«Քոռ-քոռ» ի՞նչ համաձայնագիր ենք ստորագրելու

Արդյոք Հայաստանն ու Եվրամիությունը վերջնականապես համաձայնեցրե՞լ են Ասոցացացման համաձայնագրի բոլոր դրույթները, քանի որ արդեն աշնանը Վիլնյուսում այն պետք է նախաստորագրվի: Բնականաբար' համաձայնագիրը եվրոպական ընդհանուր մոտեցումների վրա տվյալ երկրների խնդիրներին համապատասխանեցվող մի պլատֆորմ է, որն առաջարկվում է Մոլդովային, Ուկրաինային, Վրաստանին, Բելառուսին, Ադրբեջանին (յուրաքանչյուր երկրի հետ բանակցությունները տարբեր փուլերում են), սակայն, անշուշտ, տեղայնացված փաստաթղթերում կլինեն դրույթներ, որոնք կվերաբերեն տվյալ երկրների ամենակարեւոր խնդիրներին:

Հետեւելով Ասոցացման համաձայնագրի վերաբերյալ բանակցությունների տարբեր ռաունդներին' հանգում ենք այն եզրակացության, որ այս պահին, երբ երեք ամսից համաձայնագիր է ստորագրվելու, այն պետք է հրապարակված լիներ, եւ հանրությունը դետալ առ դետալ պետք է իմանար' ինչի՞ մասին է խոսքը: Շատ զարմանալի է, որ մինչեւ հիմա անգամ փորձագիտական շրջանակները չգիտեն ըստ էության ի՞նչ է այդ փաստաթուղթը, չնայած տարբեր հանդիպումներում եւ քննարկումներում այնտեղ արտացոլված շատ խնդիրների մասին խոսվել է: Հասկանալի է, որ այն հիմնված է եվրոպական 6 աներկբա գերակայությունների վրա, նրա բաղկացուցիչն է Խոր եւ համապարպակ առեւտրի գոտու համաձայնագիրը, եւ որ' մեր երկրի ներքին բարեփոխումներն այդ համաձայնագրի առյուծի բաժնի առարկան են: Սակայն երկրի հետագա ուղու վերաբերյալ մի փաստաթուղթ, որը երեք ամիս հետո նախաստորագրվելու է (եթե նախաստորագրվելու է), եւս մի երեք ամսվա մեջ էլ վավերացվի խորհրդարանում, տարօրինակ է, թե ինչու մինչեւ այժմ հասանելի չէ: Որովհետեւ այս կարգի համապարպակ փաստաթղթերը, որոնք վերաբերում են երկրի արտաքին ու ներքին ընթացքին, պետք է քննարկումների փուլ անցնեն երկրի ներսում: Բայց եթե այդ փաստաթղթի ամբողջական տեքստը չկա' ի՞նչը քննարկեն' եվրոպական բարի ցանկություննե՞րը, որի մասին սովորաբար բարձրաձայնում են եվրոպաշտոնյաները:

Օրինակի համար հիշենք հայ-թուրքական արձանագրությունները: Թվում էր' այնտեղ որեւէ նախապայման չկա, սակայն կային ձեւակերպումներ, որոնք թաքնված վտանգներ ունեին իրենց մեջ: Գումարվեց այն, որ Թուրքիայի ղեկավարները բանավոր կերպով անընդհատ պնդում էին իրենց նախապայմանները:

Իսկ թե արդյոք ԵՄ-Հայաստան ասոցացման պայմանագրում ի՞նչ թաքնված վտանգներ կան' մանրամասն չտիրապետելով մենք չենք կարող իմանալ: Գիտենք, որ վեց գերակայություններ կան եվրոպական արժեքների հիմքով, եւ դրանց Հայաստանը պետք է հետեւի, գիտենք, որ վիզային արտոնյալ ռեժիմներից բնակչության տարբեր շերտեր կարող են օգտվել, Ասոցացման համաձայնագրի բաղկացուցիչ Համապարփակ եւ խոր ազատ առեւտրի համաձայնագրով գուցե կարողանանք մեր շուկան ընդլայնել եւ տնտեսությունը կարգի բերել եւայլն: Սակայն չգիտենք' արդյոք Ղարաբաղյան հակամարտության վերաբերյալ ձեւակերպում կա՞ այնտեղ: Ո՞ր սկզբունքների հիման վրա է այդ ձեւակերպումը, եթե այն կա, ի՞նչ են պարտադրում Հայաստանին մի ձեւակերպումով, որը, եթե հավատալու լինենք եվրոպական հանձնակատար Շտեֆան Ֆյուլեին, պարտադիր է լինելու իրականացման համար, ու նույնիսկ եթե ժամկետների մեջ չտեղավորվենք նախաստորագրելիս, Ֆյուլեն էր կատակում, ԵՄ-ն դատի կտա Հայաստանին:

Կամ արդյո՞ք Ադրբեջանի հետ ԵՄ համաձայնագրում էլ այդպիսի ձեւակերպումներ կան, ու եթե Հայաստանը ստորագրի համաձայնագիրը, Ադրբեջանը' առայժմ ոչ, ինչ է լինելու այդ դրույթների ճակատագիրը: Հազար Ասոցացման պայմանագիր լինի' իր գերգաղտնիությամբ, եթե ԵՄ-ն որոշել է առաջ անցնել գործընթացներից եւ ղարաբաղյան հակամարտության վերաբերյալ որեւէ ձեւով դրույթ ձեւակերպել համաձայնագրի մուտքում, ապա սա ազգային անվտանգության խնդիր է, վերաբերում է ողջ հայությանը, եւ այս իմաստով' հայերս գոնե պետք է տեղյակ լինենք դրան հիմա: Իսկ եթե Ասոցացման պայմանագրում այդպիսի կետ չկա' ավելի եւս մերոնք պետք է հայտարարեն այդ մասին եւ հանգստացնեն անհանգստացողներին: Համենայն դեպս' անհասկանալի է, թե ինչ ենք քոռ-քոռ ստորագրելու աշնանը, եւ ով պետք այդ բոլորը բացատրի ժողովրդին:

Մանրամասները` «Ազգ»-ի այսօրվա համարում: