե Հակոբյանի հետ զրուցել է ՍԴ դատավորի թեկնածության շուրջ առկա իրավիճակի մասին: 

Լուսինե Հակոբյանը նախ ընդգծեց` առաջին թափուր պաշտոնի առաջադրումը կատարել է ՀՀ նախագահը` առաջադրելով Էմիլ Բաբայանի թեկնածությունը, իսկ դատավոր Ելիզավետա Դանիելյանի առաջադրումը կատարվել էր ՀՀ դատավորների ընդհանուր ժողովի կողմից: Անդրադառնալով նախ ՀՀ դատավորների ընդհանուր ժողովի կողմից կատարված առաջադրմանը` նա ընդգծեց. «Մեր կազմակերպությունն այդ գործընթացը բացասական է գնահատել: Այդ առաջադրումները չեն կատարվել հրապարակային, թափանցիկ և արդարության սկզբունքի պահպանմամբ իրականացված գործընթացի արդյունքում: Թեպետ այդ առաջադրման համար եղել է 2 հավակնորդ, այդուհանդերձ, համարում ենք, որ դատավորները հնարավորություն չեն ունեցել թեկնածուներին գնահատել ըստ արժանիքների: Իրական ընտրություն տեղի չի ունեցել»: Նրա խոսքով` գործընթացները պետք է հրապարակային կազմակերպել: «Դատավորների ընդհանուր ժողովը պետք է իրապես խորհրդակցային եղանակով և թեկնածուների արժանիքների հիման վրա կատարի առաջադրումը: Թեկնածուներին հնարավորություն պետք է տրվի ներկայացնելու իրենց տեսլականը. ի՞նչ են պատրաստվում փոխել սահմանադրական արդարադատության ոլորտում, ո՞րն է լինելու իրենց ներդրումը: Բացի դրանից, շատ կարևոր է, որ իրենք ներգրավված չլինեն այնպիսի գործերում, ինչպիսիք հայտնի քաղաքական աստառ ունեցող գործերն են: Նրանց նկատմամբ չպետք է լինեն կոռուպցիոն գործարքներում ներգրավված լինելու մեղադրանքներ: Համոզված եմ, որ այսօրվա արդարադատության համակարգում կան շատ արժանի, երիտասարդ և բանիմաց դատավորներ: Ընտրությունը ոչ թե Վճռաբեկ դատարանի, այլ այդ դատավորների կազմից պետք է կատարվի: Գաղտնիք չէ, որ Վճռաբեկ դատարանը բազմիցս թե՛ միջազգային, թե՛ տեղական կազմակերպությունների քննադատությանն է արժանացել: Այդ դատավորները որևէ կերպ չպետք է փորձեն անգամ հավակնել ՍԴ դատավորի պաշտոնին»,–ասաց փաստաբանը:

Փաստաբանից հետաքրքրվեցինք` իրավաբանների հետ հանդիպումներ այս ընթացքում եղե՞լ են: «Նման խորհրդակցությունների մասին որևէ փաստ հայտնի չէ: Չեմ կարող ասել։ Եթե լինեին, կարծում եմ` այս մասին մամուլում տեղեկություններ և հրապարակումներ կլինեին: Բայց քանի որ չկան, ենթադրում եմ, որ այդ խորհրդակցությունները դեռևս չեն եղել: Ինչ վերաբերում է ՀՀ նախագահի գործառույթին, ապա նա պետք է իրապես և շատ սեղմ ժամկետներում մրցույթ անցկացնի` հաշվի առնելով այն առաջարկությունները, որոնք ներկայացրել էինք մենք և մի շարք հկ–ներ ու փաստաբաններ: Պետք է ներգրավի Հայաստանում բարձր հեղինակություն ունեցող իրավագետների և նրանց միջոցով կարողանա ընտրել արժանի թեկնածու: Բայց, ըստ էության, ինչպես ես եմ տեսնում, արդեն պարզ է դառնում, որ նախագահը խախտել է առաջադրումը կատարելու բոլոր ողջամիտ ժամկետները: Նրա առաջադրած թեկնածուն դեռ մայիսի 4–ին ԱԺ–ի կողմից չէր ընտրվել: Այս ամբողջ ժամանակահատվածում որևէ գործուն քայլ չի ձեռնարկվել մրցույթ և խորհրդակցական գործընթաց անցկացնելու համար: ՍԴ դատավոր կարող է ընտրվել միայն ԱԺ հերթական նստաշրջանի ընթացքում, որը գումարվելու է աշնանը: Սա նշանակում է, որ այս ողջ ընթացքում ՍԴ դատավորների երկու թափուր տեղ կլինի, ինչը բավականին լուրջ խնդիր է ՀՀ–ի համար: Ստացվում է, որ այդ ընթացքում ՍԴ–ն իր լիարժեք կազմով չի գործելու»,– ասաց Լ. Հակոբյանը: 

Փաստաբանը շեշտեց` ի տարբերություն ՍԴ դատավորի, առաջին ատյանի դատավորների առաջադրման գործընթացները շատ ավելի բարձր ստանդարտներով են անցկացվում, թեև, իհարկե, կան որոշակի խնդիրներ. «Առաջին ատյանի դատավորների համար գործում են մրցութային ընթացակարգեր: Միայն դատավորի թեկնածու դառնալու համար նրանք գրավոր թեստեր, հարցազրույցներ, հոգեբանական թեստեր են հանձնում: Դուք պատկերացնո՞ւմ եք, թե ինչ մակերեսային գործընթացների միջոցով է առաջադրվում ՍԴ դատավորը: Դատավորների ընդհանուր ժողովի համար անգամ Էմիլ Բաբայանի չընտրվելը դաս չեղավ, որ չբերեին մակերեսային ընտրության արդյունքում ընտրված թեկնածուի ու հրամցնեին ԱԺ–ին»: