Անվանվել է առցանց խաբեությունների զոհ չդառնալու պարզ միջոց

Գիտնականների միջազգային թիմը մշակել է մի ուղերձ, որը մարդկանց սովորեցնում է բաց և քննադատաբար մտածել և նվազեցնում է կեղծ լուրերի և դավադրության տեսությունների նկատմամբ վստահությունը: Աշխատանքը հրապարակվել է «Փորձարարական սոցիալական հոգեբանության հանդես» (JESP) ամսագրում:

Փորձի հեղինակները ստուգել են, թե արդյոք ճանաչողական սխալների պարզ բացատրությունը՝ ինչպիսիք են չափազանց վստահությունը, այլընտրանքային տեսակետների անտեսումը կամ միայն հաստատող փաստերի ընտրությունը, կարող է ամրապնդել այսպես կոչված «ակտիվորեն բաց մտածողությունը»: Այս մտածողության ոճը ենթադրում է համոզմունքները վերանայելու և ապացույցները ավելի ուշադիր գնահատելու պատրաստակամություն:

Ուսումնասիրության շրջանակներում մասնակիցներին ցուցադրվել է կարճ տեքստ՝ նախազգուշացմամբ. մի՛ չափազանց վստահ եղեք ձեր դիրքորոշման մեջ, փնտրեք այլընտրանքներ և մի՛ մեկնաբանեք որևէ փաստ որպես ձեր սեփական տեսակետների հաստատում: «Մի՛ հավատացեք ամեն ինչի, ինչ տեսնում եք», - ասվում էր հաղորդագրության մեջ:

Գրեթե հազար մարդու մասնակցությամբ երկու առցանց ուսումնասիրություններում գիտնականները ցույց են տվել, որ նույնիսկ նման «պատվաստման» բլոկը զգալիորեն բարձրացնում է բաց մտածողության մակարդակը: Արդյունքում, մարդիկ ավելի լավ են տարբերակում ճշմարիտ և կեղծ լուրերը, ավելի քիչ հավանական է, որ առցանց կիսվեն կեղծ լուրերով և ավելի քիչ հավանական է, որ հավատան դավադրության տեսություններին:

«Գլխավորը մարդկանց սովորեցնելը չէ, թե ինչ մտածել, այլ նրանց ցույց տալը, թե ինչպես մտածել։ Մենք պարզեցինք, որ քննադատական ​​մտածողությունը ավելի լայն պաշտպանություն է ապահովում ապատեղեկատվության դեմ, քան կոնկրետ կեղծիքների վերլուծությունը», - բացատրեց ուսումնասիրության հեղինակներից մեկը՝ Քենթի համալսարանի հոգեբան Միկի Բիդլսթոունը։

Թարգմանությունը՝