Առաջին անգամ հայտնաբերվել է անոթային ծերացման պատճառը

Շվեդիայի Կարոլինսկա ինստիտուտի գիտնականները պարզել են, որ տարիքի հետ մկանների և արյան անոթների մեջ կուտակվող գենետիկական փոփոխությունները թուլացնում են մկանները և արագացնում անոթային համակարգի ծերացումը: Հայտնագործությունը կարող է օգնել տարիքային հիվանդությունների բուժմանը: Աշխատանքը հրապարակվել է Nature Aging ամսագրում:

Խոսքը սոմատիկ մուտացիաների մասին է՝ բջիջների ԴՆԹ-ի սխալների, որոնք տեղի են ունենում ողջ կյանքի ընթացքում՝ արտաքին գործոնների ազդեցության կամ բջիջների բաժանման ընթացքում պատահական ձախողումների ազդեցության տակ: Հայտնի է, որ դրանք կարող են քաղցկեղ առաջացնել, բայց դրանց դերը այլ գործընթացներում երկար ժամանակ վիճելի է մնացել:

«Մենք պարզել ենք, որ մկանային բջիջներում և արյան անոթներում կուտակվող մուտացիաները խաթարում են դրանց գործառույթը և վերականգնման ունակությունը: Եվ հենց այս ունակությունն է, որ աստիճանաբար նվազում է տարիքի հետ», - ասել է ուսումնասիրության ղեկավար, Կարոլինսկա ինստիտուտի պրոֆեսոր Մարիա Էրիկսոնը:

Էրիկսոնը 2003 թվականին հայտնաբերել է պրոգերիայի՝ երեխաների մոտ հազվագյուտ հիվանդության, որը ուղեկցվում է արագացված ծերացմամբ, գենետիկ պատճառը: Այժմ նրա խումբը ցույց է տվել, որ նմանատիպ մուտացիաներ և դրանց հետ կապված պրոգերին սպիտակուցը կարող են առաջանալ նաև քրոնիկ երիկամային հիվանդություն ունեցող չափահաս հիվանդների մոտ: Մկների մոտ պրոգերին արտադրող բջիջները կուտակումներ են առաջացրել անոթային պատերի երկայնքով՝ առաջացնելով հյուսվածքների վնասում և արագացնելով անոթային ծերացումը։

Գիտնականները նաև ուսումնասիրել են, թե ինչպես են նույն մուտացիաները ազդում մկանների վրա։ Պարզվել է, որ մուտացիաների կուտակման հետ մեկտեղ մկանները վատանում են, փոքրանում չափսերով և զանգվածով, իսկ բռնելու ուժը զգալիորեն նվազում է։ Հենց սոմատիկ մուտացիաներն են, որոնք կարող են արագացնել ծերացման գործընթացը և նվազեցնել հյուսվածքների գործառույթը։

«Հասկանալը, թե ինչպես են մուտացիաները ազդում տարբեր օրգանների գործունեության վրա, կօգնի ստեղծել նոր բիոմարկերներ և թերապիաներ տարիքային հիվանդությունների դեմ։ Բացի այդ, մեր արդյունքները ցույց են տալիս հազվագյուտ հիվանդությունների ուսումնասիրության արժեքը. դրանք կարող են առաջարկել ավելի տարածված հիվանդությունների բուժման եղանակներ», - ընդգծեց Էրիկսոնը։

Թարգմանությունը՝  Lurer.com-ի