Սերժ Սարգսյանի անկախության պարադոքսը

ԱՄՆ Պետդեպը հրապարակեց 2012 թվականի՝ մարդու իրավունքների ամենամյա զեկույցը. խուսանավել կոշտ գնահատականներից Հայաստանին այդպես էլ չհաջողվեց: Մասնավորապես, զեկույցում Պետդեպը մատնացույց է արել Հայաստանին բնորոշ թերությունները՝ քաղաքացիների իրավունքների սահմանափակում, կառավարության գործունեության թափանցիկության բացակայություն ու կոռուպցիոն ռիսկերի աճ։ Այս ամենից զատ զեկույցում անդրադարձ կար նաև դատական համակարգի սահմանափակ և կախյալ վիճակին:

Այս պարագայում միանշանակ է, որ չնայած զեկույցը 2012 թվականի՝ մարդու իրավունքներին է վերաբերվում, միևնույն է, այդտեղ իրենց արձագանքն են գտել նաև այս տարի Հայաստանում կայացած նախագահական ընտրություններն ու մասնավորապես՝ արդյունքները:

Սա հիմք է նաև ԱՄՆ Պետդեպի ապագա զեկույցի՝ 2013 թվականի Հայաստանին վերաբերվող հատվածի համար, մասնավորապես, եթե ի նկատի ունենանք 2012 թվականի զեկույցում մայիսի 6-ին կայացած խորհրդարանական ընտրությունների մասին անդրադարձը, որտեղ խոսվում է իշխանությունների օգտին պետական ռեսուրսների «ոչ ճիշտ օգտագործման», ընտրությունների ժամանակ կաշառք բաժանելու վերաբերյալ հավաստի տեղեկությունների անհերքելիության մասին և այլն, ապա, որպես արդյունք, արդեն 2014-ին հրապարակվելիք զեկույցում բացասական գնահատականների աճն ուղղակի անխուսափելի կլինի:

Սակայն, ինչ է ստացվում. նախ՝ ԱՄՆ նախագահ Բարաք Օբաման փետրվարի 18-ին կայացած ՀՀ նախագահական ընտրություններից հետո դառնում է այն առաջին նախագահներից մեկը, ով շնորհավորում է Սերժ Սարգսյանին վերընտրվելու կապակցությամբ, և այնուհետև՝ չանցած մի քանի ամիս, այսպիսի բացասական գնահատականներով «հագեցած» զեկույց է հրապարակվում՝ Սերժ Սարգսյանի կառավարման և ընդհանրապես՝ Հայաստանի մասին:

Կարծես, պարադոքսալ այս երևույթը «կրկնում է ինքն իրեն»։ Այսինքն՝ ԱՄՆ-ն, հերթական անգամ ճանաչելով նախագահական ընտրությունների և Սերժ Սարգսյանի իշխանության լեգիտիմությունը, այնուամենայնիվ, ՀՀ իշխանություններին ի ցույց է դնում իր շահերի և պահանջների ցուցակը՝ ակնկալելով «համարժեք պատասխան» ՀՀ իշխանությունների կողմից:

Այս առումով, իհարկե, ՀՀ իշխանությունների վարքագիծն ու վերաբերմունքը կանխատեսելն ուղղակի կնշանակի հերթական անգամ արձանագրել նախորդ տարիներին՝ այս ամենամյա զեկույցից հետո, իշխանությունների այն անտարբեր ու լուռ մեկնաբանությունն ու վարքագիծը, որը թույլ է տալիս եզրակացնել, որ որպես այդպիսին փոփոխություններ ակնկալելը կլինի ուղղակի անիմաստ:

Սակայն, այս իրավիճակում ԱՄՆ որդեգրած քաղաքականությունը բավականին օպտիմալ է, ասել է թե՝ Հայաստանում ԱՄՆ դեսպան Ջոն Հեֆերնի ներկայությունը՝ որպես լուրջ գործոն, արդեն իսկ որոշ չափով զսպաշապիկի պես մի բան է, որը, չնայած նրա ոչ լիարժեք գործունեությանը, այնուամենայնիվ, այսօր խթան է այդ փոփոխությունների և ԱՄՆ ծրագրային փոփոխությունների գրավական:

Մասնավորապես, եթե ի նկատի ունենանք ԱՄՆ դեսպանի «ներգրավվածությունը» նույն Վարդան Օսկանյանի գործին, ներգրավվածությունը ֆրանսիական «Կարֆուր»–ի՝ Հայաստան մուտք գործելու գործընթացին և, վերջիվերջո, այն ուղղակի դերը, որն այսօր ստանձնել է Հեֆերնը ներքաղաքական կյանքում, գալիս է ապացուցելու այն իրողությունը, որ այսօր ԱՄՆ-ն ոչ միայն ուղղակիորեն միջամտում է Հայաստանի ներքին գործերին, որն իրականում անթույլատրելի է, այլև հերթական անգամ ի ցույց է դնում այն խաղաքարտերը, որոնց արդյունքում Հայաստանն անգամ զրկվում է այդ ամենի մասին բարձրաձայնելուց:

Այսպիսով, ստացվում է, որ Հայաստանում ու մասնավորապես՝ Հայաստանի ներքին գործերին «ներգրավված» արտաքին ուժերը, օգտագործելով իրենց լծակները, սահմանափակում են թե՛ Հայաստանի նախագահի և թե՛ ընդհանրապես Հայաստանի Հանրապետության անկախության հեռանկարը:

Գևորգ Ավետիսյան