Բենինը Ֆրանսիայից պահանջել է վերադարձնել գաղութային ժամանակաշրջանում երկրից դուրս բերված արվեստի գործերը
Աշխարհ
Բենինը դիմել է Ֆրանսիային՝ խնդրելով վերադարձնել գաղութային ժամանակաշրջանում արևմտաաֆրիկյան այս երկրից դուրս բերված արվեստի ևս մի շարք գործեր։ Դրանց թվում է պատերազմի և մետաղագործության աստված Գուի երկաթե քանդակը, որը պահվում է Ֆրանսիայի պետական հավաքածուում, հայտնում է Le Monde թերթը։
2021 թվականի նոյեմբերին Ֆրանսիան Բենինին պաշտոնապես փոխանցել է արվեստի 26 գործ, որոնք հայտնի են որպես Բենինի բրոնզե նմուշներ։ Այդ ժամանակից ի վեր գաղութային ժամանակաշրջանում դուրս բերված մշակութային արժեքների վերադարձի ընթացակարգը նոր օրենսդրական հիմք է ստացել. 2026 թվականի մայիսին Ֆրանսիայի խորհրդարանն ընդունել է պատմական օրենք, որը կոչված է պարզեցնելու դրանց հայրենադարձումը։
Բենինը նոր հարցումն առաջին անգամ ներկայացրել է ամռանը, իսկ աշնանը վերահաստատել է այն երկրի նախագահ Ռոմուալդ Վադանյիի՝ Փարիզ կատարած այցի ընթացքում, որտեղ նա հանդիպել է Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնի հետ։ Ինչպես 2021 թվականին, պահանջը վերաբերում է Փարիզի Քե Բրանլի–Ժակ Շիրակ թանգարանի հավաքածուի նմուշներին։ Այդ թանգարանում պահվում են Աֆրիկայի, Ասիայի և Օվկիանիայի բնիկ ժողովուրդների արվեստի գործերն ու մշակութային նմուշները։
«Առաջին փոխանցումից հետո մենք որոշ չափով դժգոհ մնացինք։ Մենք կազմել ենք երկրորդ ցուցակը, որը, մեր կարծիքով, համապատասխանում է նոր օրենքով նախատեսված վերադարձի չափանիշներին։ Մենք վստահ ենք, որ մեր պահանջները հիմնավորված են», — Le Monde-ին ասել է Բենինի նախագահի աշխատակազմում ժառանգության և թանգարանային ծրագրերի ղեկավար Ալեն Գոդոնուն։
Նոր ցուցակում ընդգրկվել են գուշակության տախտակ և մի քանի տեսակի զենքեր։ Սակայն Ֆրանսիայի պետական հավաքածուում դեռևս պահվող ամենանշանակալի առարկան համարվում է մետաղագործության և պատերազմի հետ կապված աստվածություն Գուի՝ երկաթից քանդակը։ Այն XIX դարի կեսերին ստեղծել է բենինցի վարպետ Ակատի Էկպլեկենդոն։ 1892 թվականին քանդակը Բենինից դուրս է բերել ֆրանսիացի կապիտան Էժեն Ֆոնսգրավիվը։
Աշխատանքի բարձրությունը մոտ 1,7 մետր է։ 1935 թվականին այն ընդգրկվել է Նյու Յորքի Ժամանակակից արվեստի թանգարանում կայացած «Աֆրիկյան սևամորթների արվեստը» ցուցահանդեսում ներկայացված մոտ 600 առարկաների շարքում։ Քանդակը տեղ է գտել նաև ամերիկացի լուսանկարիչ Ուոքեր Էվանսի՝ այդ ցուցահանդեսի հիման վրա ստեղծած լուսանկարչական պորտֆոլիոյում։
Ֆրանսիական նոր օրենքի համաձայն, համատեղ հանձնաժողովը, որի կազմում այս դեպքում ընդգրկվելու են Ֆրանսիայի և Բենինի փորձագետներ, պետք է երկու տարվա ընթացքում ուսումնասիրի նոր պահանջները։ Դրանից հետո որոշում կկայացնի Ֆրանսիայի բարձրագույն վարչական դատարանը։
«Ֆրանսիայում Գուի այս քանդակը թերագնահատվել է։ Իսկ Բենինում այն բարձր կգնահատեն։ Այն վճռորոշ նշանակություն ունի մեր պատմական հիշողության վերականգնման համար», — հայտարարել է հանձնաժողովի անդամ, ֆրանս-բենինյան ծագմամբ արվեստի պատմաբան Մարի-Սեսիլ Զինսուն։


















































Ամենադիտված
Ծովագյուղի Վահրամն ու ՔՊ-ն՝ ընդդեմ Սևանի քաղաքապետի. ընտրությունների գլխավոր ինտրիգը