Ի՞նչ է մտածում ՀՀ նախագահը

Արդեն տևական ժամանակ արտագաղթի վերաբերյալ խոսակցությունների շեշտադրումը կտրուկ փոխվել է: Շատերը ոչ թե ուղղակի ահազանգում են, թե՝ տեսե՛ք, մարդիկ հեռանում են, մի բան արեք՝ չգնան, այլ կարծես ամեն ինչ արվում է մարդկանց գիտակացության մեջ այն միտքն ամրապնդելու համար, թե՝ «սաղ գնացին, չե՞ս տեսնում՝ ինչ ա կատարվում, խի՞ ես մնացել, մենակ դու ես մնացել, հել դու էլ գնա, էսի երկիր չի, ստեղ ոչ մի բանի հույս չկա, գնա՝ քանի…»:

Մեկ, երկու, երեք… հետևողական և չդադարող քարոզչությունը չի կարող արդյունք չտալ: Հետևանքը՝ արտագաղթում են մարդիկ, որոնք կարող էին և չգնալ, որևէ գործ սկսել ցանկացողը նախընտրում է ռիսկի չդիմել…

Իսկ որ ավելի վատ է՝ պետության հիմքերը թուլացնող այս արշավը կարծես ոչ մի հակաքայլի չի էլ հանդիպում: Երկրի ղեկավարությունը գլուխը կախ իր երկիրն է շարունակում ղեկավարել՝ լավ, թե վատ, դա այլ հարց է, մեծ ու փոքր պաշտոնյաներն իրենց տեղում են աշխատում, անմիջականորեն իրենց առնչվող հարցերով են միայն զբաղվում, իսկ ահա այն, որ կարելի է ինչ-որ կերպ արտագաղթի «գովազդի» դեմն առնել՝ երբեմն նաև Հայաստանը գովազդելով, ժողովրդին հույս տալով, ժողովրդին թևաթափ չանելով, ժողովրդի հետ գոնե մեկ-մեկ անկեղծանալով, խոստովանելով, որ, այո՛, երկրում բազմաթիվ խնդիրներ կան, բայց սա՛ է մեր երկիրը, ուրիշ երկրներում էլ ուրիշ խնդիրներ կան, չարժե մտածել թողնել-գնալու մասին, հարկավոր է մնալ, դիմանալ, աշխատել, չկա՞ աշխատանք, աշխատում ենք՝ կլինի անպայման, հույսներդ մի՛ կորցրեք…

90-ականների դեռ սկզբին ԱԺՄ-ն, որ այն ժամանակների իշխանության հիմնական օպոնենտն էր, հայտարարում էր, որ եթե այս իշխանությունները մի օր ավելի մնան իշխանության, երկիրը կկործանվի: ՀՀՇ-ն մի քանի տարի ավելի մնաց իշխանության, բայց երկիրն այդպես էլ չկործանվեց, թեև այն ժամանակվա արտագաղթի տեմպերի հետ այսօրվանը համեմատության եզր չունի՝ հատկապես եթե հաշվի ենք առնում այն, որ այն ժամանակ Հայաստանից հեռացավ առաջին հերթին ժողովրդի ինտելեկտուալ հատվածը:

ԱԺՄ-ի քննադատության գլխավոր թիրախներից մեկը՝ նախկին վարչապետ Հրանտ Բագրատյանն օրերս ֆեյսբուքյան իր էջում հերթական «աշխարհը փուլ է գալիս, ինչի՞ եք մնացել, փախեք-փրկվեք» բովանդակությամբ հոգեցունց պատմությունն էր շարադրել:

«Ու տեսա մեր օրերում ցնցող մի տեսարան. հարյուրավոր ու հազարավոր հայեր ոտքով լքում են Հայաստանը… Տղամարդ, կին, մեր, մանուկ՝ ոտքով, իրերով (քառակուսի բրեզենտի նյութից սարքած բոխչաներով, ուր քնելու տեղաշորն է) լքում են Հայաստանը։ Այս գաղթականների բանակը հիշեցնում է 1941-ը, 1915-ը և այլն: Տարբերությունն այն է, որ մարդիկ ուրախ էին։ Ինձ մի ահավոր թիվ ասացին՝ ապրիլի 21-ին իբր թե Բագրատաշենի անցակետով 6000 մարդ է անցել։

Հայ սահմանապահներն ասում են, որ օրը 1000 մարդը հազվադեպ թիվ է։ Աչաջուրցի մի քանի երիտասարդներ մոտեցան։ Ուրախ էին տղաները, խրոխտ ու վճռական։ Արտագաղթում էին։ Ասացին, որ օր է եղել, որ իրենց գյուղից 120 մարդ է հեռացել»:

Մի բան է, երբ նման մտքեր արտահայտում է շարքային քաղաքացին, մեկ այլ բան՝ պետության կայացման գործում որոշակի ներդրում ունեցած մեկը: Բագրատյանի հոգեցունց պատմության հենց հաջորդ օրը ՀԱԿ խմբակցության քարտուղար Արամ Մանուկյանն Ազգային ժողովում հայտարարեց, թե Սերժ Սարգսյանի երդմնակալությունից հետո արտագաղթը նոր թափ է ստացել, և որ վերջին օրերին երկիրը օրական 300-400 մարդ է լքում:

2007թ.-ից ի վեր, երբ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը վերադարձավ ակտիվ քաղաքականություն, մեկը մյուսի հետևից հայտարարություններ էին արվում, թե ավազակապետական ռեժիմը կործանում է երկիրը, բայց անցավ 5-6 տարի, իսկ երկիրն իր «տեղում է»: Այլ հարց է, որ երկրի պատասխանատուները որևէ տեսանելի, շոշափելի քայլ, կարծես թե, չեն էլ ձեռնարկում՝ արտագաղթի պատճառների դեմ պայքարելու համար: Հատկապես ա՛յն պատճառների, որոնք ՀՀ այսօրվա քաղաքացուն են դրդում մոռանալ «ախր ես ինչպես վեր կենամ գնամ»-ը:

Եթե 90-ականներին մարդիկ արտագաղթեցին ցրտի ու սովի, պատերազմի և մյուս դժվարություններին չդիմանալու պատճառով և մեղադրում էին այն ժամանակվա նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանին, 2000-ից հետո՝ քանի որ աշխատանք չկար, և մեղադրում էին Ռոբերտ Քոչարյանին, ապա այսօր գնում են այն մարդիկ, որոնք դիմացան նախկին բոլոր դժվարություններին, բայց այսօր գնում են՝ նույնիսկ առանց Սերժ Սարգսյանին մեղադրելու՝ հասկանալով, որ այս երկրում այլևս որևէ դրական բանի սպասելն անիմաստ է, որ առաջընթացի, փոփոխության հույս այստեղ չկա՝ անկախ նրանից, թե ով է նստած թիվ մեկ աթոռին, և ուրեմն, քանի որ միևնույն է՝ ոչինչ չի փոխվի, միակ փրկությունն ուրիշի երկրում ուրիշի երջանկությունից «փայ փախցնելն է»: Իսկ թե այս ամենի մասին ինչ է մտածում ՀՀ նախագահը…

Լուսինե Կեսոյան