ԵՊՀ-ն՝ ՀՀԿ կցորդ. ո՞վ է մեղավոր

Նախագահական այս ընտրությունները, բացի քաղաքական դաշտում ինչ-ինչ իրողությունների բացահայտումից, գրանցեցին ևս մեկ, ընդ որում, գուցեև շատ ավելի կարևոր իրողություն. Երևանի պետական համալսարանը՝ որպես պետության կրթական, գիտական թիվ մեկ հաստատություն, որտեղ քաղաքականությունը չի կարող իր կեղտոտ ոտքերով թելադրող լինել, վաղուց արդեն գոյություն չունի: ԵՊՀ անունը կրող «օբյեկտը», իհարկե, դեռ գործում է, այն էլ՝ բավական շահութաբեր օբյեկտ՝ հազարավոր ուսանողներից հազարավոր դոլարների վարձեր գանձող, դրա դիմաց անհասկանալի ինչ-որ «պրոդուկտ» հրամցնող՝ կրթության, մասնագիտության անվան տակ, բայց դա այն ԵՊՀ-ի հետ, որ անգամ խորհրդային իշխանության տարիներին նույն կոմկուսին ստիպում էր նյարդայնանալ, նույն կոմկուսին ստիպում էր հարգանքով ու պատկառանքով վերաբերվել այնտեղ աշխատող դասախոսներին, որոնցից շատերը կարող էին ուսանողներին ոտքի հանել և տոտալիտար սիստեմին ստիպել ընդունել որոշ ճշմարտությունները, որևէ կապ չունի:

Արամ Սիմոնյանին վերջնականապես հաջողվեց հասնել գերնպատակին՝ համալսարանը վերածել ՀՀԿ կցորդի, ամորֆ, ինքնուրույնությունից զուրկ ինչ-որ երևույթի:

Դասադուլի հետ կապված հայտնի միջադեպից հետո, երբ, կարելի է ասել, աշխատանքից ազատվեց ԵՊՀ ռեկտորի օգնականի հրաժարականը պահանջած դասախոսներից մեկը՝ Արարատ Միրզոյանը, ռեկտորը հայտարարեց, թե իր օգնականի հրաժարականի պահանջի տակ ստորագրողներն ընդամենը «համալսարանում մերթընդմերթ ունենում են ժամավճարով դասեր և արտահայտել համալսարանի կարծիքը չեն կարող», իսկ աշխատողներից ընդամենը երկու դասախոս է եղել, որ ԵՊՀ-ից տարբերվող կարծիք է արտահայտել:

Ճիշտ է արդյո՞ք Արամ Սիմոնյանի այս դիտարկումը: Միանգամայն: ԵՊՀ ռեկտորն ավելի քան լավ գիտի իր ղեկավարած բուհում տիրող մթնոլորտը: Արամ Սիմոնյանի հաստատած կարգերի ներքո աշխատող և ոչ մի դասախոս ոչ մի դեպքում չի համարձակվի հանդես գալ «գծից» տարբերվող տեսակետով, առավել ևս՝ ընդդիմադիր գործունեություն ծավալել:

«Համալսարանը քաղաքական պայքարի ոլորտից դուրս է, ինքս կուսակցական եմ, համալսարանականների մեջ էլ՝ շատ կան կուսակցականներ, դասախոսներ, ուսանողներ, աշխատակիցներ, բայց այդ բոլորը վերաբերվում է միայն համալսարանից դուրս պայմաններին…»,- նույն հարցազրույցի մեջ շարունակում է հեքիաթներ հորինել Սիմոնյանը: Իսկ հեքիաթից տարբերվող իրականությունն այն է, որ ԵՊՀ դասախոսները վաղուց արդեն վերածվել են «ապաքաղաքական» երևույթների (ըստ էության, նման բան չի կարող լինել, որովհետև հատկապես համալսարանական դասախոսները շատ դեպքերում քաղաքականության մեջ դրոշակակիրների համբավ էին վայելում. վառ օրինակը՝ 1988թ.), քանի որ հասկանում են, որ ՀՀԿ-ից դուրս քաղաքականության հետ իրենք չեն կարող կապ ունենալ։ Քանի որ հասկանում են, որ եթե չեն ցանկանում ՀՀԿ սազանդար աշխատել և դրա հետ մեկտեղ չեն ցանկանում կորցնել աշխատանքը, ուրեմն ավելի լավ է ձևանալ ապաքաղաքական տարր:

Քննադատական հռետորաբանությունն այստեղ վաղուց արդեն անցել է պատմության գիրկը, քանի որ հնարավոր ելույթների հռետորաբանության «դասերը» տրվում են հենց ԵՊՀ խորհրդի նիստերում, որոնց խորհուրդ է տրվում հետևել «քծնանքի» թեմատիկայով գիտական աշխատանքով զբաղվողներին: ԵՊՀ խորհրդի նախագահը ՀՀ նախագահ, համատեղության կարգով ՀՀԿ նախագահ, այսինքն՝ Արամ Սիմոնյանի՝ կուսակցական գծով շեֆ Սերժ Սարգսյանն է, որի տղամարդկային, համամարդկային, գերմարդկային և մյուս բոլոր արժանիքների ձոնին են ուղղվում գիտխորհրդի անդամների ելույթների սլաքները:

Իսկ բոլոր նրանք, ովքեր ի վիճակի չեն այս գործում ընդունակություններ դրսևորել, առնվազն պարտավոր են «յանը քաշած» իրենց գոյությունը քարշ տալ՝ շնորհակալ լինելով, որ տերերի բարի կամքի շնորհիվ դեռ մուտք են գործում համալսարան:

Իհարկե, ԵՊՀ մթնոլորտն անդառնալի հետքեր է թողել նաև այս հաստատությունում աշխատողների գիտական գործունեության վրա: Աշխատանքից զրկվելուց վախեցող, առանց աշխատանքի ընտանիքը պահելու այլ հնարավորությունից զրկված, սոցիալական ոչ այդքան նախանձելի վիճակում գտնվող դասախոսներն առանց տատանվելու համաձայնում են առաջարկվող ցանկացած դրամաշնորհի: Իսկ ինչպես հայտնի է, ոչ մի բան այս կյանքում անվճար չէ և հատկապես օտարերկրյա վճարողներն ինչ-ինչ, բայց բոլորովին շահագրգիռ չեն գումար ծախսել հանուն Հայաստանի Հանրապետության, հանուն հայ ժողովրդի ազգային շահերի: Արդյունքում՝ գրանտների մեծ մասն իրենց խորքում ապազգային, ՀՀ շահերին՝ շատ դեպքերում ազգային անվտանգության շահերին տրամագծորեն հակադիր նպատակներ են հետապնդում: Եվ նման նպատակների ծառայելու լծվում են հատկապես արամսիմոնյանական ԵՊՀ-ի դասախոսները: Ա՛յն դասախոսները, որոնց այս տարիների ընթացքում հնարավոր և անհնարին բոլոր միջոցներով ջարդեցին Արամ Սիմոնյանն ու վերջինիս հրահանգիչ, ՀՀԿ բոցաշունչ քարոզիչ, Կրթության և գիտության նախարար Արմեն Աշոտյանը:

Լուսինե Կեսոյան