Երկքաղաքացի ջավախահայերն ու ընտրելու իրավունքը. իրավական կա՞զուս, թե՞ ապօրինություն

Վրաստանի Սահմանադրությունը և օրենսդրությունը չի նախատեսում երկքաղաքացիություն, հետևաբար նրա քաղաքացիները չեն կարող ձեռք բերել այլ երկրի քաղաքացիություն։ Այդ մասին Լուրեր.com-ի հետ զրույցում ասաց նախկին զինդատախազ Գագիկ Ջհանգիրյանը՝ պատասխանելով այն հարցին, թե արդյո՞ք ՀՀ օրենքը օրենքը թույլ է տալիս Վրաստանի քաղաքացի ջավախահայերին Հայաստանի քաղաքացիություն շնորհել:

Նույն հարցին ի պատասխան իրավաբան Արմեն Խաչատրյանն ասաց, որ առնվազն անհրաժեշտ է, որպեսզի Վրաստանի Սահմանադրությունում ևս ամրագրված լինի երկքաղաքացիություն թույլատրող դրույթը:

«Բացի այդ, անհրաժեշտ է, որպեսզի Վրաստանն ու Հայաստանն ունենան համապատասխան միջպետական պայմանագիր: Միայն այդ պարագայում կարող է երկքաղաքացիությունը լինել օրինական: Հակառակ դեպքում դա երկու երկրների միջև կոնֆլիկտի պատճառ կարող է հանդիսանալ»,-ասաց Խաչատրյանը:

Նախկին դատավոր Պարգև Օհանյանն իր տարակուսանքը հայտնեց ՀՀ քաղաքացիության մասին օրենքի՝ երկքաղաքացիությանը մասին հոդվածի վերաբերյալ, որտեղ առանձին սահմանված է, թե ինչ ասել է երկքաղաքացի ընդհանրապես, ՀՀ երկքաղաքացի՝ մասնավորապես։

«Անհասկանալի է, թե ինչու է Հայաստանի Հանրապետության երկքաղաքացին Հայաստանի Հանրապետության համար ճանաչվում է միայն որպես Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացի»,- ասաց Օհանյանը՝ հավելելով, որ օրենքի նման ձևակերպումը տարատեսակ մեկնաբանությունների տեղիք է տալիս։ 

Հիշեցնենք, որ օրեր առաջ «Ջավախք» հ/մ նախագահ, ԱԺ պատգամավոր Շիրակ Թորոսյանը, որ ՀՀԿ համամասնական ցուցակի 39-րդ համարն է, «Հայկական ժամանակ»-ին տված հարցազրույցում արել էր այնպիսի հայտարարություններ, որոնք, ըստ թերթի, քրեական գործ հարուցելու հիմք պետք է լինեն:

Թորոսյանն, ըստ էության, խոստովանել էր, որ տասնյակ հազարավոր ջավախահայեր, լինելով Վրաստանի քաղաքացի, ՀՀ լիարժեք քաղաքացիություն են ստացել և ընտրությունների օրերին Հայաստանում գտնվելու դեպքում կարող են քվեարկել: Թորոսյանն ասել է նաև, որ այս ամենը տեղի է ունենում կառավարության գիտությամբ և թույլտվությամբ, այսինքն՝ կազմակերպվել է ամենաբարձր պետական մակարդակով:

Լուրեր.com-ը զրուցեց նաև ՀՀ ոստիկանության անձնագրային և վիզաների վարչության պետ Հովհաննես Քոչարյանի հետ, որը, պատասխանելով այն հարցին, թե ընդհանրապես ի՞նչ փաստաթղթի հիման վրա են օտարերկրյա քաղաքացիներին Հայաստանի քաղաքացիություն շնորհում, ասաց. «Եթե անձնագրային տվյալները անզեն աչքով տեսանելի կեղծիք չեն պարունակում, մենք լրացուցիչ ստուգումներ չենք անցկացնում: Վերցնում ենք կա՛մ այդ փաստաթուղթը, կա՛մ դրա նոտարական վավերացված պատճենը»:

Այն հարցին, որ, եթե Վրաստանի Սահմանադրությունը չի նախատեսում երկքաղաքացիություն, ինչպե՞ս են ջավախահայերին նաև Հայաստանի քաղաքացիություն շնորհել, վարչության պետն ասաց. «Եթե Վրաստանում արգելված է, դա չի նշանակում, որ Հայաստանում էլ պետք է արգելված լինի: Վրացական օրենքները գործում են Վրաստանի տարածքում»:

