Հայտնի է դարձել, թե ինչու են հակադեպրեսանտները սկսում գործել ուշացումով

Գիտնականների միջազգային թիմը պարզել է, որ հակադեպրեսանտ ցիտալոպրամի առաջին չափաբաժնից հետո ուղեղի արձագանքը պարգևներին ժամանակավորապես ճնշվում է, բայց ժամանակի ընթացքում վերականգնվում է դեղամիջոցի շարունակական օգտագործման դեպքում: Սա բացատրում է, թե ինչու է սելեկտիվ սերոտոնինի վերաբաշխման արգելակիչ (SSRI) հակադեպրեսանտները մի քանի շաբաթ տևում են, որպեսզի սկսեն գործել: Աշխատանքը հրապարակվել է Journal of Pharmacological Sciences (JPS) ամսագրում:

Դեպրեսիան լուրջ հոգեկան խանգարում է, որը բնութագրվում է տխրության զգացումով, կյանքի նկատմամբ հետաքրքրության կորստով և հաճույք ստանալու անկարողությամբ: Այս պայմանը ազդում է հարյուր միլիոնավոր մարդկանց վրա ամբողջ աշխարհում: Չնայած հակադեպրեսանտների լայն տարածմանը, հիվանդների մոտավորապես 30%-ը չի արձագանքում բուժմանը, ինչը ընդգծում է նրանց գործողության մեխանիզմների ավելի լավ ըմբռնման անհրաժեշտությունը:

SSRI-ները, որոնք ներառում են ֆլուոքսետինը (Prozac) և ցիտալոպրամը (Celexa), բարձրացնում են ուղեղում սերոտոնինի մակարդակը, որը, ինչպես ենթադրվում է, բարելավում է տրամադրությունը և էմոցիոնալ աշխատանքը: Այնուամենայնիվ, այս դեղամիջոցների ազդեցությունը անմիջապես չի երևում. հիվանդների մեծ մասը նկատելի բարելավում է տեսնում միայն մի քանի շաբաթ անց: Գիտնականները վաղուց էին կասկածում, որ այս ուշացումը պայմանավորված է ուղեղի բարդ ադապտացիոն գործընթացներով, սակայն ճշգրիտ մեխանիզմը մնաց անհայտ:

Այս հարցի վերջնակետին հասնելու համար Մասաշի Կոդան և նրա գործընկերները հետազոտություն են անցկացրել մկների վրա՝ ուսումնասիրելով սերոտոներգիկ նեյրոնների ակտիվությունը թիկունքային ռաֆեի միջուկում՝ ուղեղի մի հատված, որը պատասխանատու է տրամադրության կարգավորման և պարգևատրման համար: Օգտագործելով ֆիբրոֆոտոմետրիայի մեթոդը՝ տեխնիկա, որը թույլ է տալիս իրական ժամանակում չափել նեյրոնների ակտիվությունը՝ օգտագործելով լուսային ազդանշաններ, գիտնականներն ուսումնասիրել են, թե ինչպես է ուղեղի արձագանքը քաղցր պարգևին (օրինակ՝ շաքարավազին) փոխվում ցիտալոպրամի մեկ և երկարատև օգտագործումից հետո:

Պարզվել է, որ ցիտալոպրամի առաջին չափաբաժնից հետո DRN-ի նեյրոնների արձագանքը շաքարին նվազել է, չնայած սերոտոնինի մակարդակի բարձրացմանը։ Դա պայմանավորված է նրանով, որ դեղամիջոցը առաջացնում է ավտոսուպրեսիվ ռեակցիա 5-HT1A ընկալիչների (սերոտոնինի հատուկ տեսակի ընկալիչների) ակտիվացման միջոցով: Արդյունքում ուղեղը ժամանակավորապես դառնում է պակաս զգայուն պարգևների նկատմամբ: Այնուամենայնիվ, ցիտալոպրամի երկարատև օգտագործմամբ, այս ավտոճնշումը աստիճանաբար թուլանում է, և հակադեպրեսանտ ազդեցությունը սկսում է դրսևորվել:

Երբ հետազոտողները արգելափակել են 5-HT1A ընկալիչները (S)-WAY100135 դեղամիջոցով, ցիտալոպրամի առաջին չափաբաժնից հետո նեյրոնային ակտիվության ճնշումն անհետացել է: Սա հաստատում է, որ հենց այդ ընկալիչների ակտիվացումն է առաջացնում հակադեպրեսանտի գործողության ուշացում:

Թարգմանությունը՝ Lurer.com-ի