Երաշտի սպասումով

2012-ի վերջում և 2013-ի սկզբում քաղաքական արհավիրքները կարծես կատակլիզմատիկ նշանակություն ունեցան Հայաստանի ու մասնավորապես Երևանի կյանքում: Այն փոխեց կամ պարզապես իրականում վերահաստատեց իշխանական այն ռեժիմը, որը դատապարտվել էր հասարակության կողմից:

Արտաքին խաղաղության շղարշի ներքո այսօր երկրում թաքնված է անվստահության մթնոլորտ՝ անվստահություն իշխանության նկատմամբ, անվստահություն ընդդիմության նկատմամբ, անվստահություն հարևանի, և վերջապես՝ սեփական ես-ի նկատմամբ, որը այլևս հայ հասարակությունն ու երկիրը դարձնում է խոցելի, թույլ ու անկայուն:

Դեռևս ամիսներ առաջ Ազատության հրապարակից հորդում էին հազար ու մի տեսակի վանկարկումներ ու լոզունգներ, չնայած՝ դոգմատիկ, սակայն՝ արդյունավետ, համենայն դեպս, սկզբնական փուլի համար: Ոտքի ելավ ժողովուրդը, ոտքի ելավ քաղաքացին, և Ազատության հրապարակն այլևս դարձավ հանրային ու բաց քաղաքացիական հասարակության համար, այլևս այնտեղ մոլեգնում էին միայն ազատության և անկախության ոգին, որին խոստանում էին հաղթանակ ու հավերժություն: Խոստացողները շատ էին, փաստողները՝ նույնպես, կրկնակի, եռակի ու քառակի շատ էին հավատացողները, վստահողներն ու ազնիվները, ովքեր իրենց ընձեռված դերը տարան պատվով, համենայն դեպս, ունեցած ինքնագիտակցման մակարդակին համապատասխան:

Իսկ ինչ ստացան դրա փոխարեն, ոչինչ, միայն հաջորդ չափաբաժինը՝ այլ շուրթերից, այլ ձեռքերից, արդյունքում անհետացավ նվիրականը ՝ հավատը, հավատը սեփական ես-ի, սեփական ընկերոջ ու սեփական հաղթանակի նկատմամբ՝ թողնելով իր հետևից միայն հիասթափություն ու կրկին հիասթափություն:

Ստացվում է, որ երևանյան հրապարակային ելույթներն ու երևույթները շղարշվում են անդրկուլիսյան և ընդանրապես կուլիսյան տրամաբանությամբ իրականացվող գործընթացներով, որոնք էլ դառնում են չափանիշ, որոշիչ այն ելույթների և երևույթների համար, որոնք հույս են տալիս ու ներշնչում սեփական եսի գնահատման ու հարգման պայքարին:

Այս երևույթները մարդկային են ու առօրեական, այս երևույթները կառուցում են կամ քանդում, այս երևույթները պետությանը, երկրին ու քաղաքին տալիս են ձև, տեսք ու մշակույթ, որն էլ պայմանավորում է նույն երկրի ու պետության սկզբունքներն ու արժեքները:

Գնահատել այս ամենը պարտավոր է յուրաքանչյուրը, և նվազագույնը հարգել է պետք դրանից բխող բոլոր արժեքները, հետևաբար, նաև դրանից բխող բոլոր իրավունքները, չնայած որ այսօր երևույթը ո՛չ արդիական է, ո՛չ էլ կայացած, բայց այն ժամանակավրեպ չէ, այն ենթադրում է իրագործելիություն առաջիկայում:

Իսկ ինչ է սպասվում այս ամենից հետո մեզ, մեր հասարակությանն ու քաղաքացուն. այն, որ չկան խոստումներն ու հավերժ հաղթանակները, փաստ է, այն, որ չկան փոխողներն ու սկսողները, փաստ է, կա հասարակություն, կա իշխանություն և կա ռեժիմ, որը խոստանում է երաշտ, որը խոստանում է քաղաքական երաշտ ու բացառում է փոխողներին ու սկսողներին, այն բացառում է փոփոխություն՝ մղելով մարդկանց օտարության, մղելով մարդկանց անտարբերության, անտարբերության սեփական երկրի ու սեփական քաղաքի նկատմամբ: Այն ճակատագիր է որոշում՝ յուրաքանչյուրիս ճակատագիրը, և այսուհետև թողնելով ընտրության հնարավորությունը մեր խղճին ու մեր մտքին, թոթափելով այն ողջ պատասխանատվությունը, որի միակ կրողը հենց ինքը պետք է լինի:

Իսկ հասարակությունն այսօր ընտրում է կյանքի ու գոյատևման միջև, կյանքի ու սեփական ես-ի միջև, հայրենիքի ու կարոտի միջև՝ դարձնելով իր ճակատագիրը ռեժիմից կախված, այն ռեժիմից, որը բացառեց ամենանվազագույն փոփոխությունը, որը կարող էր դառնալ խթան ու կյանք մեր երկրում ու մեր պետությունում՝ թողնելով ազատ քաղաքացու ու պետության հեռանկար, որն այլևս միայն կաշխատեր ի շահ հասարակական գաղափարի ու ի շահ բարօրության ու գործելիության: Բայց երաշտ է, իսկ ընտրությունը…

Գևորգ Ավետիսյան