Համախմբվելու մշակույթը

Հայաստանում և միայն Հայաստանում, միայն ընտրությունից ընտրություն բոլոր քաղաքական ուժերն իրար են անցնում ու փորձում են գտնել առանցք, որի շուրջը կարելի կլինի համախմբվել՝ արհավիրքներին դիմակայելու համար, սակայն այս՝ իրականում միայն իղձերն ու մղումները, բացի այն, որ ընտրությունից ընտրություն են իրենց զգացնել տալիս, նաև ունենում են հիմնականում ֆիզիկական մեծություններին հատուկ հագեցման արժեք՝ խոսակցությունների մակարդակ, որը, սակայն, ինչպես ցույց է տվել ժամանակը, այդպես էլ մնում է այդ մակարդակում:

Օրինակ, եթե դիտարկենք վերջին տարիների ընտրություններից մնացած հավերժահիշատակ հուշերը, ապա ցանկացած պարագայում կարող ենք արձանագրել այս երևույթը, չնայած անմիաբանությունը կարծես ուղեկիցն է Հայաստանի իր գոյության ողջ ընթացքում՝ թե՛ ներքին և թե՛ արտաքին թշնամիների դեմ պայքարում, մասնավորապես՝ փետրվարի 18-ի նախագահական ընտրությունները, որոնք իրենց արդյունքներով չզիջեցին նախորդներին. որպես ցայտուն օրինակ կարելի է բերել ՀՅԴ, ԲՀԿ, ՀԱԿ և «Ժառանգություն» կուսակցությունների՝ համախմբվելու այն անիմաստ փորձերը, որ նախագահական ընտրություններից առաջ հրապարակ էր նետել ԲՀԿ-ն:

Նախագահական ընտրություններում, իհարկե, միավորվելու տարբերակը, չնայած ունի հավանականության որոշակի տոկոս, սակայն առանձնանում է նաև նյուանսներով` գաղափարախոսության տեսանկյունից, այսինքն՝ այն, որ յուրաքանչյուր քաղաքական ուժ ունի իր գաղափարախոսությունն ու ծրագրերը, փաստ է, որը, իհարկե, կարող է և չհամընկնել մյուսներինի հետ, ասենք օրինակ՝ Ղարաբաղյան հիմնախնդրի հարցում. տեսակետները տարբեր կարող են լինել, հետևաբար համագործակցության եզրերի հեռավորությունը համեմատական է գաղափարախոսությունների տարբերությանը:

Սա, իհարկե, որպես արդարացում բավականին ակտուալ կարելի է համարել։ Եվ ահա, չհամախմբվեցին. պատճառները պարզ էին, իսկ Երևանի ավագանու ընտրություններում չհամագործակցելու պատճառնե՞րը: Նախ բացառման կարգով երևույթածին գործոններից ամենակարևորի՝ արտաքին քաղաքանության բացարձակ բացակայություն, ինչն առկա էր նախագահական ընտրություններում։ Մնացած գրեթե բոլոր դեպքերում գաղափարախոսությունը պետք է որ դառնա մեկը` լավ Երևան, այսինքն՝ գաղափարախոսության և ծրագրային առումով բոլորի առաջարկած տարբերակները պետք է որ համընկնեն. այլ հարց է ծրագրերի իրականացման և խնդիրների լուծման մեխանիզմների տարբերությունը, որը, բխելով Երևանի քաղաքացիների շահերից՝ նորից պետք է որ համընկնի՝ ընդհուպ մինչև քաղաքացու ամենատարրական խնդրի լուծումը: Սակայն այստեղ խնդիրը այլ էր՝ յուրաքանչյուրն այդ գնդի առանցք տեսնում էր ինքն իրեն և հայտարարում, որ բաց է բոլոր միացողների համար. որպես այդ ամենի հետևանք՝ 6 քաղաքական ուժ՝ Երևանի համար պայքարում:

Այժմ, բաց թողնելով բոլոր շանսերը՝ այս ուժերը կանգնած են կարևորագույն խնդրի առաջ՝ միավորվելու գոնե նախընտրական և քվեարկության փուլերում համագործակցության համար՝ ընտրությունները համատեղ կառավարելու համար:

Այս պարագայում կարծես առանցքի, լիբերալի, դեմոկրատի կամ սոցեալիստի խնդիր չկա, ըստ քաղաքական տրամաբանության՝ համախմբվելու տարբերակը բավականին խելամիտ լուծում է ընտրությունները լիարժեք կառավարելու համար, այսինքն՝ վերահսկողական գործառույթներ իրականացնելու մեխանիզմներն արդեն այսօր ստեղծելու համար, թերևս ՀԱԿ-ի համագումարին Լևոն ՏԵր-Պետրոսյանը հենց այդ ի նկատի ուներ Գագիկ Ծառուկյանի մասին խոսելիս:

Այսպիսով՝ ինչպես ցույց է տվել ժամանակը, Հայաստանում հաղթանակները գրանցվում են միայն ընտրությունների արդյունքում, իսկ ավելի կոնկրետ՝ տեղամասերում արձանագրություններ կատարելով, այսինքն՝ բոլոր այն, այսպես ասած, ՀՀԿ-ի դեմ իբր պայքարողները պետք է գիտակցեն սա և արդեն իսկ այսօր հիմք գցեն վերահսկողական լծակներ ստեղծելու համար`ձևավորելով համախմբվելու մշակույթ: Իսկ թե այս ամենի արդյունքում ականատեսը կլինենք դրա, թե՝ ոչ, կախված է հենց այդ ուժերից միայն:

Գևորգ Ավետիսյան