«Հաճախ ամենամեծ խորամանկությունն անկեղծությունն է». Դերենիկ Դեմիրճյան

Հայ գրող, հրպարակախոս Դերենիկ Դեմիրճյանը ծնվել է 1877–ին՝ այս օրը, Ախալքալաքում։ Աշակերտել է առաջադեմ համոզմունքներ ունեցող Ս. Տեր-Մելիքսեդեկյանին։ 1892-ին ընդունվել է Էջմիածնի «Գևորգյան ճեմարանը»։ Դեմիրճյանի գրական հայացքների ձևավորման գործում բարերար ազդեցություն է ունեցել ճեմարանի ուսուցիչ, բանաստեղծ Հ. Հովհաննիսյանը։ 1900-ին հաստատվել է Թիֆլիսում, մասնակցել Հովհաննես Թումանյանի նախաձեռնությամբ ստեղծված «Վերնատուն» գրական ընկերության աշխատանքներին։ Երաժշտություն ուսումնասիրելու նպատակով մեկնել է Մոսկվա, սովորել և ավարտել է Ժնևի համալսարանի մանկավարժական ֆակուլտետը, վերադարձել Թիֆլիս և զբաղվել ուսուցչությամբ։ 1925-ին տեղափոխվել է Երևան, եղել գիտության և արվեստի ինստիտուտի արվեստի բաժնի գիտքարտուղարը։

Դերենիկ Դեմիրճյանը գրական ասպարեզ է իջել իբրև բանաստեղծ։ 1893–ին «Տարազում» լույս է տեսել Դեմիրճյանի անդրանիկ՝ «Ապագան» բանաստեղծությունը։ Դրանում Դեմիրճյանն ընդգծել է կյանքի անիմաստ լինելը։ Սա երիտասարդ բանաստեղծի որոնումների շրջանն էր։ Մինչև 1919-ը ստեղծագործել է գրական բոլոր ժանրերով, այնուհետև հիմնականում անցել արձակին ու դրամատուրգիային («Քաջ Նազար», «Ֆոսֆորային շող», «Նապոլեոն Կորկոտյան»)։

Դեմիրճյանի ստեղծագործության գլուխգործոցը հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին գրված «Վարդանանք» պատմավեպն է։ Դեմիրճյանը մանուկների համար գրել է «Պույ–պույ մկնիկը», «Արջուկ–լրջուկ», «Ծտապար» և այլ ստեղծագործություններ։ Նա նաև թարգմանել է Նիկոլայ Գոգոլի «Մեռած հոգիներ»-ի առաջին հատորը։

Մի՛ լար, մ՛ի թացիր աչքերդ, աչքիդ լույսն ափսո՜ս է, կանցնի՜.
Մ՛ի տխրիր, նոր գարուն հասակդ մի օր է վառ մայիս՝ կանցնի՜,
Ջա՜ն, ի՞նչ ես էդ դարդին գերվել, գիշե՜ր է, վերջ կտա՝ կանցնի՜.
Աշխարհն էլ հեքիաթ է էսպես, մի՛ շտապիր, կհատնի՝ կանցնի...

Դերենիկ Դեմիրճյան