Jaguar Land Rover-ը հասել է ԵՄ-ում չինական BYD ամենագնացի վաճառքի արգելքին Ֆրանսիայում պահանջել են արգելել արցունքաբեր գազը՝ դաշտանային ցիկլի խանգարումների վերաբերյալ բողոքների պատճառով Հարյուրավոր հասցեներում լույս չի լինի՝ նոյեմբերի 23-ին և 24-ին Բիթքոյնը մասամբ վերականգնվել է 2024 թվականի աշնանից նվազագույն մակարդակին հասնելուց հետո Աթենքի օդանավակայանում 15 կգ կանեփով ձերբակալել են միջազգային թմրամաֆիայի ենթադրյալ անդամի 2027-ի գլխավոր հաջողակները․ Կենդանակերպի ո՞ր 4 նշանների կյանքն է արմատապես փոխվելու դեպի լավը Մարգարա-Վանաձոր ճանապարհին «Nissan Elgrand»-ը գլորվելով հայտնվել է դաշտում. Կան վիրավորներ Ոստիկանը կրակել և սպանել է նախկին հոկեյիստ 37-ամյա Նիկո Սակետիին ՌԴ ՊՆ-ն հայտարարություն է տարածել Հայաստանի բռնցքամարտի հավաքականը Մ23 Եվրոպայի առաջնությունն ավարտել է երկու բրոնզե մեդալով 246 անգամ անհամաչափ առևտուր. ո՞ւմ է ձեռնտու «խաղաղությունը»․ Սուրենյանց Թրամփը չի բացառել Ամանորից հետո Իրանի դեմ հարվածների վերսկսումը և սպառնացել է խորտակել նրա լցանավերը 

Ինչի համար է մարդու ուղեղը կամ «Վասն Սաշիկի և հայոց պատերազմի»

Հայաստան

Էդգար Էլբակյանը գրում է.

• Մարդու, ինչպես և մյուս կաթնասունների ուղեղը նախատեսված չէ բարդ մտածողական (կոգնիտիվ) պրոցեսներ իրականացնելու համար։ Մարդու ուղեղը նախատեսված է վերջինիս գոյությունն օպտիմալիզացնելու, ասել է թե՝ ողջ մնալու ու հաճույք (reward) ստանալու համար։ Կաթնասուններից միայն մարդու ուղեղն է, որ հարյուր հազարավոր տարիների էվոլյուցիոն գործընթացի հետևանքով ձեռք է բերել ակնհայտորեն տարբերվող «կողմնակի էֆեկտ», որը մենք անվանում ենք «մարդկային բանականություն» կամ «խելք»։ Եվ չնայած սրան՝ մարդու ուղեղի՝ որպես մի սովորական կենդանու մի սովորական օրգանի, հիմնական էվոլյուցիոն գործառույթը շարունակում է մնալ օրգանիզմի ողջ մնալն ու հաճույք ապրելն ապահովելը, իսկ բարդ մտածողությունն ու վերլուծությունը կենսաբանական տեսանկյունից «խորթ» են մարդուն։ Կարճ ասած՝ ինչպես որ մարդն ի սկզբանե «ստեղծված» չէր երկու ոտքի վրա քայլելու համար, բայց էվոլյուցիայի ընթացքում այդպես ստացվեց, այնպես էլ մարդը «ստեղծված» չէր մտածելու համար․ պատահական մուտացիաների հետևանքով այդպես ստացվեց։ 
• Ի՞նչ դրսևորումներ ունի ասածս մեր իրականության մեջ։ Շա՛տ ուղղակի։ Երբևէ հետաքրքրե՞լ է, թե մարդն ինչու է հավատում միֆերի, այդ թվում՝ քաղաքական։ Պատճառը շատ պարզ է․ մարդն ունի իրականությունը հասկանալու և իրեն այդ իրականության մեջ տեղավորելու բնազդային հորմոնահարույց կարիք, իսկ հասկանալու գործառույթը վերապահված է ուղեղին։ Ուղեղը, ժամանակակից հաշվիչ մեքենաների նմանությամբ, աշխատելիս ընտրում է «ամենակարճ» ու քիչ էներգատար տարբերակը, ինչի արդյունքում առաջանում են միֆերը։ Միֆը ոչ այլ ինչ է, եթե ոչ իրականության պրիմիտիվացված պատկերում։ Միֆին հավատալն ավելի «էժան» է նստում ուղեղի վրա, քան երկարաժամ վերլուծություններ անելը, հետևաբար՝ ավելի քիչ էներգիա է տանում օրգանիզմից՝ այսպիսով երկարացնելով վերջինիս կենսաբանական գոյությունը։ 
• Նույնը կարելի է ասել նաև հաճույքի (գիտական եզրը՝ reward) մասին։ Իր սոցիալական գոյության ընթացքում շրջապատի ազդեցությամբ մարդու ուղեղում ձևավորվում են միֆեր, կաղապարներ, կարծրատիպեր, հայացքների համակարգեր, որոնք գոյացնում են յուրատեսակ «մենտալ կոմֆորտ զոնա», որից դուրս գալը սթրեսահարույց է մարդու համար, պահանջում է կամքի արտակարգ ուժ (ինչպես ցանկացած այլ կոմֆորտ զոնայից դուրս գալը), ուստի ուղեղը ոչ թե մարդուն հանում է այդ վիճակից (անգամ եթե իրականությանը վերաբերող փաստերը հերքում են մարդու պատկերացումները), այլ հակառակը՝ նույն այդ իրականության մեջ փորձում է գտնել այնպիսի ինֆորմացիոն միավորներ, որոնք կհաստատեն առկա կանխակալությունները՝ այդպիսով պահելով «մենտալ կոմֆորտ զոնան» և հաճույք պատճառելով մարդուն։ Դիցուք՝ մարդը, որն ամբողջ կյանքում լսել ու հավատացել է, որ Սաշիկ Սագսյանն «արյունարբու փայ մտնող է», առանց աչք իսկ թարթելու կամ աղբյուրի հավաստիությունը ստուգել փորձելու՝ հավատալու է այդ կաղապարի ներսում ձուլված ցանկացած ինֆովիժվածքի։ 
• Գիտական գրականության մեջ այս երևույթները կոչվում են «տռփամետ մտածողություն» (wishful thinking) և «նախակարծիքային կանխակալություն» (confirmation bias)։ Համապատասխան գիտական համայնքի շրջանում նույնպես առկա է կոնսենսուս, որ այս երևույթների առաջնային պատճառները պետք է փնտրել մարդու կենսաբանության մեջ։ Իսկ ինչ վերաբերում է մտածողական այս սխալանքներից ձերբազատվելուն, ապա առաջին հերթին պետք է իմանալ սրանց մասին, ապա՝ ունենալ որակյալ մտածողական գործիքակազմ, որն ամեն նոր ինֆորմացիոն միավորին կվերաբերի քննականորեն՝ պարզելով աղբյուրը, հավաստիությունը, հարաբերությունն այլ հայտնի փաստերի հետ, կարողանալով զանազանել էմոցիան փաստից, հայտարարությունը՝ եղելությունից, բամբասանքը՝ իրողությունից և այլն։ Կարճ ասած՝ սա մի բարդ ու էներգատար պրոցես է, ուստի զարմանալի չէ, որ շատերը, անգամ նրանք, որ ունեն համապատասխան կոգնիտիվ ունակություններ, շատ հաճախ ուղղակի «զահլա» չեն անում սրա մեջ թաթախվելու։ Հենց մարդու այս մտակամային թուլության վրա են հառնել, հառնում ու հառնելու բոլոր ժամանակների ու բոլոր տեսակի աղանդները՝ կրոնականից մինչև քաղաքական։
• Գիտնականն իրավունք չունի «պոլիտկոռեկտ» լինելու, գիտությունը շղարշներ չի ճանաչում, քանզի այն ներկայացնում և բացատրում է իրականությունը՝ իր մերկության մեջ։ Ասենք՝ գիտնականն իրավունք չունի պնդելու, թե «հանցանքն ազգություն ու մշակույթ չի ճանաչում»։ Ճանաչո՛ւմ է․ Հարավաֆրիկյան Հանրապետությունում ավելի շատ են բռնաբարում, քան Հայաստանում, ու դա ունի հստակ սոցիալ-մշակութային հիմք։ Գիտնականն իրավունք չունի պնդելու, թե Աֆրիկայի բնակիչն ու Եվրոպայի բնակիչը բոլոր առումներով հավասար են։ Հավասար չե՛ն․ անգամ գենետի՛կ մակարդակով հավասար չեն, էլ ուր մնաց՝ սոցիալ-մշակութային ու տնտեսաքաղաքական պայմանների մակարդակով։ Հանգունորեն և ե՛ս իրավունք չունեմ պնդելու, որ բոլոր մարդիկ ու իրենց կարծիքները հավասար են։ Հավասար չե՛ն, քանզի մարդկանց մեծագույն մասը հավատարիմ է մնում իր կենսաբանական սկզբին, և միայն մարդկանց մի փոքր մասն է գիշերուզօր մտածում՝ ջանալով հասկանալ իրերի ներքին տրամաբանությունն ու պատճառահետևանքային կապերը, և շատ հաճախ դա անելով ի հաշիվ իր բնազդային պահանջմունքների՝ ողջ մնալու ու հաճույք ստանալու։

 

 

Հետևե՛ք Euromedia24-ին
Youtube-ում`
Jaguar Land Rover-ը հասել է ԵՄ-ում չինական BYD ամենագնացի վաճառքի արգելքինՖրանսիայում պահանջել են արգելել արցունքաբեր գազը՝ դաշտանային ցիկլի խանգարումների վերաբերյալ բողոքների պատճառով Հարյուրավոր հասցեներում լույս չի լինի՝ նոյեմբերի 23-ին և 24-ինԲիթքոյնը մասամբ վերականգնվել է 2024 թվականի աշնանից նվազագույն մակարդակին հասնելուց հետոԱթենքի օդանավակայանում 15 կգ կանեփով ձերբակալել են միջազգային թմրամաֆիայի ենթադրյալ անդամի 2027-ի գլխավոր հաջողակները․ Կենդանակերպի ո՞ր 4 նշանների կյանքն է արմատապես փոխվելու դեպի լավըՄարգարա-Վանաձոր ճանապարհին «Nissan Elgrand»-ը գլորվելով հայտնվել է դաշտում. Կան վիրավորներՈստիկանը կրակել և սպանել է նախկին հոկեյիստ 37-ամյա Նիկո Սակետիին ՌԴ ՊՆ-ն հայտարարություն է տարածելՀայաստանի բռնցքամարտի հավաքականը Մ23 Եվրոպայի առաջնությունն ավարտել է երկու բրոնզե մեդալով 246 անգամ անհամաչափ առևտուր. ո՞ւմ է ձեռնտու «խաղաղությունը»․ Սուրենյանց Թրամփը չի բացառել Ամանորից հետո Իրանի դեմ հարվածների վերսկսումը և սպառնացել է խորտակել նրա լցանավերը Ուկրաինացին մահացել է Ռումինիայի լեռներում՝ սահմանն ապօրինի հատելուց հետո. ևս երկուսին ողջ են գտել Կալիֆոռնիան Գոհաբանության օրվան ընդառաջ պատրաստվում է փոթորիկների և ջրհեղեղների (լուսանկարներ)Ջերմուկի խաչմերուկից մինչև Սիսիանի խաչմերուկ հատվածը փակ է կցորդով տրանսպորտային միջոցների համար Հունաստանում 14-ամյա դեռահասը ծրագրել էր դպրոցում զանգվածային հրաձգություն իրականացնել՝ հասակակիցների հալածանքների պատճառովԱրհեստական բանականությունը կարող է օգնել մարդկանց ապրել մինչև 1400 տարիԻնչ տեսք ունի Հրանտ Թոխատյանը՝ երկարատև հիվանդությունից հետո (Լուսանկար) Բենինը Ֆրանսիայից պահանջել է վերադարձնել գաղութային ժամանակաշրջանում երկրից դուրս բերված արվեստի գործերը Վրաստանի խորհրդարանական մեծամասնությունը մտադիր է արգելել փոխնակ մայրությունըՎահան Կոստանյանը Կլաուդիո Կորդոնեի հետ քննարկել է Սիրիայում իրավիճակը Արմավիրի մարզի մի շարք բնակավայրերում փորձարկվելու են էլեկտրական շչակներԼիսաբոնում հազարավոր մարդիկ բողոքի ցույցի են դուրս եկել հորդառատ անձրևի տակ՝ գների աճի և բնակարանային ճգնաժամի պատճառով (Լուսանկարներ)Գերմանիայում եկեղեցում շմոլ գազից մարդիկ են թունավորվել Շղթայական վթար Երևանյան լճի մոտ. Կա զոհ և վիրավորներԻմ կարծիքով, ոչ ադեկվատ վիճակում են. ԼավրովՈւկրաինայում հինգհարկանի բնակելի շենք է փլուզվել. փլատակներում մարդիկ են մնացելՄայր Աթոռում կատարվել է 9 սարկավագների ընծայման կարգը Նորվեգիայի Տրոմսյոյի օդանավակայանում տարհանում են իրականացրել. Ի՞նչ է հայտնիՄահացել է «Ուրախ կարուսել» և «Թևեր, ոտքեր և պոչեր» մուլտֆիլմերի սցենարիստ Ալբերտ Իվանովը Յակուտիայում տղամարդը սպանել է 15-ամյա խորթ որդուն, վիրավորել 14-ամյա որդուն, հարձակվել կնոջ վրա, ապա ինքնասպան եղելՎարդենիսի, Մարտունիի, Աշոցքի տարածաշրջաններում ձյուն է տեղում Մեկնարկը՝ աբովյանցիների վստահությամբ, ջերմությամբ ու աջակցությամբ. Էդուարդ Բաբայան (տեսանյութ)Մանրամասներ են հայտնի դարձել Իտալիայի ոստիկանության նախկին պետի մահվան մասինԱրարատի պետական քոլեջի 15-ամյա երկու ուսանողներ դասի են գնացել ատրճանակով ու գաղտնի փականով դանակովԱրա Գևորգյանի «Արցախ» ստեղծագործությունը հնչել է Վրաստանի հեռուստատեսության X Factor նախագծում (Տեսանյութ)Վլադիմիր, սա անընդունելի է. Իտալիայի վարչապետը քննադատել է ԶելենսկիինԳագիկ Սուրենյանը տեղեկացնում է Ռուսները նոր բնակավայր են գրավելԼեռնավանում ՔՊ–ական պատգամավորը քարոզարշավի ժամանակ հայհոյել է գյուղացիներից մեկին. քաշքշուկ է սկսվել. ԻոաննիսյանԻնդոնեզիայում հրուշակեղենի գործարանում խոշոր հրդեհ է բռնկվել. կան զոհերԲելգիան գործադուլի պատճառով 14 ժամով կփակի իր օդային տարածքը Թալինում պարեկներն ու 2 երիտասարդ տղաները «Նիսան»-ում բռնկված կրակի ճիրաններից փրկել են ՌԴ քաղաքացուն ու նրա ընտանիքի 6 անդամներին Վտանգավոր սմոգը կաթվածահար է արել երթևեկությունը Պակիստանում․ Լահորը դարձել է աշխարհի ամենաաղտոտված քաղաքը Կալիֆոռնիայում երեկույթի ժամանակ քրեական խմբավորումների միջև կրակnցների հետևանքով ինը մարդ վիրավnրվել է Հանրապետությունում տեղումներ են սպասվում. օդի ջերմաստիճանը կնվազիՀրապարակվել են նոյեմբերի 29-ին կայանալիք ՏԻՄ ընտրությունների վերջնական ցուցակները Գեղարքունիքում ու Լոռիում ուժեղ քամու հետեւանքով ծառեր են տապալվել, տանիքներ վնասվել Լրտեսության գործով դատապարտված՝ «Ինտեր ՌԱՕ»-ի նախկին թոփ մենեջեր Կարինե Ցուրկանի պատիժը մեղմացվել է Մոուրինյուն հեռացել է մամուլի ասուլիսից՝ Ռոնալդուի մասին հարցից հետո
Ամենադիտված