Արամ Սարգսյան. Ես փորձելու եմ համախմբել հասարակությանը

«Հրապարակ»-ը զրուցել է «Հանրապետություն» կուսակցության նախագահ Արամ Սարգսյանի հետ: Հարցազրույցը ներկայացնում ենք ստորև.

- Ինչո՞վ է պայմանավորված ընդդիմադիր դաշտում տիրող ներկա վակուումային իրավիճակը, եւ ո՞ր ուժերը կարող են այն լրացնել:

- Քաղաքական դաշտում ստեղծված ներկա իրավիճակը Հայաստանի պետության դժբախտություններից մեկն է, եւ դա վերաբերում է ոչ միայն ընդդիմությանը, այլ նաեւ իշխանությանը: Ինչու եմ ասում, որ սա նաեւ իշխանության խնդիրն է, քանի որ եթե իշխանությունը հայտարարում է, որ կառուցում է ժողովրդավարական համակարգ, ապա դրա հիմքն այլընտրանքային ընտրություններն են, ինչը մեր երկրում բացակայում է: Դա նշանակում է, որ ժողովրդավարական հասարակարգ կառուցելու նպատակը ձախողված է: Եվ դրա առաջին պատասխանատուն իշխանությունն է:

Համաձայն եմ, որ այս պահին կարծես թե չի ուրվագծվում իշխանության թեկնածուի հիմնական հավակնորդը: 2003թ. նախագահական ընտրություններից առաջ էլ էր այդպիսի իրավիճակ, բայց քաղաքական գործընթացներ ծավալվեցին, եւ 2003թ. փետրվարին հրապարակում մեր շուրջ համախմբվել էր այնքան մարդ, որը բավարար էր, որպեսզի երկրում տեղի ունենար իշխանափոխություն: Նույն վիճակը, կարելի է ասել, 2008-ին էր. 2007թ. սեպտեմբերին Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի մուտքը քաղաքական դաշտ փոփոխությունների հույս ներշնչեց: Ես չէի ասի, թե այդ ժամանակ Հայաստանի ամբողջ հանրությունը հիացած էր Լեւոն Տեր-Պետրոսյանով, քանի որ շատերի հիշողության մեջ առկա էին նախկինում ձեւավորված կարծրատիպեր, բայց իշխանությունների նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքը բերեց նրան, որ 2008թ. փետրվարի 26-ին մարդիկ, ովքեր մասնակցում էին Սերժ Սարգսյանին սատարող հանրահավաքին, թափեցին իրենց ձեռքի դրոշները եւ միացան Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի հանրահավաքին, եւ այդ զանգվածը բավարար էր երկրում իրական փոփոխությունների հասնելու համար:

Համոզված եմ, որ 2013թ. նախագահական ընտրություններում էլ ժողովուրդը գտնելու է այն թեկնածուին, որն իրեն ոտքի է հանելու: Որովհետեւ ժողովրդի տեսակետը, վերաբերմունքն այս իշխանությունների նկատմամբ չի փոխվել: Չի փոխվել, որովհետեւ դրական տեղաշարժ սոցիալական իրավիճակի, արդարադատության, արտաքին քաղաքականության, սեփականության իրավունքի պաշտպանության առումով տեղի չի ունեցել, եւ այն բողոքը, որ կուտակված է ժողովրդի հոգում, սրտում, մտքում, ինչ-որ տեղ, ինչ-որ մեկով արտահայտվելու է:

- 2003-ի եւ 2008-ի նախագահական ընտրություններից առաջ քաղաքական դաշտում կար ակտիվ քննարկում ապագա թեկնածուի անձի շուրջ, հիմա կատարյալ անորոշություն է:

- Համաձայն եմ, որ այն ժամանակ, ընտրություններից վեց ամիս առաջ, երեւում էին թեկնածուներ, ովքեր կարող էին հասարակությանը փոփոխությունների հույս ներշնչել: Այսօր դա չկա, բայց դա ոչ միայն ընդդիմության խնդիրն է, այլ նաեւ իշխանության, իշխանությանը եւս պետք է անհանգստացնի այս փաստը:

- Բայց ինչո՞ւ դա պետք է անհանգստացնի իշխանությանը, եթե նման վիճակը հեշտացնում է իշխանության թեկնածուի հաղթանակը:

- Եթե ՀՀ-ն լիներ միապետություն, որտեղ ամրագրված կլիներ միապետի անձի անփոփոխելիությունը, նրա ղեկավարած կուսակցության հեգեմոն դերը, ապա այդ դեպքում իսկապես խնդիր չէր լինի: Բայց Հայաստանն աշխարհին փորձում է ներկայանալ որպես ժողովրդավարական երկիր, եւ մեր երկրի նախագահը ժողովրդավարությունն է համարում երկրի զարգացման թիվ մեկ գրավականը, ուրեմն այսօրվա իրավիճակը նրա հայտարարությունների կեղծ լինելու թիվ մեկ ապացույցն է: Քաղաքագիտությունն է ասում, որ ուժեղ է այն իշխանությունը, որն ունի ուժեղ ընդդիմություն, ժողովրդավարական է այն հասարակությունը, որտեղ իշխանությանը հակակշռում է նրան համարժեք ընդդիմությունը: Հայաստանում այդ հավասարակշռությունը խախտված է, ինչը պետք է մտահոգի բոլորին:

- Բայց իշխանությունը հասարակությանը նոր այլընտրանք է առաջարկում՝ ի դեմս ԲՀԿ-ի. «եթե դեմ եք ՀՀԿ-ին, քվեարկեք ԲՀԿ-ի օգտին» տարբերակով: Այդ սցենարը փորձարկվեց եւ լավ քննություն բռնեց 2007 եւ 2012 թթ. խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ եւ հնարավոր է փորձարկվի նաեւ 2013-ին: Դուք տեսնո՞ւմ եք նման հնարավորություն:

- Գիտեք, ես միշտ պնդել եմ, որ ԲՀԿ-ի հետեւում կանգնած է Ռոբերտ Քոչարյանը, երբեք այն կարծիքին չեմ եղել, որ ԲՀԿ-ն ընդդիմադիր կուսակցություն է, եւ ես իմ այս դիրքորոշումն արտահայտել եմ մշտապես՝ թե հանրահավաքներում, թե մամուլում: Ես Ձեր ասած սցենարի մեջ լուրջ վտանգ չեմ տեսնում, քանի որ այն հիմնավորումները, որ ԲՀԿ-ն ընդդիմադիր կուսակցություն է, նույնիսկ հասարակության ամենաոչքաղաքականացված շերտերում չեն ընկալվում եւ ազդեցություն չեն թողնում:

Բայց ես չեմ բացառում, որ եթե ընդդիմության իրական հատվածը չկարողանա այլընտրանք առաջարկել իշխանությանը, ապա այդ դեպքում, աշխատեցնելով փողի գործոնը եւ այլ գործոններ, հասարակությունը կարող է ԲՀԿ թեկնածուին դիտել որպես իշխանության թեկնածուին հաղթելու ունակ թեկնածու եւ իր ինչ-որ մասով աջակցի նրան: Սա ասելով հանդերձ, ես հույս ունեմ, որ նախընտրական շրջանում ընդդիմության դաշտում եւ հասարակության մեջ տեղի կունենա համախմբում, ներկա անորոշ վիճակը կզուլալվի, եւ կգտնվի իրական այլընտրանք, որովհետեւ հասարակության գիտակից հատվածը հասկանում է, որ ԲՀԿ-ն չի կարող լինել ՀՀԿ-ի իրական այլընտրանքը, որ անձերի փոփոխությունը, եթե անգամ երեւակայենք, որ կարող է տեղի ունենալ, ոչինչ չի տա հասարակությանը:

Մինչեւ հիմա ԲՀԿ-ի ու նրա ղեկավարի բերանից որեւէ մեկը լսե՞լ է որեւէ քննադատություն ՀՀԿ-ի հասցեին, որեւէ մեկը լսե՞լ է, որ ասվի, թե այս բանը նախագահ Սարգսյանը սխալ է անում, նրա կառավարությունը սխալ է անում, եւ եթե մենք գանք իշխանության, այլ ձեւով ենք անելու: Ավելին՝ վերջին շրջանում իրենք ավելի շատ շեշտում են իրենց ոչ ընդդիմադիր լինելը: Այնպես որ, հասարակությանն այդքան հեշտ չէ խաբել:

- Ձեր հայտարարության մեջ ասել էիք, որ հասարակության հետ հանդիպելու եք փողոցում։ Հիմա սպասում եք, որ հասարակությունը փողոց դուրս գա, որ գնաք հանդիպելո՞ւ, թե դուք փորձելու եք հասարակությանը փողոց հանել։

- Եթե հասարակությունն ինքնաբուխ փողոց դուրս կգա, ես կլինեմ նրանցից մեկը, եթե հասարակությունը կուզենա ինձ տեսնել առաջնորդի դերում, ես դա մեծ պատիվ կհամարեմ ու իմ պարտականությոնը կանեմ սրբորեն։ Այո, ես ինքս փորձելու եմ համախմբել հասարակությանը, և այո, հասարակական լուրջ լուրջ համախմբման միջոցով լուրջ փոփոխություների հասնել։ Ես դա փորձելու եմ, բայց դրա համար պետք է նախ իմ թիմում տեսնեմ համապատասխան հոգեբանական մթնոլորտի առկայություն։ Ես պետք է տեսնեմ, թե հասարակությունը 2003-ի և 2008-ի նման պատրա՞ստ է հավատալ փոփոխությունների, որից հետո միայն կմտածենք նախագահական ընտրություններին լուրջ մասնակցություն ունենալու մասին։ Ես ձեզ վստահեցնում եմ, որ 2013-ի նախագահական ընտրություններում «Հանրապետություն» կուսակցությունն ունենալու է շատ ակտիվ և լուրջ դերակատարում ու մասնակցություն։

- Եթե Դուք լինեիք Հայաստանի նախագահ, կարո՞ղ էիք հակադրվել Պուտինին։

- Միանշանակ, ես երկու անգամ «ոչ» եմ ասել։ Մեղրիի տարբերակի հարցում ես «ոչ» եմ ասել նրան, և կգա ժամանակը, ու բոլորը կիմանան, թե ինչպես եղավ, որ այդ տարբերակը չիրականացվեց։ Այնպես, որ երբ ինչ-որ մարդիկ ինձ արևմտամետ են անվանում, իսկ իրենց՝ հայամետ, դա ինձ, ճիշտն ասած զայրացնում է։