Ռուս-ամերիկյան հայանպաստ կոնսենսուս ԼՂ հակամարտությունում. Ադրբեջանի մեկուսացումը

Ռուս-թուրքական հարաբերությունները համագործակցության նոր փուլ են թևակոխել: Օրերս Անկարա էր ժամանել Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը: Թուրքական մամուլն արդեն պատմական է որակել այս այցը, որի ընթացքում համաձայնագիր է ստորագրվել «Թուրքական հոսք» գազատարի կառուցման մասին: Մոսկվայի և Անկարայի միջև պահպանվում են քաղաքական սկզբունքային տարաձայնությունները, մասնավորապես, սիրիական հարցում, սակայն երկու երկրներին միավորում է հակաարևմտյան հռետորաբանությունը և մարտավարական ընդհանրությունը: Մեր հասարակությանն առավելապես հուզում է, թե ռուս-թուրքական նոր մերձեցումը ինչ անդրադարձ կունենա  ԼՂ հարցի կարգավորման գործընթացի վրա: 

Եթե հետևենք ԵԽԽՎ-ում հոկտեմբերի 12-ին ծավալված իրադարձություններին, ապա Թուրքիան Արցախի հարցում փորձում է թարմացնել, այսպես կոչված, «Լավրովի պլանը»: Այդ օրը Ստրասբուրգում ԵԽԽՎ պատգամավորների հարցերին պատասխանել է Թուրքիայի ԱԳ նախարար  Մևլութ Չավուշօղլին: Հենց նրա ելույթը, որն, ի դեպ, հաջորդել է Էրդողան-Պուտին հանդիպմանը, վկայում է Անկարայի խիստ որոշակի ձգտումների մասին: Իհարկե, սա այն դեպքն է, որ  Չավուշօղլուի ասածը պետք չէ «հալած յուղի» տեղ ընդունել: Ուշագրավ է, որ ԼՂ խնդրի առթիվ Թուրքիայի դիրքորոշման մասին հարցը Ստրասբուրգում հնչեցրել է Ադրբեջանի ներկայացուցիչ Գանիրա Փաշաևան: Սակայն Չավուշօղլուն գերադասել է խոսել ոչ թե իր երկրի դիրքորոշման, այլ՝ ռուսական պլանի մասին: «Ռուսաստանը բավականին խելամիտ առաջարկություններով է հանդես եկել. այն է՝  հայերի հեռացումը հինգ «օկուպացված» շրջաններից: Այդ տարբերակն այժմ քննարկվում է. «Այդ քայլերի ձեռնարկման դեպքում, հուսով եմ, որ խնդիրը կկարգավորվի. կարգավորում է ցանկանում նաև Ադրբեջանը»,-ԵԽԽՎ ամբիոնից բառացիորեն ասել է Թուրքիայի ԱԳ նախարարը: Չավուշօղլուն փաստացի խոսում է Լավրովի պլանի մասին և, ըստ էության, ճիշտ է ներկայացնում դրա բովանդակությունը:

Այլ խնդիր է, որ ռուսական այդ նախաձեռնությունը, կարծես թե, դուրս է եկել բանակցային օրակարգից: Դա արտահայտվում է ԼՂ խնդրում Հայաստանի իշխանությունների դիրքորոշման կարծրացմամբ և ԱՄՆ-ի պետքարտուղար Քերիի վերջին հայտարարությամբ: 

Մյուս կողմից՝ Անկարայում գուցե մտածում են, որ ռուս-թուրքական հերթական մերձեցումը նոր զարգացում կարող է ապահովել նաև ԼՂ խնդրում: Այս սցենարը ի սկզբանե քիչ հավանական էր թվում,  և թերևս առաջին անգամ պաշտոնական Մոսկվան անուղղակիորեն, սակայն օպերատիվ արձագանքեց Չավուշօղլուի ելույթին: «Ես չէի ասի, թե մենք մեծ լավատեսություն ունեք մոտ ժամանակներս ԼՂ հակամարտության կագավորման առթիվ»,- երեկ հայտարարել է ՌԴ նախագահի օգնական Յուրի Ուշակովը: Ի դեպ, ուշագրավ է, որ ԼՂ խնդրի կարգավորման գործընթացի մոտակա հեռանկարի վերաբերյալ նույնական դիրքորոշումներ ունեն ԱՄՆ-ն և Ռուսաստանը՝ չնայած այս երկու երկրների հարաբերությունների աննախադեպ լարվածությանը: ԼՂ խնդրում ստատուս քվոյի պահպանման հարցում առկա է միջազգային կոնսենսուս և ադրբեջանաթուրքական դիվանագիտությունը, ըստ էության, հայտնվել է լուսանցքում: 

Ադրբեջանը պետք է համակերպվի այդ իրականության հետ կամ դիմի նոր արկածախնդրության՝ իր համար անկանխատեսելի հետևանքներով:

Համենայն դեպս, Ադրբեջանն ընտրել է սադրանքներով իրավիճակ փոխելու անհեռանկար մարտավարությունը:

Սարգիս Հակոբյան