Գորգերի թանգարան բացելու խնդիր կա. ազգագրագետը կդիմի Արմեն Ամիրյանին

Թուրքիան և Ադրբեջանը չեն դադարում հայկական մշակութային արժեքները իրենց վերագրել: Հիմա էլ հերթը հասել է հայկական նախշերով գորգերին, որոնք շատ հաճախ միջազգային ցուցահանդեսներում ներկայացնում են իբրև իրենցը:

Այս առիթով ԼՈՒՐԵՐ.com-ի թղթակիցը զրուցել է ՀՀ Մշակութային արժեքների փորձագիտական կենտրոնի գլխավոր մասնագետ, գորգագետ, պատմական գիտություների թեկնածու Աշխունջ Պողոսյանի հետ. «Զարմանում եմ, երբ որևէ մեկն ասում է՝ այս նախշը մերն է: Նախշը բոլորն էլ կարող են ունենալ: Այստեղ առաջ է գալիս ոչ թե նախշի հարցը, այլ նրա պատկերագրման, ոճավորման ձևը, ընդհանրապես՝ նրա ներկայացման ձևը, գորգի դեպքում՝ դրա տեխնիկատեխնոլոգիական հատկանիշները: Ասել, որ UNESCO-ն հնարավոր է՝ այս կամ այն նախշը ճանաչի հայկական կամ ոչ հայկական, ծիծաղելի կլինի: Ես գտնում եմ, որ հայոց գորգագործական մշակույթի ավանդույթները հարավ-արևելյան կովկասյան գորգագործական կենտրոններում չափազանց զգալի ու նկատելի են: Սա ոչ թե նախշի լինել-չլինելով ենք ասում, այլ՝ հորինվածքների առումով, ընդհանրապես՝ գեղազարդման համակարգից ու տեխնոլոգիական հատկանիշներից ելնելով: Իհարկե՝ կարևորագույն գործոններից մեկն էլ տարատեսակ սկզբնաղբյուրներն են, որոնք վկայում են առ այն, որ գորգագործական մշակույթը հայոց մեջ ունի հազարամյակաների պատմություն: Ընդհանրապես՝ որևէ նախշի հիման վրա ես ինձ թույլ չեմ տա ասել, թե այս կամ այն գորգը հայկական է»,- ասաց նա:

Նկարչուհի Լուսիկ Ագուլեցին էլ, խոսելով նույն հարցի շուրջ, ասաց, որ եթե չես կարողանում տեր լինել քո ապրանքին, ապա ուրիշը տեր կլինի.

«Պետք է հասկանալ, արդյո՞ք իրենց մշակույթի մեջ այդ գաղափարը եղել է, թե ոչ: Եթե եղել է, ուրեմն իրենցն է, եթե չի եղել, ուրեմն մերն է: Գաղափարը հիմնականում գալիս է գորգերի հին պատմությունից: Տիեզերական ծառի, նռի, խնձորի գաղափարները, որոնք շատ ազգեր չունեն, իսկ մենք ունենք: Շատ ծեսեր ունենք մենք, որոնք նույնությամբ ունեն նաև իրենք: Իրենց հարսանեկան ծեսը նման է մերին, որտեղ գաղափար ունի կենաց ծառը, հարսանիքի ժամանակ տղա երեխային պարեցնելը հարսի ձեռքին, խնձորով գլխին խփելը»,- ասաց նկարչուհին:

Ըստ Աշխունջ Պողոսյանի՝ այս ոլորտում կարևորագույն, բայց չլուծված խնդիրը գորգի թանգարան -հետազոտական կենտրոն հիմնելն է.

«Ես նախորդ տասնամյակներում կառավարությանը, մշակույթի մի շարք նախարարների, թե՛ բանավոր, թե՛ գրավոր, ներկայացրել եմ համապատասխան առաջարկ: Նման առաջարկ չեմ ներկայացրել մշակույթի նախորդ նախարար տիկին Հասմիկ Պողոսյանին: Բայց նրա հավանությամբ է, որ ստեղծվել է գորգի վիրտուալ թանգարան: Ասեմ, որ դրա հետ կապված աշխատանքներին մասնակցել եմ նաև ես: Բայց դա գորգի իրական թանգարան չէ, չի կարող կատարի նրա գործառույթները և ընդհանրապես նման կայքեր ունեն համարյա բոլոր գորգավաճառները: Մենք խոսում ենք լուրջ թանգարանի մասին, որն ի վիճակի կլինի դառնալ հայոց գորգագործական մշակույթի ուսումնասիրման, հետազոտման կենտրոն»:

Աշխունջ Պողոսյանը Գորգի թանգարան բացելու հարցով նորանշանակ նախարարին դեռևս չի դիմել, բայց նախապատրաստվում է.

«Գորգի թանգարան հիմնելու առաջարկ առաջիկայում կներկայացնեմ նորանշանակ նախարարին: Թանգարանն է, որ ի վիճակի կլինի շատ հարցեր լուծել՝ մանավանդ, եթե դա լինի իմ պատկերացրած թանգարանը՝ մի գիտահետազոտական կենտրոն որը պետք է համակարգի և ուղղորդի հայոց գորգագործական մշակույթը հետազոտողների աշխատանքը»:
Անցած ամռանը, Գերմանիայում, անգլերեն լեզվով լույս տեսավ Աշխունջ Պողոսյանի «Արցախի գորգագործական մշակույթը» /պատմազգագրական ուսումնասիրություն/ աշխատությունը: Այն ներկայացնում է Արցախի գորգագործական մշակույթի հնարավորինս ամբողջական պատմաազգագրական նկարագիրը: Հանդիսանալով հայոց՝ մասնավորապես՝ Արցախի գորգագործական մշակույթին նվիրված առաջին օտարալեզու պատմաազգագրական ուսումնասիրությունը՝ այն կարևոր ներդրում է արտասահմանի գիտական շրջանակներին հայոց պատմամշակութային ժառանգության այս կարևոր ոլորտի մասին համապարփակ պատկերացում տրամադրելու գործում:

Ըստ Աշխունջ Պողոսյանի, չափազանց հրատապ է հայոց գորգագործական մշակույթի պատմությանն ու առանձնահատկություններին վերաբերող օտարալեզու ուսումնասիրություների հրատարակումը. «Տպագրության հարցում շատ մեծ բան կարող է անել ՀՀ կառավարությունն ու այդ առումով բնականաբար առաջին հերթին նախաձեռնող պետք է լինի մշակույթի նախարարությունը: Եթե միջոցներ ունենայի, ես ինքս կհրատարակեի իմ իսկ ուսումնասիրությունները, բայց ցավոք սրտի, դրանք չկան ու կարծում եմ, որ անկախ դրանից էլ, այս հարցում գործուն հետաքրքրություն պետք է ունենան պետական մարմինները»: