Գիտնականները պարզել են, որ քնի խանգարումները և քնի պակասը տարբեր կերպ են ազդում ուղեղի վրա

Յուլիխի հետազոտական կենտրոնի (Գերմանիա) գիտնականները պարզել են, որ քնի պակասը և երկարատև քնի խանգարումները տարբեր ձևերով են ազդում օրգանիզմի վրա։ Քրոնիկ քնի խանգարումները փոխում են հույզերի և հիշողության համար պատասխանատու հատվածների գործունեությունը, մինչդեռ կարճատև քնի պակասը ազդում է ջերմաստիճանի կարգավորման և ցավի ընկալման վրա։ Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են JAMA Psychiatry ամսագրում։

 

Գերմանացի գիտնականները վերլուծել են 231 ուսումնասիրությունների տվյալներ՝ քրոնիկ քնի խանգարումներ ունեցող մարդկանց և կարճատև քնի պակաս ունեցող մարդկանց միջև նյարդային փոփոխությունների տարբերությունները բացահայտելու համար։

 

Քրոնիկ խանգարումներ ունեցող մարդկանց մոտ, ինչպիսիք են անքնությունը, քնի ապնոէն և նարկոլեպսիան, նկատվել են փոփոխություններ առաջային գանգուղեղային կեղևում, աջ նշագեղձում և հիպոկամպում։ Այս ոլորտները կապված են հույզերի կարգավորման, հիշողության և որոշումների կայացման հետ։ Այս հատվածներում խանգարումները կարող են հանգեցնել այնպիսի ախտանիշների, ինչպիսիք են քրոնիկ հոգնածությունը, հիշողության խնդիրները, տրամադրության փոփոխությունները և դեպրեսիան։

 

Միաժամանակ, կարճատև քնի պակասը կապված էր աջ թալամուսի փոփոխությունների հետ, որը պատասխանատու է ջերմաստիճանի կարգավորման, ցավի ընկալման և շարժման համար։

 

«Երկու դեպքում էլ քնի պակասի ախտանիշները նման են՝ դյուրագրգռություն, ուշադրության խնդիրներ և ռեակցիայի արագության նվազում։ Սակայն քրոնիկ քնի խանգարումներն ավելի վտանգավոր են. դրանք նվազեցնում են ուղեղից վնասակար նյութերը հեռացնելու արդյունավետությունը, խաթարում են հուզական կայունությունն ու հիշողությունը, ինչպես նաև նվազեցնում են մարդու արտադրողականությունը», - բացատրում է ուսումնասիրության համահեղինակ Գերյոն Ռեյմանը։

 

Գիտնականները նշում են, որ քրոնիկ և կարճատև քնի պակասի հետ կապված ուղեղի փոփոխությունները չեն «համընկնում»։ Այս արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ քնի խանգարումների ավելի արդյունավետ բուժման մեթոդների մշակման համար։