Պաշտպանական ոլորտը Նոր հայկական պետությունում` ըստ Նախախորհրդարանի

Այսօր՝ Նոյեմբերի 30-ին Նարեկացի արվեստի միության դահլիճում տեղի ունեցավ Նախախորհրդարանի մշակած՝ Նոր որակի Հայկական պետության ձևավորման և զարգացման ռազմավարական հայեցակարգի նախագծի Պաշտպանական ոլորտի ներկայացում-քննարկումը։

Ռազմավարական հայեցակարգը պաշտպանական ոլորտում

Ոլորտում տիրող իրավիճակը

Համաշխարհային համատեքստը

Միջուկային պատերազմի հավանականության կտրուկ նվազման պայմաններում նորագույն տեխնոլոգիաների վրա հիմնված սպառազինության ու ռազմական տեխնիկայի և տեղեկութային համակարգերի ի հայտ գալը սկիզբ դրեց ռազմական արվեստի նոր մոտեցումների և ռազմավարական ու օպերատիվ-մարտավարական նոր ստանդարտների հիման վրա վարվող 5-րդ սերնդի (ժամանակակից, նոր) պատերազմին:
5-րդ և 4-րդ սերունդների պատերազմների համեմատական բնութագիրն ունի հետևյալ պատկերը.

5-րդ սերնդի պատերազմում որպես ռազմավարական նպատակ դիտվում է ոչ թե հակառակորդի զինված ուժերի ջախջախումը և դասական իմաստով նրա տարածքի գրավումը, այլ նրա կենսական նշանակություն ունեցող ենթակառուցվածքների ու կառավարման համակարգի ոչնչացումը և ռազմավարական նշանակություն ունեցող հանգուցակետերի զբաղեցումն ու դրանցում բազավորումը (օդանավակայաններ, ճանապարհային հանգույցներ և այլն):

5-րդ սերնդի պատերազմը հիմնվում է նորագույն գերճշգրիտ զինատեսակներ կիրառող ավիացիայի (գերճշգրիտ թևավոր հրթիռներ), կապի (ՌԷՊ), հետախուզության և տեղեկութային տեխնոլոգիաների համատեղ կիրառմամբ (ռազմավարական) օպերացիաների վրա, որոնք ունեն հատուկ գործողությունների բնույթ:

Դուրս են մղվում 4-րդ սերնդի պատերազմների այնպիսի հասկացություններ, ինչպիսիք են ռազմաճակատը, թիկունքը, զորքերի օպերատիվ դասավորությունը, շարակարգումը, ինժեներական կառույցները, պաշտպանական շրջանները, զրահատանկային և մոտոհրաձգային ուժերը, սպառազինության և ռազմական տեխնիկայի քանակական չափանիշները: Վերջիններս իրենց տեղը զիջում են որակականին, նվազում է կենդանի ուժի գործոնը, զինված ուժերի մոտոհրաձգային, զրահատանկային և ցամաքային այլ ստորաբաժանումներ փոխարինվում են արագ արձագանքման հատուկ և ինքնաբավ ստորաբաժանումներով, իսկ որպես օպերատիվ-մարտավարական միավոր սահմանվում է բրիգադը (ինքնուրույն ապահովման կարողություններով):

Ժամանակակից պատերազմում ռազմարվեստի նկատմամբ սկզբունքային նոր մոտեցում է ռազմավարական ոչ միջուկային զսպումը' սովորական գերճշգրիտ զինատեսակների միջոցով հակառակորդին անընդունելի վնաս հասցնելու սպառնալիքով: Այս առումով հակառակորդին անընդունելի վնաս են պատճառում տարածքի ամբողջ խորությամբ տարբեր հեռահարություններ ու տեղակայում ունեցող զինատեսակներով հասցվող զանգվածային հարվածները:

Վերջին շրջանի ռազմական գործողությունների ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ հակառակորդի նկատմամբ 5-րդ սերնդի համարժեք ուժի գործադրման դեպքում պատերազմի ակտիվ (հակառակորդին անընդունելի վնաս հասցնելու) փուլը տևում է առավելագույնը մեկ ամիս:

Ժամանակակից պատերազմում տեղեկույթի որոշիչ դերի և տեղեկութային տեխնոլոգիաների կիրառման աննախադեպ հնարավորությունների ու մեծ արդյունավետության շնորհիվ տեղեկութային օպերացիաները և տեղեկութային հակապայքարը ձեռք են բերել ապահովման գործառույթ (թերևս ավելի կարևոր, քան թիկունքային ապահովումը), իսկ որոշ դեպքերում արդեն դիտվում են որպես առանձին ինքնուրույն օպերացիաներ:

5-րդ սերնդի պատերազմի առանձնահատկություններից է նաև դրա համակցումը հակառակորդի տարածքում հրահրվող և, որպես կանոն, ցանցային սկզբունքով վարվող ներքին (քաղաքացիական) պատերազմի հետ, ինչի շնորհիվ ավելի է հեշտանում պատերազմ վարողի ռազմաքաղաքական պլանների իրագործումը:

Տեխնոլոգիական հետամնացության և օպերատիվ-մարտավարական անհամատեղելիության պատճառով 4-րդ սերնդի ռազմարվեստը գործնականում չի կարող դիմակայել ժամանակակից պատերազմի ռազմական արվեստին: Տեղեկութային տեխնոլոգիաների, հետախուզության և կապի արդիական միջոցների դարաշրջանում, երբ կարելի է հետևել յուրաքանչյուր զինվորի գործողություններին և ղեկավարել դրանք, տարեցտարի ավելի ակնառու են դառնում 5-րդ սերնդի ռազմարվեստը որդեգրած և այդ ուղիով չընթացող պետությունների ռազմական կարողությունների միջև գոյություն ունեցող տարբերությունները:

Սակայն 5-րդ սերնդի պատերազմն ընդամենը ներկայի իրողություն է: Առաջիկայում ըստ էության ձևավորվում է 6-րդ սերնդի պատերազմի հարացույցը, որի ժամանակ պատերազմի դասական ձևերը գերակշիռ մասով կփոխարինվեն տեղեկութային հակամարտության ձևերով: Այդ պայմաններում տեղեկութային հակամարտության արդիական միջոցներ ունեցող երկրների ու ուժային կենտրոնների և 4-րդ սերնդի պատերազմի միջոցներ ունեցող երկրների միջև կձևավորվի անհաղթահարելի անջրպետ:

Հայաստանյան համատեքստը

Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանական կազմակերպվածքը որոշիչ և գերակշիռ մասով ձևավորվել է ԽՍՀՄ-ի իներցիայով' առանց լուրջ գիտական ուսումնասիրությունների ու հիմնավորումների և ազգային ու տարածաշրջանային, ինչպես նաև քաղաքակրթական առանձնահատկությունների հաշվառման:

Վերջին տարիներին նույն կերպով նրանում կատարվում են ՆԱՏՕ-ի' ոչ լիարժեքորեն ընկալված համակարգերի բաղադրիչների ներբերումներ:

Նշված պատճառներով առկա պաշտպանական կազմակերպվածքը վերածվել է էկլեկտիկ կոնգլոմերատի:

Բացի այդ, առկա պաշտպանական կազմակերպվածքը ստեղծվել և գործառում է նյութական, քանակա-ռեսուրսային մտածելակերպի հիման վրա, ինչը պետությանն ի սկզբանե զրկում է ավելի մեծ նույնաբնույթ պարամետրներ ունեցող հավանական հակառակորդի հարձակումից ինքնուրույն կերպով պաշտպանվելու հնարավորությունից:

Որպես դրա հետևանք' պետությունն իր պաշտպանական անվտանգության ռազմավարությունը ստիպված է լինում կառուցել որևէ հզոր ուժային կենտրոնի շահերի ու գերակայությունների տիրույթում' հաշտվելով հետնապահի կարգավիճակին և իրեն մշտապես ենթարկելով այդ ուժային կենտրոնի շահերին ու գերակայություններին զոհաբերվելու ռեալ վտանգին, որը պատմական օրինաչափությամբ նախանշված որոշակի պարբերականությամբ կրկնվող ռազմաքաղաքական իրավիճակներում անխուսափելիորեն վերածվելու է իրականության:

Երկիրը պաշտպանական ոլորտում որևէ պարամետրով ինքնաբավ չէ: Փաստացի չկա պաշտպանական արդյունաբերություն: Պաշտպանական կրթության համակարգը չի կայացել. ռազմավարական մակարդակի համար անգամ չկան գիտաուսումնական և նյութատեխնիկական նախադրյալներ, այդպիսի նախադրյալների խիստ անբավարար լինելու պատճառով օպերատիվ-մարտավարական մակարդակում առկա սաղմնային վիճակը զարգացման հեռակնար չունի, իսկ մարտավարական մակարդակում առկա հաստատությունների տված կրթության որակը շատ ցածր է: Մինչ օրս ոչինչ չի արվել ռազմական գիտության կայացման համար: Այդ ոլորտի մասնագիտական շերտ և ենթակառուցվածք չի ձևավորվել և ըստ էության, բացի առանձին անհատների կատարած սակավաթիվ փորձերից, ռազմական գիտության ուղղությամբ հետազոտություններ չեն կատարվում:

Պաշտպանական կազմակերպվածքը հետամնաց է և շատ պարամետրներով, հատկապես' տեղեկութային բաղադրիչի (տեղեկութային գիտատեխնոլոգիական բազա և ռեսուրսներ, տեղեկութային անվտանգության և պայքարի միջոցներ) մասով չի համապատասխանում անգամ 4-րդ սերնդի պատերազմի պահանջներին: Մինչդեռ առաջիկա տասնամյակի ավարտին 5-րդ սերնդի պատերազմի մակարդակին չհասնելու պարագայում այդ անջրպետի հաղթահարումը կդառնա գրեթե անլուծելի խնդիր, ինչի հետևանքով հայությունն ու Հայաստանը ստիպված կլինեն հրաժարվել ռազմավարական շահեր հետապնդելու հեռանկարից:

Պաշտպանական կազմակերպվածքը հիմնված է միայն 4-րդ սերնդի պատերազմի դասական բաղադրիչների վրա, չունի փոքր տարածք և նվազ պաշտպանական ներուժ ունեցող երկրի համար կենսականորեն անհրաժեշտ տարածքային պաշտպանության համակարգ և ոչ համաչափ, այդ թվում' ցանցային պատերազմ վարելու միջոցով, 5-րդ սերնդի պատերազմ վարող հակառակորդի տեխնոլոգիական կամ 4-րդ սերնդի պատերազմ վարող հակառակորդի քանակա-ռեսուրսային գերազանցությունը հավասարակշռելու այլ կարողություններ:

Պետության ինքնիշխանության ռեալ խոչընդոտի է վերածվել օտարերկրյա պետության' Ռուսաստանի Դաշնության հատուկ ծառայության ստորաբաժանումների (Անվտանգության դաշնային ծառայության սահմանապահ զորքերի զորամասեր) կողմից Հայաստանի Հանրապետության պետական սահմանի նախկին ԽՍՀՄ հատվածի պաշտպանության հանգամանքը:

Հայաստանի տարածքում գտնվող ռուսաստանյան ռազմակայանն իրականում ապահովում է միայն Ռուսաստանի շահերը և որևէ կերպ միտված չէ Հայաստանի շահերին: Բացի այդ' նույնիսկ ցանկության պարագայում այն իր կառուցվածքի, կազմի և զինվածության ոչ բավարար պարամետրների պատճառով ի վիճակի չէ ապահովելու երկու պետությունների միջև առկա պայմանագրային պարտավորություններով սահմանված իր նախանշանակումը' Ռուսաստանի Դաշնության ռազմավարական շահերի իրացումը և Հայաստանի Հանրապետության Զինված ուժերի հետ միասին Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանությունը:

ՀԱՊԿ-ի շրջանակներում և ՆԱՏՕ-ի հետ համագործակցությունն իրականացվում է Հայաստանի նկատմամբ միակողմանի թելադրանքի տրամաբանությամբ: Հայաստանն ըստ էության չի մասնակցում այդ համագործակցության օրակարգի և ձևաչափի որոշմանը: Որպես արդյունք' ՀԱՊԿ-ի շրջանակներում Վարշավյան պայմանագրի ձևաչափի վերականգնման միտումները սպառնում են Հայաստանի ինքնիշխանությանը, իսկ ՆԱՏՕ-ն Հայաստանին վերածում է իր աշխարհաքաղաքական շահերի սպասարկուի:

Եզրակացություններ

Առաջատար պետությունները և ռազմաքաղաքական դաշինքները տիրապետում են 5-րդ սերնդի պատերազմի վարման միջոցներին ու ռազմարվեստին և սահուն կերպով անցում են կատարում դեպի տեղեկութային հակամարտության առանցքի շուրջ վարվող 6-րդ սերնդի պատերազմի միջոցների ու ռազմարվեստի յուրացման և կիրառման փուլ: Դրա հետևանքով նրանց և 4-րդ սերնդի պատերազմի միջոցների ու ռազմարվեստի վրա հիմնված պետությունների, այդ թվում' Հայաստանի, միջև կարող է առաջանալ անհաղթահարելի անջրպետ:

Հայաստանի պաշտպանական կազմակերպվածքը հետամնաց, թույլ և ոչ արդյունավետ է անգամ 4-րդ սերնդի պատերազմի չափանիշներով:

Հայաստանը, զրկված լինելով 5-րդ սերնդի պատերազմի միջոցներին ու ռազմարվեստին տիրապետող պետությունների ու ռազմաքաղաքական դաշինքների, ինչպես նաև 4-րդ սերնդի պատերազմի համեմատաբար ավելի զարգացած և/կամ ավելի շատ միջոցներ ունեցող պետությունների հավանական հարձակումներից պաշտպանվելու հնարավորությունից, իր պաշտպանական անվտանգության ռազմավարությունը ստիպված է լինում կառուցել որևէ աշխարհաքաղաքական հզոր ուժային կենտրոնի շահերի ու գերակայությունների տիրույթում' հաշտվելով հետնապահի կարգավիճակին և իրեն մշտապես ենթարկելով այդ ուժային կենտրոնի շահերին ու գերակայություններին զոհաբերվելու ռեալ վտանգին:

Այս ամենից հետևում է, որ ներկայիս պայմաններում Հայաստանն ի վիճակի չէ լիարժեք կերպով երաշխավորելու իր պաշտպանական անվտանգությունը, և, առավել ևս' պաշտպանական բաղադրիչի մասով ապահովելու Հայաստանի և հայության հեռանկարային ռազմավարական շահերի իրացումն ու նպատակների իրագործումը, ինչպես նաև դրանցից բխող խնդիրների լուծումը:

Նպատակը

Հայաստանի պաշտպանական անվտանգության լիարժեք կերպով երաշխավորման և պաշտպանական բաղադրիչի մասով Հայաստանի և հայության հեռանկարային ռազմավարական շահերի իրացման ու նպատակների իրագործման, ինչպես նաև դրանցից բխող խնդիրների լուծման ապահովումը:

Խնդիրները

Հիմնական խնդիրը

Անհրաժեշտ մակարդակով և տեմպերով 6-րդ սերնդի պատերազմի չափանիշներին հասնելու միտվածությամբ պաշտպանական ներուժի գեներացում ու շարունակական զարգացում:

Մյուս խնդիրները

Հայաստանի ռազմական պարտության բացառում, ինչը ենթադրում է.

ՀՀ-ի վրա զինված հարձակման և ՀՀ տարածքում ռազմական գործողությունների վարման հնարավորինս բացառում:
ՀՀ-ի վրա զինված հարձակման սպառնալիքի դեպքում նախահարձակ լինելու, նախականխիչ հարվածներ կիրառելու, ՀՀ-ի վրա զինված հարձակման դեպքում ռազմական գործողությունները հակառակորդի տարածք տեղափոխելու ու հակառակորդին իր տարածքում խաղաղության հարկադրելու, ինչպես նաև հակառակորդին անընդունելի վնաս հասցնող հարվածներ կիրառելու հնարավորությունների ստեղծում և դրանց հարաճուն զարգացման ապահովում:

Զինված հարձակումից Հայաստանի բնակչության, տարածքի և ինքնիշխանության պաշտպանություն, ինչպես նաև նրա պաշտպանական կենսունակության ապահովում, ինչը ենթադրում է.

Ժամանակակից նորագույն սպառազինությամբ, տեխնիկայով ու տեխնոլոգիաներով հագեցած և համապատասխան ռազմարվեստին տիրապետող Զինված ուժերի ձևավորում ու դրանց արդյունավետ կիրառման ապահովում:

Պետության, ազգի և տարածքի պաշտպանական պատրաստում:

Հայաստանի և հայության դեմ ուղղված ոչ զինված գործողությունների (տեղեկութային պատերազմ, կառավարման, տնտեսական, ֆինանսական և այլ համակարգերի դեմ ուղղված գործողություններ) նախականխում, կանխում, կասեցում, չեզոքացում, դրանց հետևանքների վերացում, ինչպես նաև այդ գործողությունների աղբյուրների դեմ պատասխան միջոցների ձեռնարկում:

Տեղեկութային պայքարի կարողությունների ու մեխանիզմների գեներացում և դրանց արդյունավետ կիրառման ապահովում:

Արդյունավետ պաշտպանական կազմակերպվածքի ձևավորում և դրա գործառման ապահովում, ինչը ենթադրում է.

Որակական պարամետրների գերակայության և դրանց հարաճուն զարգացման ապահովում:
Կոպիտ ուժի ու մեղմ («խելացի») ուժի օպտիմալ հարաբերակցության ապահովում և դրանց համադրված զարգացում ու կիրառում:

Պաշտպանական կազմակերպվածքում պետության կառավարման մոդելին համապատասխան պաշտպանության իրականացման և պաշտպանության իրականացման ապահովման համակարգերի, Զինված ուժերի հրամանատարական շղթայի և պաշտպանական կազմակերպվածքի ղեկավար շղթայի, որոշումների տարբերակների մշակման, դրանց կայացման ու կատարման համակարգերի գործառութային դերաբաժանում և լիազորությունների որոշակիացում:

Ազգային աշխարհընկալման ու շահերի մեկնակետից մարդկային, ազգային, տարածաշրջաային և համաշխարհային գործոնների, այդ թվում' ռազմական թատերաբեմի և ռելիեֆի առանձնահատկությունների հաշվառմամբ պաշտպանական ռազմավարության մշակում և իրականացում:

Զինված ուժերում միանձնյա կառավարման և ինքնուրույնության ու ազատության սկզբունքների օպտիմալ հարաբերակցության ապահովում և դրանց համադրված զարգացում ու կիրառում:

Պաշտպանության կազմակերպման գործում պետության և նրա այլ ինստիտուտների արդյունավետ ու համակարգված ներգրավում և դրանց հնարավորությունների օպտիմալ և արդյունավետ գործադրում:

Զինված ուժերի համալրման, պահեստազորի և մոբիլիզացիոն այլ ռեսուրսների ձևավորման, զարգացման ու գործադրման, պաշտպանական կրթության, կադրերի ընտրազատման ու պաշտոնեական առաջխաղացման համակարգերի ու մեխանիզմների օպտիմալացում և դրանց հնարավորությունների զարգացում;

Մարդու կյանքի և արժանապատվության` որպես բարձրագույն արժեքների առաջնահերթ պաշտպանության, իրավունքի և օրենքի գերակայության և Զինված ուժերի քաղաքական չեզոքության ու դրանց նկատմամբ ժողովրդավարական վերահսկողության ապահովում:

Համազգային պաշտպանական ներուժի առավելագույն կարողությունների (բովանդակ զորության) գեներացում և դրա արդյունավետ կիրառման ապահովում, ինչը ենթադրում է.
Ազգի և պետության բովանդակ պաշտպանական ներուժի ու ռեսուրսների առավելագույնս մոբիլիզացում, զարգացում և կատարելագործում, դրանց առավելագույն ինքնաբավության ապահովում ու սիներգիկ օգտագործում:

Հայրենիքի պաշտպանության և նրա պաշտպանական ներուժի հզորացման գործում առանց սեռի խտրականության ՀՀ բոլոր քաղաքացիների պարտադիր և օտարերկրյա պետությունների քաղաքացի ու քաղաքացիություն չունեցող ազգությամբ հայերի կամավոր մասնակցության ապահովում' սեռի, տարիքի, առողջական վիճակի, հոգեբանական, ֆիզիկական, մասնագիտական որակների ու կարողությունների հաշվառմամբ և օպտիմալ օգտագործմամբ:

Ինքնաբավության և արտաքին ներուժի անհրաժեշտ կիրառման ապահովում, ինչը ենթադրում է.

Բավարար պաշտպանական ներուժի և կենսունակության ապահովում:

Առավելապես Հայաստանի պաշտպանական կազմակերպվածքի միջոցով պաշտպանության նպատակների իրագործում և դրանցից բխող խնդիրների լուծում:
Պաշտպանական կարիքների ռազմավարական մասի ապահովում ներքին ուժերի և ռեսուրսների հաշվին:
Դաշնակցային և համագործակցային ներուժի անհրաժեշտ ներգրավում ու զարգացում և դրա արդյունավետ կիրառման ապահովում:

Առաջատար միջազգային փորձի անհրաժեշտ ներբերում, տեղայնացում և դրա արդյունավետ կիրառման ապահովում:

Սկզբունքները

Մարդու իրավունքների և ժողովրդավարության գերակայություն:

Ազգային շահի գերակայություն:

Ազգային, աշխարհաքաղաքական և աշխարհագրական առանձնահատկութ-յունների հաշվառում:

Որակական գործոնի գերակայություն:

Համազգային ներուժի առավելագույն ներգրավում:

Արդյունավետություն:

Ինքնաբավության գերակայություն:

Հիմնական գործողությունները

Իրականացնել ՀՀ գործող պաշտպանական կազմակերպվածքի ռազմավարական վերանայում և դրա արդյունքների ու սույն Ռազմավարական հայեցակարգի նպատակների և խնդիրների հաշվառմամբ մշակել Հայաստանի պաշտպանական կազմակերպվածքի հետամնացությունը հաղթահարելու, այն 5-րդ սերնդի պատերազմի մակարդակի հասցնելու (հետագայում սահուն կերպով 6-րդ սերնդի պատերազմի մակարդակին հասցնելու միտվածությամբ) և շարունակաբար կատարելագործելու երկարաժամկետ պլան:

Նշված Պլանին համապատասխան'

Մշակել և ընդունել ՀՀ Պաշտպանական ռազմավարություն, Ռազմական ռազմավարություն (Ռազմական դոկտրին) ու այլ անհրաժեշտ ռազմավարական փաստաթղթեր,

պաշտպանական ոլորտի հարաբերությունները կարգավորող օրենքներ և այլ իրավական ակտեր.

