Ղարաբաղը՝ Ռուսաստանի և Թուրքիայի միջև. Il Giornale

Համաշխարհային Մամուլ 5 Ապրիլ, 2016 11:47

Բաշար Ասադի ապագան, իհարկե, գլխավոր, սակայն ոչ միակ կռվախնձորն է Վլադիմիր Պուտինի և Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի միջև։ Այլ ցավոտ կետեր նույնպես սպառնում են խախտել շատ երերուն դարձող հավասարակշռությունը։ Այս մասին Il Giornale-ում գրում է Ալեսանդրո Ռոնգան:

Դրանցից մեկը Լեռնային Ղարաբաղն է: Իրավիճակն այնտեղ վերջին ամիսներին թեժացել է, դրա հետ մեկտեղ նաև՝ Բաքվի ու Երևանի միջև հարաբերությունները։ Վերջին 12 ամսում սահմանին ադրբեջանական զինված ուժերի մեծացած ներկայությունը մտավախություններ էր առաջ քաշել բաց ռազմական գործողությունների մեկնարկի վերաբերյալ։ Ադրբեջանը սպառնում է ուժային գործողություններով՝ իր վերահսկողության տակ վերադարձնելու Ղարաբաղը, իսկ Հայաստանը հայտարարում է վտանգի ենթարկվող եղբայրներին զենքը ձեռքներին պաշտպանելու պատրաստակամության մասին։

Աճող լարվածության այդ իրադրությունը, որը հունվարին ԱՄՆ ազգային հետախուզության տնօրեն Ջեյմս Կլեպպերն անվանել է բաց զինված հակամատության նախանշան, կարծես թե պահպանվում է այդ թվում համատեղ զորավարժությունների լույսի ներքո, որոնք մարտի 7-25-ն անցկացրել են Ադրբեջանի և Թուրքիայի ռազմաօդային ուժերը։ Բաքվի կառավարական աղբյուրները խոսել են նախաձեռնությունների մասին, որոնք նախատեսված են թուրք-ադրբեջանական համատեղ պաշտպանական TurAz Qartali ծրագրով, որը մեկնարկել է անցած տարվա սեպտեմբերին։ Չպետք է մոռանալ, որ այդ երկու՝ էթնիկապես և մշակույթներով շատ մտերիմ ժողովուրդների միջև 1992 թվականին կնքվել էր ռազական գործընկերություն, որը տարիներով դարձել է ինքնատիպ դաշինք, որը երկու կողմերին փոխադարձ օգնություն է պարտադրում երրորդ պետության կողմից ագրեսիայի դեպքում։ Ինչ վերաբերում է Ադրբեջանին, այդ երրորդ պետություն կարող է լինել միայն Հայաստանը։

Դրան գումարած՝ վերջերս Երևանը Ռուսաստանից՝ իր դաշնակցից, ստացել էր 200 մլն դոլարի վարկային գիծ՝ նորագույն հակատանկային և հակաօդային զենիթահրթիռային համալիրների և վերջին սերնդի մի շարք այլ սպառազինությունների ձեռքբերման համար։ Այդ նորությունը մանրամասն լուսաբանել են տարբեր պետական և պաշտոնական ալիքներ. երբեք դեռ այդ մասշտաբի ռազմաքաղաքական գործողությունը չի ստացել նման լայն արձագանք։

Միանգամայն հավանական է, որ ռուսական քաղաքական տեղեկատվության մեջ տոնի նման փոփոխումը կարելի է բացատրել որպես ինքնատիպ մարտահրավեր Թուրքիային, որը զգացվել է արդեն փետրվարի կեսերին, երբ Մոսկվան մի քանի կարմիրաստղանի կործանիչներ է ուղարկել Հայաստանի իր բազա, ինչը թույլ է տվել ենթադրել Անկարայի դեմ Երևանի հետ համատեղ օդային պաշտանության համակարգի ստեղծման Մոսկվայի մտադրության մասին։

Եթե դա այդպես է, ապա Ռուսաստանն առաջին անգամ է նման բացահայտ կերպով գրավում իր դաշնակցին գործողության մեջ, որն ուղղված է ՆԱՏՕ-ի անդամի դեմ՝ որպես պատասխան ուկրաինական ճգնաժամի հետ կապված Ատլանտյան դաշինքի արևելյան սահմանների ռազմականացմանը. այնտեղ, որտեղ վերջին շաբաթներին դիտվում է Էրդողանի և Պորոշենկոյի միջև փոխադարձ ձգողության ուժեղացում։

Մարտի սկզբին Կիևում անցկացված երկկողմ բարձրագույն հանդիպումն ավարտվել է հայտարարություններով ընդհանուր ջանքերի մասին՝ ուղղված «Ղրիմի ռուսական օկուպացիային» վերջին տալուն, և, որ գլխավորն է, Սև ծովի անվտանգությունն ամրապնդելուն և համագորակցության ուժեղացմանը, այդ թվում՝ ՆԱՏՕ-ի շրջանակում, որի անդամ է իրեն արդեն ակնհայտորեն զգում Ուկրաինան։ Իրանական ոչ մի անսպասելի բան. հաշվի առնելով Սիրիայում Մոսկվայի հետ վերջին շփումները և Հայաստանում ռուսական ուժերի տեղակայումը, հեշտ էր կանխատեսել, որ էրդողանը մերձեցում կփնտրի Կիևի հետ նրանում, ինչը ստանում է հակառուսական ոգով Սևծովյան սռնու ձև։