Արարատի պետական քոլեջի 15-ամյա երկու ուսանողներ դասի են գնացել ատրճանակով ու գաղտնի փականով դանակով Արա Գևորգյանի «Արցախ» ստեղծագործությունը հնչել է Վրաստանի հեռուստատեսության X Factor նախագծում (Տեսանյութ) Վլադիմիր, սա անընդունելի է. Իտալիայի վարչապետը քննադատել է Զելենսկիին Գագիկ Սուրենյանը տեղեկացնում է Ռուսները նոր բնակավայր են գրավել Լեռնավանում ՔՊ–ական պատգամավորը քարոզարշավի ժամանակ հայհոյել է գյուղացիներից մեկին. քաշքշուկ է սկսվել. Իոաննիսյան Ինդոնեզիայում հրուշակեղենի գործարանում խոշոր հրդեհ է բռնկվել. կան զոհեր Բելգիան գործադուլի պատճառով 14 ժամով կփակի իր օդային տարածքը Թալինում պարեկներն ու 2 երիտասարդ տղաները «Նիսան»-ում բռնկված կրակի ճիրաններից փրկել են ՌԴ քաղաքացուն ու նրա ընտանիքի 6 անդամներին Վտանգավոր սմոգը կաթվածահար է արել երթևեկությունը Պակիստանում․ Լահորը դարձել է աշխարհի ամենաաղտոտված քաղաքը Կալիֆոռնիայում երեկույթի ժամանակ քրեական խմբավորումների միջև կրակnցների հետևանքով ինը մարդ վիրավnրվել է Հանրապետությունում տեղումներ են սպասվում. օդի ջերմաստիճանը կնվազի 

Պրոֆեսոր Լևոն Բեգլարյանի բաց նամակը Նիկոլ Փաշինյանին

Հասարակություն

Նոր «հայկական բրենդը գիտության մեջ» հարկավոր է շտապ իրականացնել հենց Հայաստանում

Մոտ ապագայում պետությունների և ժողովուրդների ինքնիշխանությունը կորոշվի կրթության համակարգի ֆունդամենտալության և գիտության ու տեխնոլոգիաների զարգացվածության մակարդակով։ Այսօր Հայաստանում գերակա խնդիրներից մեկը գիտական դպրոցների («գիտական գիտելիքներ կրողների») պահպանումն է։ Կոշտ մրցակցության պայմաններում դրսից կարելի է հույս դնել միայն չորրորդ, հինգերորդ, ինչու ոչ տասներորդ շարքից, գիտելիքների և տեխնոլոգիաների վրա։ Այդ պատճառով թեզը՝ «արտասահմանը մեզ կօգնի», հիմնավորված չէ։

Գիտության վիճակի օբյեկտիվացումը պահանջում է համապատասխան փորձաքննություն։ Այդպիսի փորձաքննությունները ելման կետ են հանդիսանում գիտական դպրոցների վիճակի և նրանց զարգացման համար առաջարկությունների  օբյեկտիվ գնահատման համար։ Գիտական աշխատությունների գնահատման համար (գիտական փորձաքննություն) ամբողջ աշխարհում հսկայական գումարներ են ծախսվում, իսկ փորձաքննությունների արդյունքները շատ հաճախ բավական կասկածելի են մնում։

Գիտության մեջ գլխավորն է առանձնացնել «գիտելիքներ կրողներին» և տալ նրանց հնարավորություն պահպանելու ու բազմապատկելու գիտական դպրոցը։

Առանց մտածված փորձաքննության, համապատասխանաբար առանց երկրում հիմնական «գիտելիքներ կրողներին» մտածված կերպով առանձնացնելու, բոլոր նախաձեռնությունները ծնում են միայն կոռուպցիա և ապօրինի երևույթներ գիտության մեջ։ Այդ ուղղությամբ Հայաստանում վերջերս առաջարկված են  երկու գլոբալ գաղափար։

Առաջին գաղափարը առաջարկում է խնդրի լուծում այն մասին, թե հիմնվելով առկա համաշխարհային գիտական գրականության վրա, ինչպես անցկացնել արագ փորձաքննություն և առանձնացնել առավել նշանակալից գիտնականների խումբը։ Այդ կապակցությամբ տես Գ. Բարսեղյանի հոդվածը՝ “Открытое письмо Николу Пашиняну: что нужно делать в науке незамедлительно”

Շատ կարևոր է այն, որ այդպիսի փորձաքննություն անցկացնելու համար հարկավոր չեն մեծ գումարներ և ճիգեր։

Երկրորդ գաղափարն առաջարկում է համեմատել դիտարկվող գիտական աշխատությունը այդ բնագավառում դասական աշխատանքների հետ։ Այն շարադրված է Գ. Բարսեղյանի հոդվածում՝ Новая система обустройства науки: экспертиза, инвентаризация, иерархия ученых, структура.

Նա տալիս է տվյալ գիտական ոլորտի նվաճումների վրա հիմնված գիտական աշխատությունների, համապատասխանաբար գիտական աշխատակիցների գործունեության ավելի խորը վերլուծություն։ Սակայն այդպիսի փորձաքննություն անցկացնելու համար դա պահանջում է ավելի շատ ուժեր, միջոցներ և նախապատրաստական աշխատանքներ։

Վերը նշված երկու գաղափարները կարող են լայնորեն օգտագործվել նմանապես այլ երկրներում կամ նույնիսկ ամբողջ աշխարհում։ Այդ գաղափարներից առաջինը հատկապես արդիական է ոչ մեծ երկրների համար, որոնց համար խորը գիտական փորձաքննությունը հաճախ անհաղթահարելի խնդիր է հանդիսանում։

Առաջարկված երկու գաղափարներն էլ էապես նոր են (ավելի վաղ որևէ տեղում չշարադրված)։ Դրանք փաստորեն հանդես են գալիս որպես «հայկական բրենդ գիտական աշխարհումե։

Իմ կոչն է՝ անհապաղ ձեռնամուխ լինել Հայաստանում բոլոր գիտական աշխատակիցների գործունեության փորձաքննության անցկացմանը, այն ձևով, որն առաջարկվում է Գ.Բարսեղյանի առաջին հոդվածում։ Դա շատ քիչ ժամանակ կխլի։ Սակայն արդյունքում մենք հստակ պատկերացում կունենանք Հայաստանում գիտության վիճակի մասին։ Իսկ դա իր հերթին հստակ պատկերացում կտա, թե ինչպես պետք է կազմակերպել գործունեությունը գիտական դպրոցների պահպանման և զարգացման համար, ձևավորել գիտական իշխանությունը, խորհուրդները և այլն։ Կարևոր դիտարկումը վերաբերվում է գիտական գործունեության կազմակերպման քարացած ձևերին մի կողմից և անփորձ երիտասարդ պաշտոնյաներին մյուս կողմից, ելույթ ունենալու իրենց «նորամուծություններովե նշված գիտական աշխատության փորձաքննության ժամանակ։ Շեղումը մշակված առաջարկություններից անթույլատրելի է։ Դա կարող է բերել ամբողջ փորձաքննության ընթացակարգի համոզիչ չլինելուն և փորձաքննության արդյունքների չհիմնավորվածության կամ վիճելիության։ Դա կարող է ոչնչացնել լավ գաղափարը։

Խորհուրդ եմ տալիս բոլորին կարդալ նշված աշխատանքները։ Այնտեղ նոր և օգտակար շատ բան կա բոլորի համար, ով ինչ-որ ձևով կապված է գիտության հետ։