Մեր այն դիտարկամանը, որ այդ դեպքում Վրաստանի քաղաքացին, դառնալով Հայաստանի քաղաքացի, պետք է զրկվի Վրաստանի քաղաքացիությունից, Քոչարյանն ասաց, որ «դա քաղաքացու ռիսկն է»:

«Քաղացիություն ձեռք բերելն իրավունք է: Քաղաքացիության մասին օրենքը հստակ սահմանում է այն դեպքերը, թե երբ է մերժվում քաղաքացիություն ստանալու իրավունքը։ Ձեր նշած հանգամանքը մերժման իրավական հիմքերի մեջ չի մտնում»,-ասաց նա:

Իսկ այն հարցին, թե Ջավախքի բնակիչն իրավունք ո՞ւնի ընդգրկվել ընտրացուցակում, եթե Հայաստանում չի բնակվում, Քոչարյանն ասաց. «Բայց ո՞վ գիտի, որ իրենք չեն բնակվում Հայաստանում, ո՞վ է ստուգել: Մենք Ջավախքի բնակիչների տեղաշարժի նկատմամբ ներքին վերահսկողություն չենք սահմանում: Մենք բազմահազար մարդկանց տեղաշարժը չենք կարող վերահսկել, և դրա անհրաժեշտությունն էլ չկա: Ասեմ նաև, որ բնակարանը կամ բնակելի տարածությունը այն տարածքն է, որտեղ անձն ունի ապրելու իրավունք: Այսինքն՝ եթե քաղաքացին համարեց, որ սա իր տարածքն է և տվեց հասցե, մենք իրավունք չունենք այդտեղ հետևելու, թե նա որքան է այնտեղ ապրում: Բացառությամբ մի դեպքի, եթե ժամկետի հաշվարկը մեզ չի պարտադրվում: Ինչպես, օրինակ, պատգամավորների թեկնածության դեպքում: Միայն այդ դեպքն է, որ բացառություն է կազմել»:

Խոսելով երկքաղաքացիություն ունեցող անձանց ընտրելու իրավունքների մասին՝ Քոչարյանը նշեց, որ եթե երկքաղաքացին Հայաստանում ունի հաշվառում, ապա նա ունի ընտրելու իրավունք:

«Եթե Հայաստանի Հանրապետությունում երկքաղաքացին հաշվառում չունի, ապա կարող է ընտրելու իրավունքից օգտվել միայն լրացուցիչ ցուցակների մեջ մտնելու եղանակով՝ որպես հաշվառում չունեցող անձ: Այդ դեպքում նրանք կընտրեն համամասնական ընտրակարգով: Մինչև ապրիլի 29-ը այդ երկքաղաքացիները իրավունք ունեն դիմելու անձնագրային ծառայություն՝ նշելով քվեարկության օրը գտնվելու վայրի հասցեն, ըստ հասցեի կազմվում է լրացուցիչ ցուցակ, տրվում է համապատասխան տեղեկանք, և նրանք կարող են մասնակցել ընտրություններին»,- ասաց նա:

Իսկ հարցին, թե ունի՞ արդյոք ՀՀ քաղաքացին այլ երկրից ընտրելու իրավունք, եթե մի քանի օրով բացակայելու է հանրապետությունից, վարչության պետը ասաց. «Հայաստանի քաղաքացուն հնարավորություն է տրված ընտրելու միայն հանրապետության տարածքում: Բացառություն են կազմում մի քանի կատեգորիաների քաղաքացիներ՝ պետդիվանագիտական, հյուպատոսական աշխատակիցները, նրանց ընտանիքի անդամները և իրավաբանական անձանց այն ներկայացուցիչները հանրապետությունում, որոնք ՀՀ-ում են հիմնադրվել և դրսում ներկայացուցիչներ ունեն: Նրանց համար նախատեսված է էլեկտրոնային քվեարկություն»:

ՀՀ ոստիկանության անձնագրային և վիզաների վարչության պետ Հովհաննես Քոչարյանը վերջում նաև հավելեց, որ ընտրելու իրավունքը երկքաղաքացիների համար սահմանափակված չէ, սահմանափակված է ընտրվելու իրավունքը:

«Երկքաղաքացին չի կարող ընտրվել ո՛չ ԱԺ պատգամավոր, ո՛չ էլ՝ ՀՀ նախագահ»,-ասաց Քոչարյանը:

Գայանե Համբարձումյան