Վահան Տերյանի կախարդական բանալին

«Բանաստեղծի ինքնակենսագրական բնույթ կրող նամակներից մեկում՝ գրված 1912 թվականին Ստավրապոլում, այսպիսի տողեր կան նրա կյանքի վաղ շրջանի մասին»,-գրում է Ս. Սուքիասյանը իր «Էջեր Վահան Տերյանի կյանքից» գրքում ու մեջբերում է նամակից մի հատված (իրականում այս նամակը հատվածաբար է ընդգրկված Տերյանի նամականիում):

Ստորև ներկայացնում ենք այդ հատվածը:

Նամակը ուղղված է Ա. Տիգրանյանին.

«Ձեռքս դողում էր, և ստիպվեցի դադարել, թողնել նամակս, մի քիչ հանգստանալ: Չգիտեմ ինչու եմ այսպես թուլացել: Շալը վրաս եմ առել ու փաթաթվել, մրսում եմ: Գլուխս պտտվում է: Բայց դուրեկան է նստել այսպես և մտածել հեռավոր կողմերի մասին: Եվ ամենից հաճախ ես դառնում եմ տուն, դեպի մեր գյուղը և մեր գետը, մեր տան դիմացի բլուրը, ուր ընկերներիս հետ խաղում էինք այն ժամանակ: Հանվում էինք ու մտնում գետը, ձուկ էինք որսում, հետո ամբողջ մարմիններս ցեխով էինք պատում, իսկ գլուխներս զարդարում էինք ջրախոտերով («յոս» կոչվող խոտով, որ ջրում է բուսնում) և ապա սկսում էինք ձկները խաշել խարույկի վրա: Վազվզում էինք դաշտում ու բլուրը բարձրանում: Խոտից պապիրոս էինք շինում ու ծխում: Փայտե զենքերով «քրչերի» (ժայռերի) մեջ որսորդության էինք ելնում, իհարկե մերկ և ցեխով ներկված, որպեսզի վայրենի հնդիկների նաման լինեինք, հասկանում եք: Եվ հետո գնում էինք «ուրիշ երկրներ», գետնի տակն էինք մտնում – կախարդական բանալին մեր ձեռքին էր (մեր հին ժամի բանալին էր, որ ես մորիցս ծածուկ վերցրել էի տնից – այժմ կասեինք` գողացել էի, բայց այն ժամանակ դա գողություն չէր): Շատ բաներ էինք կատարվում այն ժամանակ, այնքան հրաշք կար ու չտեսնված ու դյութական բան կար մեր գյուղում, գետի ափին, բլուր մոտ: Դուք երևակայել չեք կարող: Ահա այդ բաների մասին էի մտածում ես նոր, երբ ձեռքս հոգնեց և Ձեզ գրել չէի կարող»:

Նյութը` Ք. Ա –ի