Լևոն Բեգլարյան, Մոսկվայի ֆիզիկա-տեխնիկական ինստիտուտի պրոֆեսոր

Հետևե՛ք Euromedia24-ին
Youtube-ում`
Արարատի պետական քոլեջի 15-ամյա երկու ուսանողներ դասի են գնացել ատրճանակով ու գաղտնի փականով դանակովԱրա Գևորգյանի «Արցախ» ստեղծագործությունը հնչել է Վրաստանի հեռուստատեսության X Factor նախագծում (Տեսանյութ)Վլադիմիր, սա անընդունելի է. Իտալիայի վարչապետը քննադատել է ԶելենսկիինԳագիկ Սուրենյանը տեղեկացնում է Ռուսները նոր բնակավայր են գրավելԼեռնավանում ՔՊ–ական պատգամավորը քարոզարշավի ժամանակ հայհոյել է գյուղացիներից մեկին. քաշքշուկ է սկսվել. ԻոաննիսյանԻնդոնեզիայում հրուշակեղենի գործարանում խոշոր հրդեհ է բռնկվել. կան զոհերԲելգիան գործադուլի պատճառով 14 ժամով կփակի իր օդային տարածքը Թալինում պարեկներն ու 2 երիտասարդ տղաները «Նիսան»-ում բռնկված կրակի ճիրաններից փրկել են ՌԴ քաղաքացուն ու նրա ընտանիքի 6 անդամներին Վտանգավոր սմոգը կաթվածահար է արել երթևեկությունը Պակիստանում․ Լահորը դարձել է աշխարհի ամենաաղտոտված քաղաքը Կալիֆոռնիայում երեկույթի ժամանակ քրեական խմբավորումների միջև կրակnցների հետևանքով ինը մարդ վիրավnրվել է Հանրապետությունում տեղումներ են սպասվում. օդի ջերմաստիճանը կնվազիՀրապարակվել են նոյեմբերի 29-ին կայանալիք ՏԻՄ ընտրությունների վերջնական ցուցակները Գեղարքունիքում ու Լոռիում ուժեղ քամու հետեւանքով ծառեր են տապալվել, տանիքներ վնասվել Լրտեսության գործով դատապարտված՝ «Ինտեր ՌԱՕ»-ի նախկին թոփ մենեջեր Կարինե Ցուրկանի պատիժը մեղմացվել է Մոուրինյուն հեռացել է մամուլի ասուլիսից՝ Ռոնալդուի մասին հարցից հետո Մեծապես կարևորում ենք Լիբանանի հետ քաղաքական բարձր մակարդակի երկխոսության ամրապնդումը. Փաշինյանը՝ Սալամին ԱՄՆ ներգաղթի ծառայության գործակալները Սիեթլի օդանավակայանում՝ ինքնաթիռի մոտ, երկու մարդու են ձերբակալել Հրաչյա Քոչարի փողոցում բախվել են «Zeekr»-ը, «Mercedes»-ը և «Volkswagen»-հ. կան վիրավորներ Ամփոփելու ենք անցած տարիների մասշտաբային աշխատանքները, շարժվելու ենք առաջ նոր ու խոստումնալից ծրագրերով. Էդուարդ Բաբայան (տեսանյութ)Նոյեմբերի 20-ին Փարիզում` Ֆրանսիայում ՀՀ դեսպանությունում, տեղի է ունեցել Հրաչյա Աճառյանի ծննդյան 150-ամյակին նվիրված Հայ լեզվաբանության 13-րդ միջազգային գիտաժողովի եզրափակիչ նիստըԻրանի ԻՀՊԿ-ն հայտարարել է Բահրեյնում ամերիկյան Patriot համակարգերի ռադարներին հարվածելու մասին Նոյեմբերի 23-ին և 24-ին հարյուրավոր հասցեներում լույս չի լինելու Գիտնականները պարզել են, թե Երկրի վրա որտեղ են հանդիպում մեղուների ամենաշատ եզակի տեսակները Մինչև 7,7 մետր երկարությամբ հնագույն խոյադելֆինները խոշոր որս են արել դեռ 2 մլն տարի առաջ. PeerJ (լուսանկար) ՌԴ ինչ-որ պետական հիմնարկի պահակի աշխատող, Պիպո մականունով այս անձը նենգաբար ստում է՝ խոսելով ՀՀ երրորդ նախագահ Սերժ Սարգսյանի, Գագիկ Ծառուկյանի և Սամվել Կարապետյանի հանդիպման մասին. Հենրիխ Դանիելյան Բաթումիում նախատեսում են առնվազն 50 մարդ վարձել՝ թափառող կովերին բռնելու համար Honda-ն և Toyota-ն հետ են կանչում 1,6 մլն ավտոմեքենա. Պատճառը հայտնի էՎարդենյաց լեռնանցքում ձյուն է տեղում Իսրայելում տղամարդուն տնային կալանքի են ենթարկել նախկին վարչապետին և նրա որդուն սպառնալուց հետո Ոսկու ձուլակտոր և «ավազե մարմին». անգլոսաքսոնական ազնվականության գերեզմանատանը առանց ոսկորների արտասովոր գերեզման են հայտնաբերել Ռուսաստանը մշակում է 3D սարք՝ տիեզերքում սնունդ «տպելու» համար Ֆրանսիայում գների աճի դեմ բողոքի ցույցերի ժամանակ բախումներ են սկսվել ոստիկանության հետ Ավելի քան 27 հազար հարկադիր վտարում․ Գերմանիայում աճում է անօթևան մնալու վտանգը Իսրայելի հարվածների հետևանքով Գազայի հատվածում 9 պաղեստինցի է զոհվել Կենդանակերպի այս նշանները մինչև 40-ը բախվում են անհաջողությունների, իսկ հետո դրական փոփոխություններ են լինում Գիտնականները բացահայտել են իմունային համակարգի ծերացման երեք մեխանիզմ, որոնք մեծացնում են քաղցկեղի և վարակների վտանգը Շվեյցարիան հանրաքվեի կդնի զենքի արտահանման սահմանափակումները մեղմացնելու հարցը Մահացել է Bulgari-ն համաշխարհային ճանաչման հասցրած Պաոլո ԲուլգարինԻրանը ցուցադրել է հերթական ստորգետնյա «հրթիռների քաղաքը»Տեղափոխվում եմ Հայաստան․ Դենիս Ջորկաեֆն առաջադրվել է ՀՖՖ նախագահի թեկնածուTASR․ Սլովակիայում անհայտ նյութի արտահոսքի պատճառով 40 մարդ է հոսպիտալացվելԼևոն Աբրահամյանն ընտրվել է Հայաստանի նկարիչների միության նախագահՖրանսիացի քաղաքական գործիչը զգուշացրել է Ուկրաինայի՝ ՆԱՏՕ-ին անդամակցության վտանգների մասինՄոլդովայի նախկին պատգամավորը Սանդուին մեղադրել է տնտեսական ճգնաժամի համարԿարմիր խաչը պատրաստ է մասնակցել Կոնստանտինովկայի մարդասիրական առաքելությանըԻրանցի պատգամավորը պնդում է՝ երկիրը փաստացի դուրս է մնացել միջուկային պայմանագրիցՀայտարարվում է Ձմեռ պապի, Ձյունանուշի և այլ կերպարների գործունեության հավաստագրումՀունաստանի Ակրոպոլիսի թանգարանում բացվել է հին Հայաստանին նվիրված բացառիկ ցուցահանդեսՊատանի մարմնամարզիկ Գրիշա Սարգսյանը 2 ոսկե մեդալ է նվաճել Տաշքենդում
Ամենադիտված