Նախարար Ռոստոմյանի հերթական «վհուկների որսը»

Հայաստանում ինկվիզիցիա է հայտնվել: Տվյալ պարագայում անհնար է վերակենդանանալ բառն օգտագործել, քանի որ անգամ խոր միջնադարում մենք զերծ ենք մնացել այդ խայտառակությունից: Բայց շնորհիվ «Մեծն ինկվիզիտոր», Սպորտի և երիտասարդության նախարար Հրաչյա Ռոստոմյանի ղեկավարությամբ պարբերաբար կազմակերպվող «վհուկների որսերի»՝ կարելի է արդեն արձանագրել, որ ինկվիզիտորական ու ճիզվիտական վատագույն ավանդույթներն արդեն մեծ հաջողությամբ գործի են գցված: Այս անգամ «զոհի» դերն, ըստ երևույթին, բաժին է ընկել ինձ: Իհարկե, ենթադրելի էր, որ «հրոսակախումբը» չէր կարող խնայել լրագրողին, այն նույն «հրոսակախումբը», որ համարձակություն ունեցավ վիրավորել Օլիմպիական անգերազանցելի չեմպիոն Յուրի Վարդանյանին, իսկ հետո է՛լ ավելի մեծ հարձակում կազմակերպեց պատգամավոր Լևոն Մարտիրոսյանի վրա (հետաքրքիր զուգադիպությամբ, թե՛ Վարդանյանը, թե՛ Մարտիրոսյանը ՀՀ նախագահին առնչություն ունեցողներ են. Յուրի Վարդանյանը նախագահ Սերժ Սարգսյանի խորհրդականն է, Լևոն Մարտիրոսյանը նախագահի օգնականն էր՝ մինչև պատգամավոր ընտրվելը), որոնց երկուսի միակ մեղքն այն էր, որ էլի ինձ նման սրտացավությամբ էին մոտեցել հայկական սպորտին և ինչ-ինչ տեսակետ արտահայտել: Ո՜վ է լրագրողը, ի՜նչ իրավունք կարող է ունենալ Հայաստանի Հանրապետության շարքային քաղաքացին, որ սպորտի վերաբերյալ ինչ-որ նյութ հրապարակի՝ առանց «մեծն ինկվիզիտորների» համաձայնության:

Սրանում զարմանալի ոչինչ չկա: Զարմանալ չարժե, քանի որ սպորտն արդեն վաղուց Հայաստանում դարձել է տաբու, սպորտին մոտենալ կարող են միայն յուրայինները, սպորտի մասին խոսել կարող են միայն յուրայինները:

Զարմանքի որոշակի չափաբաժին արժե արտահայտել միայն հոդվածի վրա կազմակերպված ցածրաճաշակ ռմբակոծության հաշվով: Նախ՝ կարելի է հաճելիորեն զարմանալ այն առումով, որ գոնե այս անգամ սպորտի «տիրակալը» կարծես թե խնայեց մեր լեգենդներին և մի փոքրիկ հոդվածի համար (թեև Լևոն Մարտիրոսյանի՝ Ազգային ժողովում հնչեցրած հարցն էլ չգիտես ինչ չէր, երբ ամբողջ արսենալն ի գործ դրվեց) չօգտագործեց մեր հարգարժան ու մեծանուն մարզիկներին: Պատասխանը միայն Լևոն Ջուլֆալակյանի որդու՝ Օլիմպիական չեմպիոն Արսենի ձեռամբ էր: Այ հենց այստեղ է, որ մի փոքր արժե զարմանալ:

Մարզիկը ներողություն է պահանջում խնդրել՝ իրեն վիրավորելու համար: Հետաքրքի՞ր է՝ մարզիկն անձամբ կարդացե՞լ է հոդվածը, որ այնտեղ իրեն վիրավորող ինչ-որ բան է գտել, թե՞ Հրաչյա Ռոստոմյանն է նրան պատմել, որ իրեն ինչ-որ մի լրագրող վիրավորել է: Ես վիրավորական բառ անգամ չեմ գործածել, ընդհակառակը, ամբողջ հոդվածի իմաստն ու գրելու դրդապատճառը հենց սպորտի, մարզիկների հանդեպ ունեցած հարգանքն ու սրտացավությունն էր, մտահոգությունը, որ երիտասարդ նախարարի՝ գու՛ցե թեթևամտության, գու՛ցե երիտասարդության, դժվար է ասել, թե ինչի պատճառով, արդեն որոշակի շրջանակներում տարածված է նրա կողմից շրջանառության մեջ դրված վարկածն առ այն, որ միակ օլիմպիական արծաթը հնարավոր է եղել ձեռք բերել ինչ-ինչ վիճակահանությունների արդյունքում, որից հետո դարձյալ մտահոգություն էր հայտնվում, թե արդյոք նախարարը գիտակցե՞լ է, որ կասկածի տակ է դնում մեր նվաճումը, մարզիկի՝ երկար տարիների քրտնաջան մարզումների արդյունքը: Թե որն է այստեղ մարզիկին՝ կոնկրետ իմ կողմից հասցված վիրավորանքը, անհասկանալի է, բայց անգամ այդ ամենով հանդերձ, եթե երիտասարդ մարզիկն այդպես է հասկացել հրապարակումը, ապա առանց այլևայլության, սպորտի հանդեպ տածած համակրանքիցս ելնելով պատրաստ եմ թե՛ իմ, թե՛ նույնիսկ նախարարի կողմից ներողություն խնդրել, որովհետև, եթե մարզիկը վիրավորվելու առիթ ունենար, ապա նախևառաջ պետք է վիրավորվեր նախարարից, ում պատճառով նման կասկած է առաջացել և ում պատճառով շատ շուտով արդեն բակերում էին խոսելու այդ մասին:

Ինչ վերաբերում է փաստերին, ապա ես չեմ պատրաստվում գաղտնալսումներ հրապարակել, ինչ է թե՝ ապացուցեմ սպորտի նախարարի ասածները (ես դեմ եմ այդ պրակտիկային). թե ինչեր է իրեն թույլ տվել ու տալիս այդ նախարարը, կամ ինչ է՛ և ով է՛ Հրաչյա Ռոստոմյանը, բոլորը գիտեն և տեսնում են: Այս տեղեկատվությանը տիրապետում են արդեն շատերը և մինչև մեզ հասնելը սա որոշակի խողովակներով հասցրել էր անցնել: Սակայն հաշվի առնելով «ինկվիզիցիայի» կողմից գործադրվող մեթոդների բազմազանությունը՝ ես հայտարարում եմ, որ մինչև վերջ զերծ կմնամ որևէ անուն հնչեցնելուց, որևիցե մեկին՝ ինձնից բացի, հարվածի տակ դնելուց:

Իսկ հիմա այն մասին, թե ինչու է այդքան նյարդայնանում նախարար Ռոստոմյանը, ընդ որում, նյարդայնությունը երիտասարդի մոտ բռնկվում է միանգամից, որից հետո հոգեվիճակը փոխվում է կատաղության, որին էլ անմիջապես հաջորդում է «վհուկների որսի» ազդարարումը: Ինչպես արդեն նշեցի, մեր երիտասարդին հանձնարարված է մի ոլորտ, որը մտցված է տիեզերական տաբուների շարքը: Մեր երիտասարդը այդ տաբուների անձեռնմխելիության պահապանն է: Երիտասարդը նյարդայնանում է հենց այն ժամանակ, երբ զգում է, որ կարող է հայտնվել մեկը՝ ոչ յուրային մեկը, և սկսել խոսել տաբուներից: Իսկ տաբուներն, ինչպես հայտնի է, այնպիսի անբացատրելի բաներ են, որ չեն սիրում, երբ իրենց մասին խոսում ես, որովհետև այդպես խոսելով՝ այդ տաբուները կարող են օրերից մի օր այլևս գոյություն չունենալ: Իսկ դա ի՞նչ կարող է նշանակել: Դե, իհարկե այն, որ տաբուների հսկիչ-վերակացուն այլևս կզրկվի իրեն վերապահված գերգաղտնի առաքելությունից՝ տաբուների վերահսկողությունից:

Օրինակ, մինչև հիմա որևէ մեկը հարցրե՞լ է, թե ինչու Վերահսկիչ պալատը ստուգումներ չի իրականացնում Սպորտի և երիտասարդության նախարարությունում: Կամ նույն Վերահսկիչ պալատի մտքով չի՞ անցել երբևէ հարցնել, թե այդ ինչու է Սպորտի և երիտասարդության նախարարության կազմում գտնվող Սպորտի կոմիտեն պետբյուջեից սպորտին հատկացվող գումարը կանխիկացնում ու հանձնում հասարակական կազմակերպության կարգավիճակ ունեցող Օլիմպիական կոմիտեին: Այդ ինչպե՞ս է ստացվում, որ պետական փողը նստեցվում է Օլիմպիական կոմիտեի նախագահի հաշվեհամարին, որտեղից էլ նոր միայն փոխանցվում է ֆեդերացիաներին, բնականաբար, ներկայացվելով այնպես, ինչպես ձեռնտու է: Եվ շատ հավանական է, որ մեր մարզիկներից շատերն իրենց ստացած պարգևավճարների, բնակարանների, ավտոմեքենաների համար պետք է նախ և առաջ շնորհակալություն հայտնեն պետությանն ու պետության ղեկավարությանը, որ բյուջեի սղության պայմաններում անգամ իրենց հնարավորությունների սահմաններում աջակցում են սպորտին ու մեր մարզիկներին, այնինչ… Թե ինչ մութ, ընդ որում՝ հենց մարզիկների համար շատ ու շատ մութ թեմաներ կան տաբուներով լեցուն այս ոլորտում, մենք անպայմանորեն կանդրադառնանք: Հատկապես, հաշվի առնելով, որ հենց լռությունն ու ներողամտությունն են, որ առիթ են հանդիսացել որոշ անձնավորությունների համար՝ թաքնվել մեր մարզիկների հետևում և իրենց դատավորի կարգավիճակ շնորհել:

Ինչ վերաբերում է լրագրողներին վիրավորելու և ահաբեկելու պրակտիկային: Ուղղակի խնդրանք՝ մի՛ փորձեք: Խնդրանք նաև իրեն տղամարդ համարող, բայց տղամարդուն այդքան էլ ոչ վայել արտահայտություններ թույլ տվող մարզիկ Ջուլֆալակյանին (ես սրան ներողամտությամբ եմ մոտենում՝ հասկանալով, որ նա գուցե չի էլ կարդացել և չի էլ զգացել, թե որտեղից է իրականում հասցվել հարվածն ու վիրավորանքը, այլ հարց է, որ հասցնողը իր տիրոջ դատաստանից է գուցե ահաբեկված և փորձում է իմ հաշվին մի կերպ փրկվել). մի՛ մտիր մի դաշտ, որը քոնը չէ, մի՛ փորձիր խաղալ ուրիշի խաղը, քոնը մարզվելն ու մեզ ուրախացնելն է քո հաջողություններով, իսկ քեզ վիրավորող հայտարարություններ անողներին քո պատասխանը միայն ու միայն ոսկի նվաճելը պետք է լինի:

Ինչ վերաբերում է մարզիկ Ջուլֆալակյանի հետևում թաքնված երիտասարդ ու անփորձ նախարարի՝ դատի տալու զառանցանքին, ապա նա ազատ է իր որոշումներում, բայց հաշվի առնելով այն, որ շուտով Lurer.com-ը հնարավորինս կփորձի օգնել մեր մարզիկներին՝ բացելու սպորտի ասպարեզում հաստատված տաբուները, երևի թե շուտով հենց ոլորտը «ուզուրպացնողներն» են հայտնվելու մեղադրյալի աթոռներին՝ ի դեպ, հենց մարզիկների կողմից, որոնց շարունակում են պահել անգիտության ու կախյալ կարգավիճակում: Ի դեպ, փաստորեն, Սպորտի և երիտասարդության նախարարությունում միջնադար է ոչ միայն ինկվիզիցիայի պահով, այլև տգիտության. այստեղ ՀՀ պետական կառույցների պատմության մեջ առաջին փողոցային պատասխանը հրապարակելու ժամանակ անգամ չի գտնվել մի հոգի, որ հուշի պարտադիր կրթական որոշակի ցենզ ունենալ և պետության մեջ կատարվող փոփոխություններին տեղյակ լինել պարտավոր չինովնիկներին այն մասին, որ զրպարտությունն ու վիրավորանքը 2010թ. մայիսի 18-ից այս կողմ դուրս են բերվել Քրեական օրենսգրքից և կանոնակարգվում են Քաղաքացիական օրենսգրքով (սա ուղղակի ծանուցում՝ լիկբեզից ելնելով): Չնայած, եթե սպորտի նախարարն ամեն գնով տոչորվում է ինձ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու, թեկուզ՝ ցմահ ազատազրկման դատապարտելու ցանկությամբ, ապա, ի՞նչ արած, կարող է փորձել, սակայն այս հարցում գոնե ես որևէ բանով օգնել չեմ կարող:

Սերժ Սարգսյանի ղեկավարման տարիներին լրատվական դաշտը հազիվ մի փոքր շունչ քաշեց, մի քիչ ազատություն ստացավ, հնարավորություն ստացավ հարցեր հնչեցնել, ազատ արտահայտվել ու չվախենալ շքամուտքերում գնդակահարվելուց կամ առյուծների վանդակներում հայտնվելուց: Օմբուդսմեն Կարեն Անդրեասյանի ներողություններն անգամ չօգնեցին նրա հեղինակած Զրպարտությանը վերաբերող հոդվածը զերծ պահել ոմանց կողմից որպես մահակ կիրառումից՝ անցանկալի անձանց ու լրատվամիջոցներին լռեցնելու, վախեցնելու նպատակով: Ազատությունը հեշտ չի ձեռք բերվում, ներկա՝ թեկուզ և փոքր ազատության համար լրագրողական հանրությունը տարիներ շարունակ բավական թանկ է վճարել: Այնպես որ, թող չփորձի որևէ մեկը հետողորմյա կազմակերպել ու չեղած ինկվիզիցիա բերել Հայաստան: Սա մե՛ր երկիրն է և սա՛ Հայաստանն է: Իսկ նախարարները, լավ կլինի, որ այստեղ-այնտեղ ամբախ-զամբախ ելույթներ ունենալուց առաջ հիշեն, որ, այո՛, սա՛ Հայաստանն է, և իրենց ելույթները օրերից մի օր տեղ են հասնում:

Լուսինե Կեսոյան