Երբ հավատը դառնում է մեղադրանք․ ինչի՞ համար են կալանավորվում հոգևորականները Հայաստանում

Հայաստանյան իրականությունն այս օրերին վերնախավից թելադրված բարքերով հիշեցնում է միջնադարյան ինկվիզիցիայի օրերը․ խոսքի ազատությունը դարձել է վտանգավոր զենք, իսկ հավատավոր մարդիկ՝ իշխանական հաշվեհարդարի թիրախ։

Չորս հոգևորական այժմ գտնվում են բանտերում՝ ընդ որում երկու արքեպիսկոպոսներին ԱԱԾ-ն տարել է նկուղ՝ տարբեր մեղադրանքներով, որոնք եկեղեցին և հավատավոր համայնքը այս հապճեպ կալանավորումները մեկ բառով են գնահատում՝ քաղաքական հաշվեհարդար՝ հակապետական և հակաեկեղեցական արշավի դեմ ընդվզող հոգևորականների նկատմամբ։

«Սրբազան պայքարի» առաջնորդ Բագրատ Սրբազանի կալանավորումը հարուցվել է իբր «ահաբեկչություն պլանավորելու» և «իշխանության զավթման» ծանրագույն մեղադրանքներով՝ նրա հետ բանտ տանելով բարի համբավ վայելող գործարարի, քաղաքական և հանրային 17 գործչի։ Տավուշի թեմի նախկին առաջնորդ, արքեպիսկոպոս Բագրատ Սրբազանը չի ընդունում իրեն վերագրվող ծանր հանցանքների մեղադրանքը։ Նրա փաստաբանը արագ ապացուցեց, թե ինչպես է իշխանահաճո այս քրեական գործի համար տարբեր օրերի ձայնագրությունները կոնտեքստից կտրված մոնտաժվել հարմար ձևով։

Նրա երկամսյա կալանքը վերածվել է խոսքի ազատության դեմ բացահայտ հարվածի։

«Խոսքը դարձավ զենք, իսկ ճշմարտությունը՝ հանցագործություն», – այսպես են արձագանքում հոգևորականները իշխանական ռեպրեսիային՝ ընդգծելով, որ սա պայքար է ոչ թե անձերի, այլ գաղափարի դեմ։

Հաջորդը՝ Շիրակի թեմի առաջնորդ Միքայել արքեպիսկոպոս Աջապահյանը խայտառակ աղմկոտ ձևով կալանավորվեց, և հանրային դաշտ նետվեց նրա հերթական սուր հարցազրույցներից մեկը, ինչից վախեցել էր իշխանությունը՝ դրանում իբր հեղաշրջման վտանգ տեսնելով։ Մինչդեռ այս հոգևորականը միշտ մեծ սեր ու հարգանք է վայելել իր սուր և դիպուկ խոսքի, իր անկաշկանդ քննադատական ելույթների և խորքային վերլուծությունների համար։

Նա խոսում էր ուղիղ, երբ մյուսները ընտրում էին կատարվածը գնահատելու շրջանցող միջոցներ։ Գյումրեցին դատապարտվեց երկու տարվա ազատազրկման՝ մի ոչ երկար կենսագրություն ունեցող կին դատավորի ընթերցած դատավճռի համաձայն։

Ընդգծենք՝ դեռ հունիսից հակաեկեղեցական գրոհին իր մոլեռանդ գրառումներով սկիզբ ազդարարած ՀՀ վարչապետը որևէ բառ չարտասանեց իր կապն այս ամենին հերքելու համար, իսկ Աջապահյանին վերագրված մեղադրանքը վերաբերում էր դեպքերից մեկ տարի առաջ արված հարցազրույցին։

Սրբազանը ժպտալով ընդունեց իր դատավճիռը՝ հայտարարելով․ «Ես նույնն եմ ասել հինգ տարի շարունակ։ Եթե դա հանցագործություն է, ուրեմն հինգ տարի է՝ հանցագործ եմ»։

Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի վրա ԱԱԾ-ի և ոստիկանության հազարավոր զորքով գրոհի ամոթալի տեսարաները մնացին պատմության էջերում։ Այդ դրվագը դարերով կհիշվի, երբ քահանաների լուռ դիմադրության պատը ճեղքած ԱԱԾ-ական քրիստոնյա զավակներ բռնությամբ, ագրեսիվ հայացքներով Սրբազան հորը նստեցրին ոստիկանական մեքենա։

Տեսարանից ազդված մարդիկ գոռում էին՝ «Ձեր գործողությունը ոչ միայն հակաօրինական է, այլ նաև հակամարդկային, հակաքրիստոնեական և ունի մեկ նպատակ՝ լռեցնել այն ձայնը, որը չէր վախենում բախվել իշխանության սառը երկաթե պատին»։

Երրորդը՝ Փաշինյանը զինաթափեց Արագածոտնի մարզը։ Շիրակը «գլխատելուց» ընդամենը երկու ամիս անց՝ հոկտեմբերի 16-ին, Մկրտիչ եպիսկոպոս Պռոշյանին ԱԱԾ-ն առևանգեց Աշտարակի առաջնորդարանի շենքից՝ թեմակալ առաջնորդի հետ տանելով նույն օրը, նույն ժամին շուրջ 21 հոգևորական՝ նույն թիմի տարբեր եկեղեցիներից։

Քահանաների տներն էին ներխուժել դիմակավորված անձինք՝ լույսը չբացված՝ առավոտյան ծեգին։ Ոմանց հետ կոշտ էին վարվել, ոմանց հետ՝ բռնության լեզվով խոսել։ Խոշտանգելով՝ ուժայինները տարել էին ոստիկանական բաժիններ, առգրավվել էին հոգևորականների հեռախոսները, և նրանցից հինգին երկար ժամանակ չէր հաջողվում գտնել։ Հասկանալի չէր, թե որ ուղղությամբ էին տարել ու ինչ էր կատարվում հայկական եկեղեցու սպասավորների հետ։

Արագածոտնի թեմի առաջնորդը ձերբակալումից ժամեր անց կալանավորվեց անմիջապես՝ երկու ամսով։ Նրան մեղադրում են առնվազն չորս տարի առաջ ապօրինի գաղտնալսումներով արված եզրահանգման հիման վրա՝ իբր ընտրական իրավունքին խոչընդոտելու և հավաքներին մասնակցելու հարկադրանք գործադրելու մեջ։

Փաստաբան Արա Զոհրաբյանի խոսքով՝ մեղադրանքի հոդվածները ուղղակիորեն չեն վերաբերում մասնավոր անձին և հոգևորականին, «հարկադրանքի փաստն էլ չկա, բացակայում է մեղադրանքի հիմքը»։ Սա ցույց է տալիս, որ հոգևոր ազդեցությունը հավասարեցվում է «ծառայողական լիազորությունների չարաշահմանը»՝ այդպիսով քրեականացնելով Հայաստանում եկեղեցու գործունեությունը և ծառայությունը Աստծուն ու ժողովրդին։

Բերման ենթարկված քահանաներից ու սարկավագներից մեկին կալանք տվեցին՝ Արագածոտնի թեմի դիվանապետ, Մուղնիի Սուրբ Գևորգ եկեղեցու հոգևոր հովիվ Տեր Գարեգին Արսենյանին՝ մեկ ամսով։ Միայն այն պատճառով, որ աջակցել էր իր առաջնորդին։

Եկեղեցին խոսում է խաչի, զոհաբերության և սիրո մասին։

Իսկ իշխանությունը, կարծես, որոշել է խաչել հենց նրանց, ովքեր խիզախում են բարձրաձայնել Արցախի կորստի, տքացող հայրենիքի ցավի և ներկայի անարդարության մասին։

Մանե Գևորգյան