ձեռնամուխ լինել Պլանի և դրա հիման վրա մշակված ռազմավարական փաստաթղթերի ու իրավական ակտերի պահանջների կատարմանը' ըստ այդմ ճշգրտելով պաշտպանական ոլորտի բոլոր ծրագրերը, պլաններն ու միջոցառումները, առաջին հերթին ուշադրություն դարձնելով պաշտպանական կրթության, պաշտպանական արդյունաբերության և պաշտպանության տեղեկութային բաղադրիչի (տեղեկութային գիտատեխնոլոգիական բազա և ռեսուրսներ, տեղեկութային անվտանգության և պայքարի համակարգեր) զարգացմանը:

Զինված ուժերը համալրել համընդհանուր զորակոչի, պայմանագրային ծառայության և միլիցիոնային բանակի սկզբունքների օպտիմալ հարաբերակցության որոշման ու դրանց համադրված կիրառման հիման վրա' պրոֆեսիոնալ ստորաբաժանումների ձևավորմանը զուգահեռ կրճատելով զորակոչի հիման վրա իրականացվող պարտադիր զինվորական ծառայության ժամկետը մինչև 1 տարի, այդպիսի ծառայությունը վերածելով մարտական պատրաստման գործընթացի (միայն ծայրահեղ անհրաժեշտության դեպքում այդ կոնտինգենտին ներգրավելով մարտական առաջադրանքների կատարման մեջ):

Ձեռնամուխ լինել ազգային աշխարհընկալման ու արժեքների վրա հիմնված, ազգային-ազատագրական առաքելության գիտակցությամբ և զորային եղբայրության ոգով տոգորված Զինված ուժերի շինարարությանը' առաջին հերթին ըստ այդմ արմատապես վերանայելով համազորային և մարտական կանոնագրքերը:

Մշակել և իրականացնել ազգային ընտրախավի մեծ մասին և հատկապես' հատուկ օժտված անձանց պաշտպանական կազմակերպվածքում, հիմնականում' Զինված ուժերում ներգրավելու, մտավորական սպայի կերպար ձևավորելու քաղաքականություն:

Ձևավորել և կիրառել դպրոցականների, նախազորակոչային տարիքի պատանիների ու աղջիկների հայրենասիրական դաստիարակության, Զինված ուժերի անձնակազմի բարոյահոգեբանական պատրաստման գործուն համակարգեր: Այդ գործընթացում հնարավոր մասով ներգրավել արտերկրաբնակ հայերին:

Ստեղծել կանանց զինվորական ծառայության համար անհրաժեշտ պայմաններ:

Մինչև ուսման ավարտը բացառել հատուկ օժտված երիտասարդների և աղջիկների զորակոչը:

Մշակել պաշտպանական արդյունաբերության և տեղեկութային անվտանգության ու պայքարի համակարգերի զարգացման և/կամ օտարերկրյա աղբյուրներից դրանց ձեռքբերման, ինչպես նաև համատեղ արտադրության ծրագրեր և ձեռնամուխ լինել դրանց կատարմանը:

Ստեղծել տարածքային պաշտպանության համակարգ և ռազմական սպառնալիքներին համապատասխան ժամանակակից պարամետրներով սարքավորել ՀՀ տարածքը, ինչպես նաև զարգացնել ոչ համաչափ, այդ թվում' ցանցային պատերազմի կարողություններ:

Ստեղծել կիբեռանվտանգության և կիբեռ պատերազմի հատուկ նշանակության ուժեր:

Կազմակերպել և իրականացնել պաշտպանությանը հասարակության համընդհանուր պատրաստում' համապատասխան մշակույթի գեներացմանը համընթաց բոլոր չափահաս քաղաքացիներին փուլ առ փուլ զենք կրելու իրավունքի տրմամբ և զենքի հատկացմամբ: Այդ գործընթացում կամավոր սկզբունքներով հնարավոր մասով ներգրավել արտերկրում բնակվող հայերին:

Սահմանապահ գործառույթը փոխանցել Զինված ուժերին և սահմանապահ զորքերը ներառել Զինված ուժերի կազմում:

Վերացնել Ոստիկանության զորքերը' դրանց գործառույթները վերապահելով Ոստիկանության պրոֆեսիոնալ ստորաբաժանումներին:

Վերացնել ռազմական արդարադատության անհարկի գոյություն ունեցող տարրերը' զինվորական դատախազությունը ու ռազմական ոստիկանությունը, որպես իրական գործառույթներով չծանրաբեռնված և ըստ այդմ' կոռուպցիոն ռիսկի աղբյուր դարձած մարմիններ, իսկ զինվորական հանցագործությունների գործերով մինչդատական վարույթն իրականացնել ընդհանուր իրավապահ համակարգի միջոցով:

Ստեղծել Զինված ուժերի պարեկա-պահակային ծառայություն' զինվորական կարգապահության ապահովման նպատակով:

Ձեռնամուխ լինել ժամանակակից միջազգային պարամետրների ու ազգային առանձնահատկությունների հաշվառմամբ պաշտպանական կրթության և կադրերի ընտրազատման ու առաջխաղացման համալիր համակարգի ստեղծմանը' այն վերածելով երկրի նույնաբնույթ համակարգի օրգանական բաղադրիչի:

Վերանայել օտարերկրյա պետությունների ռազմաուսումնական հաստատություններում ՀՀ Զինված ուժերի համար կադրերի պատրաստման քաղաքականությունը' այդ տարբերակով կադրեր պատրաստելով միայն խիստ անհրաժեշտության դեպքում:

Վերանայել Զինված ուժերի կառուցվածքը. զորատեսակների և միավորումների հրամանատարությունները տարանջատել Զինված ուժերի գլխավոր շտաբից և դրանց միավորմամբ ստեղծել Զինված ուժերի կառավարման օպերատիվ կենտրոն, Զինված ուժերի գլխավոր շտաբը վերածել մտքային-խորհրդատվական և մոնիտորինգային մարմնի, ինչպես նաև անցնել բրիգադային համակարգի:

Ձևավորել և գործադրել Զինված ուժերի բոլոր կազմերի զինծառայողներին (շարքայինից մինչև բարձրագույն) իրենց իրավասություններին համապատասխան որոշումների կայացման և կատարման գործընթացներում առավելագույնս ներգրավելու, ինքնուրույն մտածելու և ազատորեն գործելու հնարավորություններ և մեխանիզմներ:

Հիմնովին վերանայել Զինված ուժերի կենցաղի ու առօրյա գործունեության կազմակերպումը, մասնավորապես' վերացնելով մարդուն, հատկապես շարքային կազմի ներկայացուցիչներին ռեսուրսի վերածող, նրանց անհատականությունից, մարդկային սոցիալիզացման բնականոն հնարավորությունից ու միջավայրից ի սկզբանե զրկող զորանոցային համակարգը և ընտանիքի մոդելով ստեղծել զինծառայողների կացարաններ` ըստ այդմ կազմակերպելով նրանց կենցաղը:

Վերանայել պաշտպանական ոլորտում ՀՀ համապատասխան միջազգային պարտավորությունները, այդ թվում'

դադարեցնել անդամությունը ՀԱՊԿ-ին և նրա հետ համագործակցել երկկողմ ձևաչափով,

վերանայել ՆԱՏՕ-ի հետ համագործակցության ձևաչափը,

դադարեցնել կամ կասեցնել Եվրոպայում սովորական զինված ուժերի մասին պայմանագիրը,

դադարեցնել Հայաստանում Ռուսաստանի սահմանապահ ուժերի առկայության վերաբերյալ միջազգային պայմանագրերի գործողությունը և այդ ուժերը դուրս բերել Հայաստանի տարածքից,

դիտարկել Հայաստանում ռուսաստանյան ռազմակայանի պահպանման նպատակահարմարությունը և դրական որոշման դեպքում վերանայել դրա նպատակները, խնդիրները, կազմը, կառուցվածքը և տեղակայման պայմանները: