Ես լսում եմ քո շուրթերի երաժշտությունը. Արմեն Մարտիրոսյանի բանաստեղծություններից

Արմեն Մարտիրոսյան (1943 – 2009թթ.). բանաստեղծ, արձակագիր: 70-ականների գրական սերնդի լավագույն ներկայացուցիչներից մեկը: Ծնվել է 1943 թ. Վանաձորում: Ավարտել է Խ.Աբովյանի անվան մանկավարժական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը: Աշխատել է Ռադիոհեռուստատեսության պետական կոմիտեում որպես խմբագիր: Այնուհետև աշխատել է «Հորիզոն», «Հայ զինվոր» թերթերում, «Նոր Դար» ամսագրում:

Նա իր շուրջ մեկ տասնյակ գրքերով, մասնավորապես «Բանաստեղծություններ», «Թռչուններ», «Շարակնոց», «Սիրո Շղթա», «Ներաշխարհի լռություն» բանաստեղծական ժողովածուներով եւ «Մազե կամուրջ» եռահատոր վիպերգությամբ արդեն ճշտել էր իր տեղն ու դերը հայ գրականության մեջ: Արմեն Մարտիրոսյանի բանաստեղծություններից շատերը թարգմանաբար լույս են տեսել տարբեր լեզուներով՝ ընդլայնելով տաղանդավոր բանաստեղծի ճանաչման սահմանները:

1986 թ.-ին «Մազե կամուրջ» գրքի համար ստացել է Դ. Դեմիճյանի անվան ՀԳՄ մրցանակը: 1978 թ.-ին «Թռչուներ» ժողովածուի համար ստացել է ՀԼԿՄ կենտրոնական կոմիտեի մրցանակը:

Ես լսում եմ քո շուրթերի երաժշտությունը,

որը հանդարտ, սահուն ղողանջում է իմ մեջ

և ինձ քարշ է տալիս

հրապույրի, սիրո, հրապույրի

և գայթակղության կրքոտ ճանապարհով:

Կտրվում է մեկից

անմեղության մաքուր ժապավենը,

և վերադարձ չկա

մեղքի խոնավ և մութ,

և կաթկթող, և խուլ այս անձավից,

որ դրախտ է թվում ինձ կատարյալ,

քանի լսում եմ ես քո շուրթերի երաժշտությունը:

Այդպես արցունքի ճիչն եմ ես լսում,

երբ որ մանկան նման նա աշխարհ է գալիս

իրեն ծնող մայր ակնախոռոչից,

մաքուր, ինչպես փաթիլը երկնքում,

անառագաստ քշվող,

ինչպես փաթիլը երկնքում,

և թող, հերն անիծած, ով ուզում է` թող գա,

իր մեղքերի համար ապաշխարհի,

ես արցունքի նման անառագաստ քշվող`

չեմ դառնալու երբեք

մեղքի խոնավ և մութ,

և կաթկթող, և ցուրտ այս անձավից,

որ դրախտ է թվում ինձ կատարյալ:

Իսկ դրախտում ոչ ոք էլ չի ապաշխարհում:

Ես լսում եմ քո շուրթերի երաժշտությունը`

ամփոփելու այն հին սիրավեպը,

որ նորովի հնչում,

ղողանջում է իմ մեջ

և երկինքն է ներկում համատարած`

անառագաստ քշվող փաթիլի պես

և արցունքի նման խուլ ճչացող,

և թվում է անվերջ

կիսատ, կիսատ, կիսատ:

¤¤¤

Բառերից շարունակ գույներ են ճառագայթում,

և խոսքի հեղեղ է ամենուրեք, և խեղդող բառափոշի.

նրանք` շուրջբոլորս ծաղկող օտար և անծանոթ քաղաք.

ես հոգնելու չափ թափառել եմ խոսքի փողոցներում`

օտար այս քաղաքը ճանաչելու հույսով:

Բայց ծանոթ խաչմերուկից

անծանոթ բավիղներ են բացվել անթիվ ու անհամար:

Գոնե քայլեմ առանց խարխափելու,

գոնե հանգսիտ քայլեմ առանց հարցնելու,

թե որտեղ է այն բախտագուշակ գրավաճառը,

որը ասում էր, քեզ կտամ, ասում էր,

այս քաղաքի ճշմարիտ և ուղեցույց քարտեզը,

այնտեղ վերծանված են ճակատագրերը,

այնտեղ բնակվում են գուշակությունները:

Գոնե քայլեմ բառի ճառագայթի միջով

առանց խարխափելու,

Գոնե հանգիստ քայլեմ առանց հարցնելու,

թե որտեղ է ապրում իմ բախտագուշակ գրավաճառը:

Բայց արդեն ծանոթ խաչմերուկից

անծանոթ բավիղներ են բացվում անթիվ ու անհամար,

և առանց քարտեզի հնարավոր չէ շրջել այս քաղաքում,

կորցրածին գտնել այս քաղաքում,

առանց խարխափելու ապրել մարդավայել

և, առավել ևս, սիրահարվել:

Եվ ես պատահական մի փողոց եմ ընտրում`

Գուցե երկարը ամենից և ամենից խորդուբորդը,

և կյանք մաշելու չափ քայլում այդ փողոցներով,

ուր բոլոր տները ինձ ծանոթ են,

բոլոր բնակիչները

և բոլոր գեղեցիկ աղջիկները:

Ինչ փույթ, թե կողքից բավիղներ են աճում,

ինչ փույթ, թե ուրիշ բնակիչներ կան այս քաղաքում,

և իմ ճանաչած աղջիկներից առավել գեղեցիկները.

ինձ ուղեցույց քարտեզ հարկավոր չէ այստեղ,

ես եմ իմ փողոցի միակ և բախտագուշակ գրավաճառը:

Նյութը պատրաստեց՝ Ք.Ա.