Չինարենը ավագ դպրոցում ու երինջների դերը կրթական համակարգում

Ընդամենը 11 տարի առաջ էր, երբ Հայաստանի Հանրապետության և ՉԺՀ-ի միջև հաստատվեցին դիվանագիտական հարաբերություններ: Այս տարիների ընթացքում տասնյակ երկկողմանի այցեր իրականացվեցին, այդ թվում` 2010-ին Սերժ Սարգսյանը պաշտոնական այցով մեկնեց ՉԺՀ: Դա ուղիղ երեք տարի առաջ էր:

Եվ ահա արդյունքները այդ հանդիպումից երեք տարի անց, ինչպես ասում են ռուսները, на лицо. պարզվեց, որ Հայաստանում չինարենի խորացված ուսուցմամբ ավագ դպրոցի կառուցման աշխատանքներ են մեկնարկելու. այս մասին ՀՀ-ում ՉԺՀ արտակարգ և լիազոր դեսպանն ու ԿԳ նախարար Արմեն Աշոտյանը վավերացրել են տեխնիկական համաձայնագիր, որն էլ հենց ենթադրում է նմանօրինակ դպրոցի ստեղծումը:

Իհարկե, եթե համեմատության կարգով ընտրելու լինենք ֆեյսբուքի և Հայաստանում չինարենի խորացված ուսուցմամբ ավագ դպրոցի կառուցման աշխատանքների միջև, միանշանակ սա կարող ենք գնահատել որպես քայլ առաջ ԿԳ նախարարի համար և ընդհանրապես ԿԳ նախարարության համար, բայց եթե, իհարկե, հաշվի չառնենք, որ պայմանավորվածությունը ձեռք է բերվել նախագահների հանդիպման ժամանակ:

Այդուհանդերձ, նմանօրինակ մեծամասշտաբ նախագծի համար, միանշանակ, կառավարությունը մի կլորիկ գումար` վեց կամ ինը նշանոց, կհատցակցնի, կռահեք` որտեղից, ոչ, Արմեն Աշոտյանի գրպանից չէ, հենց ՀՀ պետբյուջեից` այսպիսով ձևակերպելով հերթական խոշոր չափերի հասնող թալանը սեփական պետությունից:

Իսկ ըստ էության, հարցի կարևորության գործակիցը կարելի է ընդունել 1, եթե ոչ 0 և ահա թե ինչու. նախ` հենց նույն ԿԳ նախարարության չակերտավոր ձեռքբերումները թվարկելիս արդեն իսկ կրթական ռեժիմը հայտնվում է ճգնաժամում, ասել է թե` հենց նույն Բոլոնյան գործընթացին ինտեգրվելը, 12-ամյա դպրոցը, ավագ դպրոց և նմանատիպ` իրականում մեզ համար ճգնաժամային որոշումներ, որոնք գնալով ավելի ու ավելի են բարդացնում թե՛ ուսումնառության որակը, թե՛ աշակերտներին կրթելու այն համակարգը, որը գործում էր նախորդ տարիներին:

Օրեր առաջ լրատվամիջոցներից մեկը տեսանյութ տեղադրեց «Սամվել Ալեքսանյանի «տունը» վերնագրով. հետաքրքրականն այն է, որ տեսանյութում տղամարդը կարծիք է հայտնում այսօրվա կրթական մակարդակի մասին և այն համեմատում երեք երինջից ստացված եկամտնի հետ. «Հիմա երեք հատ էրինջ պահեմ, վարձը տամ, իմ երեք երեխեն էլ կգնան լուբոյ տեղ կավարտեն»:

Իրականում, չնայած անձնավորության կրթական ոչ այնքան բարձր մակարդակին, որն արտացոլվում է գոնե միայն խոսելուց, կարելի է ասել, որ այսօր ուսումը մեր պետությունում դարձել է մեկ էրինջի գնին, այսինքն` բուհերը այսօր որպես այդպիսին չեն կատարում տրամաբանությանը ենթարկվող, ի սկզբանե իրենց վստահված պարտավորությունները: Այդ մասին գիտեն բոլորը, այդ իսկ պատճառով էլ այսօր ուսանողության երբեմնի բարձր մակարդակը իջել ու շարունակում է արագ տեմպերով իջնել, որը և իհարկե ազգային կարևորագույն անվտանգության խնդիր է: Համալսարանը պետք է ոչ թե փող տվողներով լցնել, որքեր, այնուհետև փոխելով բուհի կոլորիտը, այն վերածում են բիսետկի, այլ, թեկուզ փող չունեցող, բայց սովորողներով:  

Իսկ ԿԳ նախարարությունն այդ ընթացքում զբաղվում է պարադոքսալ գործունեությամբ. կրթության համակարգում առկա գաղջ մթնոլորտը վերացնելու փոխարեն այսօր չինարենի ուսուցմամբ ավագ դպրոց են ստեղծում: Իհարկե, բավականին հեռանկարային է ՉԺՀ-ի տեղն աշխարհում, և նույնքան էլ հեռանկարային կարող է համարվել այդ լեզվին տիրապետելը, սակայն մինչ այդ ինչո՞ւ չվերացնել այն արատները, այն թերությունները, այն բացթողումները, որոնք առկա են համակարգում, և նոր անցում կատարել այդ աստիճան կարևոր նախագծի իրականացմանը, չէ՞ որ անհրաժեշտ է որակի ստանդարտին համապատասխան մակարդակ ձեռք բերել, ապա նոր միայն ոլորտում իրականացնել այդչափ կարևոր նախագծեր:

Այնինչ, Հայաստանում անտեսվում ու անտերության են մատնվում նմանօրինակ սուղ լուծման կարիք ունեցող կարևորագույն հարցեր: Անընդհատ  հետաձգելով լուծումը` ԿԳՆ-ում իրականացնում են միայն ԿԳ նախարարի վարկանշային հաշվարկներն ու տարբեր չափող ընկերությունների` ԿԳ նախարարի ՖԲ-ում դիտելիության աստիճանը, իհարկե, ցավոք…

Գևորգ Ավետիսյան