«Փաստ». Հարկերից խուսափելու ամենակլասիկ տարբերակը

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

2008–2013 թվականներին ՀՀ գլխավոր դատախազի տեղակալի պաշտոնը զբաղեցրած Արմեն Դանիելյանն օրերս անդրադառ­ նալով ցանցային սուպերմարկետներում հայտնաբերված օրենքի խախտումներին՝ Facebook սոցիալական ցանցի իր միկրոբլոգում հետևյալ գրառումն էր կատարել.

«Հարկը, որը պատրաստվում է վճարել յուրաքանչյուր անհատ, պետք է որոշվի ճշտորեն, այլ ոչ թե կամային: Հարկաչափի ճշգրիտ որոշումն ունի մեծ նշանակություն: Հարկադրման անհավասարության բարձր մակարդակն ավելի պակաս վտանգ է ներկայացնում, քան անորոշության բավականին փոքր աստիճանը: Հետևաբար, այն պետք է լինի պարզ և հասկանալի այն վճարող յուրաքանչյուր անձի համար»:

«Փաստ»–ի հետ զրույցում Ա. Դանիել յանն անդրադառնալով իր այդ գրառմանը նշեց, որ հարկային օրենսդրությունը պետք է լինի պարզ ու հասկանալի յուրաքանչյուր հարկ վճարողի համար: Բացի այդ, կարևոր է, որ հարկային օրենսդրությունը բոլոր տնտեսվարողների դեպքում էլ միատեսակ կիրառվի:

«Ես որքանով հասկացա, ոչ բոլոր սուպերմարկետներն են գտնվել միատեսակ օրենքի կիրառման դաշտում: Եվ այնպես է ստացվել, որ կան մանրածախ առևտրով զբաղվող խանութներ, որոնք, փաստորեն, այլ հարկախանութներ, որոնք, փաստորեն, այլ հարկա­ յին դաշտում են գտնվել: Բնականաբար, ստացվում է, որ նրանք հարկվել են այլ մեխանիզմով: Եվ եթե տարբեր սուբյեկտների նկատմամբ հարկային տարբեր վերաբերմունք է դրսևորվում, ստացվում է, որ մի ստվար հատված գտնվում է ստվերում: Այ­ սինքն, շրջանառությունը փաստացի իրական հարկատեսակով չի հարկվում»,– ասաց Ա. Դանիել յանը: Այսինքն, նույն ապրանքը վաճառող տարբեր խանութների սեփականատերերի շահույթը տարբեր է լինում: Նման երևույթ թույլ չտալու համար, նրա կարծիքով, հարկը, որը վճարվում է, պետք է պարտադիր կերպով օրենքով ամրագրված լինի:

«Այսինքն, տնտեսվարողը չի կարող ասել, որ ինքը պայմանավորվել է այս կամ այն չափով հարկ վճարել: Այդպես չի լինում: Նման երևույթները բացառելու համար անհրաժեշտ է հարկերն օրենսդրությամբ կանոնակարգել և նույնը կիրառել բոլորի նկատմամբ: Այսինքն, սահմանադրական՝ «օրենքի առջև հավասար են բոլորը» սկզբունքը չպետք է խախտվի և պետք է կիրառվի բոլոր տնտեսվարողների նկատմամբ»,– ասաց Ա. Դանիելյանը:

Խոսելով այն քննադատությունների մասին, թե ինչու է ԱԱԾ–ն այսօրինակ բացահայտումներով զբաղվում, ՀՀ գլխավոր դատախազի նախկին տեղակալը նշեց, որ չնայած ՊԵԿ–ը նույնպես օպերատիվ ծառայություն ունի, սակայն քանի որ ազգային անվտանգությունը տիրապետում է նաև տնտեսական հանցագործությունների մասին օպերատիվ տվյալներին, ուստի ԱԱԾ–ն էլ իրականացնում է քննությունը:

«Ես որքանով հասկանում եմ, սա ոչ թե ուսումնասիրություն է, այլ՝ հարուցված քրեական գործի քննություն: Իսկ քննչական ենթակայության հարցը գտնվում է գլխավոր դատախազի որոշման տիրույթում և միայն նա կարող է որոշում կայացնել, թե ով պետք է քննությունն իրականացնի: Քանի որ այդ խնդիրը բացահայտվել է ԱԱԾ–ի կողմից, ուստի որոշում է կայացվել, որ այդ գործը նրանց քննչական ենթակայության տիրութում քննվի»,– ասաց Ա. Դանիելանը:

Վերջինիս դիտարկմամբ, սակայն, բացահայտվածը հարկերից խուսափելու դասական ձև է: Նա չի բացառում, որ տեղական գյուղմթերքի անվան տակ «ներառված» լինի նաև այլ երկրներից ներկրված պտուղ–բանջարեղեն նույնպես, ինչը ևս կբացահայտվի քննության ընթացքում:դրսից ներկրված այլ պտուղ–բանջարեղեն նույնպես այդ ցանկում ներառված լինի, ապա բնականաբար, սա հարկերից խուսափելու ամենակլասիկ տարբերակն է: Մյուս կողմից, երբ օրենքը միատեսակ չի կիրառվում բոլոր տնտեսվարողների հանդեպ, ես, որպես իրավաբան, նման երևույթի ետևում կարող եմ հստակ պաշտոնական անփութություն, պաշտոնական լիազորությունների չարաշահում տեսնել: Եվ այս պայմաններում հասկանալի չէ, թե ինչ պայմանավորվածությունների մասին կարող է խոսք լինել, ես դա չեմ կարողանում հասկանալ: Այսինքն, պայմանավորվածություններ են եղել օրենքի դաշտում աշխատելո՞ւ, թե՞ պայմանավորվել են օրենքից դուրս աշխատելու համար: Սա է անհասկանալի»,– ասաց Ա. Դանիելյանը: