Խոշոր հրդեհ Բելգիայում․ ծխի պատճառով բնակիչներին զգուշացրել են Դուք ստեղծել եք քաոս, վաղը դրա զոհը հենց դուք եք դառնալու․ Դերզյան Հանրային տարածքներում դեն նետված գույքը կդառնա համայնքի սեփականությունը Նոյեմբերի վերջը հաջողություն կբերի այս կենդանակերպի նշաններին. նրանք կհաջողեն ամեն ինչում Հրդեհը ոչնչացրել է երկու հաստատություն Ֆրանսիայում․ բնակիչները տարհանվել են Վիճաբանութոյւն, ծեծկռտուք՝ Արմավիրի մարզում. Կան վիրավորներ ՄիԳ-29 է կործանվել Սերբիայում․ օդաչուն զոհվել է ՀՀ-ն և Գերմանիան համաձայնեցրել են 2027 թվականի պաշտպանական համագործակցության ծրագիրը Լիոնել Մեսսին կարող է անսովոր պաշտոն ստանձնել Արգենտինայի հավաքականում Անձնակազմը զոհվել է․ Ան-12 ինքնաթիռ է կործանվել․ ՌԴ (տեսանյութ) Կյանքից հեռացել է բժիշկ-թոքաբան Թամարա Խաչատրյանը Գնացքների բախում Պրահայում․ 46 տուժած, 4-ը՝ ծանր վիճակում 

Ադրբեջանը թիմ է հավաքում կիբեր հարձակումների համար, այդ թվում՝ Հայաստանի դեմ. կիբեր զենքեր է ստանում Իսրայելից. Սամվել Մարտիրոսյան

Տեսանյութեր

Մեր տարածաշրջանում և դրանից դուրս ռազմական կոնֆլիկտների, անվտանգային լրջագույն մարտահրավերների, ժամանակակից պատերազմների պայմաններում պակաս կարևոր չէ հասկանալ՝ ինչ մարտահրավերներ, ինչ նոր մարտավարություն է առկա տեղեկատվական պատերազմի դաշտում և կիբերանվտանգության ոլորտում: Մասնավորապես, Հայաստանի նկատմամբ Ադրբեջանից և Թուրքիայից ռազմական սպառնալիքները չեզոքացված չեն, կա նոր պատերազմական գործողությունների հավանականություն, եթե ոչ մասշտաբային, ապա առնվազն լոկալ:

Ըստ այդմ՝ 168.am-ը փորձել է տեղեկատվական անվտանգության փորձագետ Սամվել Մարտիրոսյանի հետ զրույցում հասկանալ՝ ինչ մարտավարություն են այսօր որդեգրել Ադրբեջանը և Թուրքիան, արդյո՞ք Ադրբեջանը տեղեկատվական պատերազմում շարունակում է հաղթել մեզ, արդյո՞ք Հայաստանի դեմ ադրբեջանական տեղեկատվական պատերազմը, կիբերհարձակումները պասիվացել են, թե՞ այդպես թվում է միայն: Իհարկե, ժամանակ առ ժամանակ ապատեղեկատվական որոշակի արշավ սկսվում է, բայց խոսքն առավել լուրջ գործողությունների մասին է:

«Եթե շատ բուռն ակտիվություն չկա տեղեկատվական դաշտում, դա չի նշանակում, որ թշնամին այնտեղ ակտիվ չի: Իրականում Ադրբեջանն ունի կոնկրետ ստորաբաժանումներ, որոնք աշխատում են հենց տեղեկատվական ոլորտում, ունեն ֆեյքերի մեծ բազաներ տարբեր սոցցանցերում, ունեն «գնված» լրագրողներ տարբեր երկրներում, տելեգրամյան ալիքների ադմիններ և այլն: Եվ երևացող ակտիվությունը դադարել է, որովհետև հիմա աշխատում են տարբեր ուրիշ ուղղություններով, օրինակ, միջազգային հանրությունում Ալիևի կերպարը «սպիտակացնելու», ուստի ռեսուրսները հիմա ամբողջությամբ Հայաստանի վրա չեն ծախսվում:

Այստեղ կարևոր է հասկանալ, որ Ադրբեջանը քիչ-քիչ սովորում է հիբրիդային գործողություններ անել, սովորում է դա Թուրքիայից, որոշ հարցերում՝ նաև Ռուսաստանից, օրինակ, Ֆրանսիային պատկանող Նոր Կալեդոնիայի հետ կապված:

Մեծ հավանականությամբ, այդտեղ ոչ միայն Ադրբեջանն է աշխատել, այլև Ռուսաստանը: Խոսքը հիբրիդային գործողությունների մասին է: Չեմ կարող ասել, որ համագործակցել են: Բացի դրանից, մենք մի քիչ սովոր ենք, որ Ադրբեջանը գործում է աղմուկով՝ հատկապես կիբեր տիրույթում, կամ, որ հայհոյանքներ են գրում: Այդակտիվությունը մի քիչ նվազել է, բայց իրականում «ջրի տակ» լուրջ հոսքեր են:

Եվ ակնհայտ է, որ պատերազմից սկսած Ադրբեջանն ուշադրություն է դարձնում կիբեր լրտեսական գործողությունների և կրիտիկական ենթակառուցվածքների դեմ կիբեր հարձակումների վրա, օրինակ,«Ղարաբաղ Տելեկոմի»վրա հարձակումն ունեցավ լուրջ հետևանքներ: Եվ հիմա Ադրբեջանը շատ լուրջ թիմ է հավաքում հենց կիբեր տիրույթում հարձակողական գործողությունների համար, որը ոչ միայն Հայաստանի դեմ է օգտագործում, այլև ադրբեջանցի ընդդիմադիրների: Այստեղ, միանշանակ, լուրջ գործում է Թուրքիան, նաև՝ Իսրայելը, որը տրամադրում է կիբեր զենքեր, օրինակ, խոսքը հայտնի Pegasus ծրագրի մասին է, իսրայելական այլ արտադրողներ ևս Ադրբեջանին կիբեր զենքեր են տրամադրում: Ավելին, Իսրայելը նաև կիբերանվտանգության մասնագետներ է կրթում: Այսինքն, Ադրբեջանը գնալով տեղեկատվական, կիբեր-հիբրիդային ուղղություններով լուրջ ռեսուրսներ է ծախսում»,-մանրամասնեց Սամվել Մարտիրոսյանը:

Տեղեկատվական անվտանգության փորձագետի խոսքով, Հայաստանը կիբերանվտանգության ոլորտում փաստացի, առնվազն երևացող, համակարգված գործողություններ չի իրականացնում:

«Եվ այսօր տեղեկատվական ոլորտում Հայաստանը փաստացի թիրախավորված է Ադրբեջանի և Թուրքիայի կողմից, նաև՝ Ռուսաստանի, վերջին դեպքում նկատի ունեմ կոնկրետ անձերի: Այսինքն, նման իրավիճակում լուրջ գործիքակազմ փաստացի ՀՀ-ում գոյություն չունի: Բայց ոչ միայն պետությունն է պասիվ, նաև խնդիր կա ներքաղաքական դաշտում, այսինքն, բոլոր ռեսուրսներն ուղղված են իրար դեմ, դրա համար թշնամին շատ ազատ դուրս է գալիս մեր տեղեկատվական դաշտ»,-եզրափակեց փորձագետը:

Հավելենք, որ դեռ 2022 թվականին Ադրբեջանի պաշտպանական գերատեսչությունում կապի, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և կիբերանվտանգության գլխավոր վարչության օպերատիվ կենտրոն էր բացվել՝ հագեցած ժամանակակից ավտոմատ կառավարման միջոցներով: Նպատակը՝ կիբերանվտանգութան ապահովում մշտական մոնիտորինգի և Ադրբեջանի բանակի տեղեկատվական և հեռահաղորդակցության տեխնոլոգիական տարածության վերահսկողության միջոցով:

Օպերատիվ կենտրոնը ստեղծելիս հաշվի է առնվել կիբերանվտանգության ոլորտում զարգացած և առաջատար երկրների փորձը, կոչված է նաև մշտական վերահսկողության տակ պահել տեղեկատվահաղորդակցական տեխնոլոգիաները և կառավարման համակարգերը՝ ժամանակին հայտնաբերելու սպառնալիքները, ստուգելու էլեկտրոնային անվտանգությունը, իրականացնելու թվային հետաքննություն և այլն:

Թե որքանով է ՀՀ զինված ուժերի բարեփոխումների համատեքստում ուշադրություն դարձվում կիբերանվտանգության, հիբրիդային պատերազմի խնդիրներին, ժամանակը ցույց կտա:

Ի դեպ, քանի որ խոսք գնաց նաև տեղեկատվական պատերազմից, շատ կարևոր է այստեղ ՀՀ պաշտպանության նախարարության և մասնագետների, լրատվամիջոցների հետ գրագետ համագործակցությունը, ինչը տեղի չունեցավ 44-օրյա պատերազմի օրերին:

Հետևե՛ք Euromedia24-ին
Youtube-ում`
Խոշոր հրդեհ Բելգիայում․ ծխի պատճառով բնակիչներին զգուշացրել ենԴուք ստեղծել եք քաոս, վաղը դրա զոհը հենց դուք եք դառնալու․ ԴերզյանՀանրային տարածքներում դեն նետված գույքը կդառնա համայնքի սեփականությունըՆոյեմբերի վերջը հաջողություն կբերի այս կենդանակերպի նշաններին. նրանք կհաջողեն ամեն ինչում Հրդեհը ոչնչացրել է երկու հաստատություն Ֆրանսիայում․ բնակիչները տարհանվել ենՎիճաբանութոյւն, ծեծկռտուք՝ Արմավիրի մարզում. Կան վիրավորներՄիԳ-29 է կործանվել Սերբիայում․ օդաչուն զոհվել էՀՀ-ն և Գերմանիան համաձայնեցրել են 2027 թվականի պաշտպանական համագործակցության ծրագիրըԼիոնել Մեսսին կարող է անսովոր պաշտոն ստանձնել Արգենտինայի հավաքականումԱնձնակազմը զոհվել է․ Ան-12 ինքնաթիռ է կործանվել․ ՌԴ (տեսանյութ)Կյանքից հեռացել է բժիշկ-թոքաբան Թամարա Խաչատրյանը Գնացքների բախում Պրահայում․ 46 տուժած, 4-ը՝ ծանր վիճակումԵվրոպական միությունը մշակում է Ուկրաինայի բանակցությունների մանդատը․ PoliticoBild-ը ներկայացրել է Իրանի հարցով Թրամփի հնարավոր երեք քայլերըԻրանը կրկին գրոհել է Բահրեյնի ամերիկյան ռազմաբազան․ Ռուբիոն արձագանքել էՓաշինյանը դեկտեմբերին 3 անգամ գնալուա Մոսկվա․ երևի մտածումա՝ Պուտինն ո՞վա, որ չկարողանամ «ֆռռացնեմ». Նաիրա Զոհրաբյան (տեսանյութ) Սրտի վիրահատությունից հետո մահացել է Սվետլանա ԿունիցինանՆոյեմբերյանի և Բերդի ճանապարհներին մառախուղ է․ տեսանելիությունը՝ մինչև 50 մետրԱՄՆ-ի միջուկային գաղտնիքը, Թրամփի աղմկահարույց խոսքերը Պուտինի մասին և Լը Պենի կոշտ պլանը (տեսանյութ) Հորմուզի անվտանգությունը՝ բանակցությունների սեղանին․ Իրանի և Օմանի նոր հանդիպումըԿատարը կրկին միջնորդում է․ նոր հանդիպում Իրանի հետԵրկրորդ հարվածը՝ Հորմուզի տանկերին․ անձնակազմի ճակատագիրը պարզ չէՌուսաստանում ծխելու, հարբեցողության և խուլիգանության համար տուգանքները կարող են գրեթե կրկնապատկվել Քեյ-փոփից՝ Հոլիվուդ․ BTS-ի ընկերությունը խոշոր գործընկերություն է հայտարարելԻրանը պնդում է՝ թիրախավորել է ԱՄՆ-ի ռադարը ԲահրեյնումԹրամփի նոր նախազգուշացումը Իրանին․ սպառնալիքի դեպքում՝ ծանր գինՎերսալում՝ բրոնզի վարպետի վերադարձը․ այսօր մեկնարկում է դե Վրիսի ցուցահանդեսըԵրևան-Սևան ավտոճանապարհին բախվել են «Ford Transit»-ն ու «ԶԻԼ»-ըԹրամփի սպառնալիքը, Մոսկվայի գրոհն ու Հունգարիան. «Աղմկե՛ք»․ Աննա Հակոբյանն առաջարկում է բոյկոտելԱնվճար ChatGPT՝ գիտնականներին․ OpenAI-ի ծրագիրը հասնում է ՀնդկաստանՀին արձանագրությունների նոր ընթերցում․ Երևանում այսօր մեկնարկում է գիտաժողովԴժվար է հավատալ, որ այլևս չենք տեսնելու քո ժպիտը. hանգչի՛ր խաղաղությամբ, մեր լուսավոր տղա Հայ գիտնականների արդյունքները՝ շուկա․ քննարկվում են առևտրայնացման խոչընդոտներըԱռեղծվածային պայթյուններ, խոշոր հրդեհներ, վտանգավոր միջադեպեր ու անհավանական կադրեր՝ աշխարհից (տեսանյութ) ԱՄՆ-ն Չինաստանին մեղադրում է Թայվանի նախագահի ինքնաթիռի թռիչքը խոչընդոտելու մեջԵվրոպական միությունը դեկտեմբերին կարող է հաստատել Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցների 22-րդ փաթեթըՖրանսիական սուպերմարկետների դեմ կիբեռհարձակման հետևում կարող է Իսրայելը կանգնած լինել․ TasnimԱրամուս գյուղի ռեստորանում հարսանեկան արարողության ժամանակ 39-ամյա կին է հանկարծամահ եղելԲրեդ Փիթը բացահայտել է՝ ինչու Դի Կապրիոն չի հայտնվի նոր ֆիլմումԿալանքի տակ գտնվողին նորից կալանավորելն ապօրինի է․ Ֆերոյանը՝ Սամվել Կարապետյանի գործի մասին (տեսանյութ) Կստեղծվի թքի միջոցով վարորդի՝ թմրամիջոց օգտագործելու հանգամանքը պարզելու հնարավորությունԲազկաթոռ՝ ձյան վրա․ Կիմ Չեն Ընը ստուգել է նոր լեռնադահուկային հանգստավայրըՆավթը շարունակում է էժանանալ․ ԱՄՆ պահուստները՝ 1982-ից ի վեր նվազագույնինՔրեական ոստիկանները հայտնաբերել են առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու մեղադրանքով հետախուզվողինԿոշտ ուղերձ Մոսկվային, սպառնալիք Թեհրանից և աղմկահարույց գործեր Հայաստանում (տեսանյութ) Կազինոյի տերը՝ ընդդեմ հովվի․ Քեյջն ու Փայնը՝ նոր սերիալի գլխավոր դերերումԱյն ամենը, ինչ տեղի է ունեցել Արցախի և նրա ժողովրդի հետ. հրապարակվել է «Արցախի չլուծված հակամարտությունը» փաստաթղթի թարմացված խմբագրությունը Արսենին ինֆարկտի ժամանակ ցավազրկող են սրսկել. Նարեկ Կարապետյան (տեսանյութ) Տեոտիուական․ աստվածների քաղաքը և կորած քաղաքակրթության գաղտնիքը (տեսանյութ) Ռուսական ռազմական օդանավերը լարվածություն են առաջացրել Ճապոնիայի և Թայվանի մոտ
Ամենադիտված