Հայաստանում ակնկալում են, որ ՄԻԵԴ-ի նոր վճիռը միասնական գնահատական կտա բոլոր ցեղասպանություներին

Շվեյցարիայի իշխանությունների հայտարարությունը` բողոքարկելու Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի վճիռը թուրք ազգայնական գործիչ Դողու Փերինչեքի գործի առնչությամբ ոչ միայն ողջունելի է, այլև սպասելի: 2013թ. դեկտեմբերին ՄԻԵԴ կայացրած որոշումը, մեղմ ասած, վիճելի է, այն ավելի շատ հարցեր է առաջացնում, քան տալիս պատասխաններ: Միջազգային իրավունքի մասնագետ Վիգեն Քոչարյանի գնահատմամբ` ՄԻԵԴ-ը պետք է վերանայի իր որոշումն, առաջին հերթին ուշադրություն դարձնի այն փաստարկներին, որոնք իրենց հատուկ կարծիքում ներկայացրել են դատական կազմի մեծամասնության հետ անհամաձայնություն հայտնած երկու դատավորներ, ովքեր հանգամանալի և փաստարկված հիմնավորում էին հայերի ցեղասպանության իրողությունը, դրա միջազգային իրավական գնահատականը, միջազգային ճանաչման գործընթացը և հայերի ցեղասպանության ժխտողականության քրեականացման անհրաժեշտությունը: «Զարգացումները հիմք են են տալիս հուսալու, որ, այնուամենայնիվ, պատմական արդարության և միասնական իրավական դիրքորոշումների վրա հիմնված մոտեցումները կհաղթանակեն»,-«Արմենպրես»-ի հետ զրույցում ասաց Վիգեն Քոչարյանը:

ՄԻԵԴ վճիռը նաև տարբերակված մոտեցում, իսկ ըստ էության` երկակի ստանդարտներ է նախատեսում Հայոց ցեղասպանության և Հոլոքոստի միջև, քանի որ Հոլոքոստի ժխտողականությունը քրեական հանցագործություն է, մինչդեռ Հայոց ցեղասպանության պարագայում, ժխտումն ընդամենը ազատ խոսքի արտահայտում է համարվում: Վիգեն Քոչարյանի ներկայացմամբ` եթե ՄԻԵԴ-ը հօգուտ պատմական ճշմարտության վճիռ կայացնի, ապա սկզբունքային տարբերակում հայերի, հրեաների կամ մեկ այլ ցեղասպանության միջև չպետք է դրվի, ցանկացած տարբերակված մոտեցումն էլ կարող է խտրական դիտարկվել:

«Ցեղասպանությունների հանդեպ տարբերակված մոտեցումները որևէ հիմնավորում չպետք է ունենան, հակառակը, անհրաժեշտ է միասնական և ընդհանուր իրավական գնահատական»,- ասաց Քոչարյանը` հավելելով, որ անկախ հանգամանքից, թե ՄԻԵԴ-ն ինչ որոշում կկայացնի, պետք է հստակ գիտակցել, որ դատավարության առանցքն ուղղակիորեն կապված չէ Հայոց ցեղասպանության հետ:

«Գործը ընթանում է կոնկրետ դեպքի և անձի գործողությունների, նրան պատժելու կամ չպատժելու, խոսքի ազատության սահմանների վերաբերյալ որոշակի խնդիրներ լուծելու շուրջ: Այլ հարց է, որ ցանկալի կլիներ, որ ՄԻԵԴ-ը ճիշտ կողմնորոշվեր խնդիրների մեջ և այնպիսի որոշում կայացներ, որը կհամապատասխաներ թե Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի չափանիշներին, թե Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակի հարգման և նրանց ժառանգների իրավունքների պաշպանությանը»,-նշեց միջազգային իրավունքի մասնագետը:

Պաշտոնական հաղորդագրությամբ Շվեյցարիայի արդարադատության դաշնային գրասենյակը մարտի 11-ին հաղորդել էր, որ Շվեյցարիան պատրաստվում է դիմել Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան (ՄԻԵԴ)՝ Դողու Փերինչեքի գործը Գերագույն պալատի կողմից վերանայելու պահանջով: Շվեյցարիան խնդրել էր գործը ՄԻԵԴ Գերագույն պալատ ուղղել մինչև մարտի 17-ը:

2007 թվականի մարտի 9-ին շվեյցարական դատարանը Քրեական օրենսգրքի 216-րդ հոդվածով դատապարտել էր թուրք ազգայնական Դողու Փերինչեքին՝ Հայոց ցեղասպանությունը ժխտելու համար ենթարկելով ինչպես ֆինանսական, այնպես էլ քրեական պատասխանատվության: Վուդի կանտոնի վերաքննիչ դատարանը և Դաշնային գերագույն դատարանը մերժել էին մարտի 9-ի դատավճռի դեմ ներկայացված բողոքը: 2013 թվականի դեկտեմբերի 17-ին Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի իրավասու պալատը դատավճիռ է կայացրել, ըստ որի` շվեյցարական դատարանները խախտել են բողոքարկողի՝ Փերինչեքի խոսքի ազատության իրավունքը: