Կարապետյանի «նոր պաշտոնը»...

Չնայած այն հանգամանքին, որ ոմանց մոտ կառավարության առաջ քաշած ու Աժ կողմից հաստատված ծրագիրը սկզբից ևեթ սկսեց առավելապես ասոցացվել երկրում վաղուց կենսական հրամայականի վերածված դրական փոփոխությունների հետ, որ մտահղացվել է իբր զարգացման նոր ուղի ու կերպ դառնալու Հայաստանի համար, սակայն հարցը, թե հատկապես որոնք են լինելու այն առաջնահերթ քայլերը, որոնք հիմք են ստեղծելու տնտեսական վերականգնման, բյուջեն անհրաժեշտ եկամուտներով ապահովելու համար, այդպես էլ իրականում բաց է մնացել ներկայացված ծրագրում. ոչ մի խոսք երկրում վաղուց աղետի վերածված մենաշնորհների դեմ պայքարի մասին ծրագրում գոյություն չունի:

Ի դեպ՝ Կարապետյանն, իր վերջին հարցազրույցում պատասխանելով համապատասխան հարցին, հայտարարել էր, թե այս առումով նախատեսվում է բոլորի համար հավասար օրինական դաշտ ստեղծել, ինչն իբր թույլ է տալու երկրում առողջ մրցակցություն ապահովել ու ստեղծել առողջ բիզնես մթնոլորտ: Ավելին՝ չբավարարվելով ասվածով՝ Կարապետյանը շտապել էր հավելել, թե եթե ինչ-որ մեկը խնդիրներ ունենա մաքսակետերում ու բախվի արհեստական խոչընդոտների, կարող է զանգահարել անձամբ իրեն՝ հուզող խնդիրներին լուծում տալու:

Թեպետ առաջին հայացքից կարող է թվալ, թե սա հենց այն է, ինչը կարող է տնտեսության առողջացման ու բիզնեսի զարգացման հիմք հանդիսանալ, փաստ է, սակայն, որ Հայաստանը, ցավոք, վաղուց անցել է այն թույլատրելի շեմը, երբ կարելի էր նմանօրինակ միջոցառումներով իրավիճակ շտկել. մրցակցային հավասար միջավայրը մեր պարագայում այլևս ուշացած և անբավարար մեթոդ է՝ հասարակական բիզնես պոտենցիալը լիովին բացահայտելու և զարգացման հուն տեղափոխելու համար: Ինչո՞ւ, քանզի այս ողջ ընթացքում մեզանում տեղի է ունեցել կապիտալի գերկուտակման արատավոր պրոցես, որի արդյունքում հիմնական ֆինանսական ներուժը հայտնվել է սահմանափակ շրջանակների տիրապետության տակ: Ուստի՝ որքան էլ փորձ արվի սահմանադրական համահարթեցման ճանապարհով մրցակցություն մտցնել տնտեսությունում, օբյեկտիվորեն ոչինչ չի ստացվելու, քանի որ ի հայտ է գալու մեկնարկային անհավասար պայմանների գերխնդիրը. ոչ ոք ի վիճակի չի լինելու մրցակցել շուկայում այլևս օլիգոպոլ դիրքեր զբաղեցնողների հետ: Բացի սա՝ ավելորդ չէր լինի շեշտել նաև, որ անգամ սահմանադրական-իրավական առումներով որևիցե խնդիրներ չունեցող երկրներում համեմատաբար փոքր տնտեսվարողները շատ հաճախ ստիպված են լինում բախվել խոշորների կողմից արհեստականորեն հարուցած խնդիրների ու արգելքների, որոնց լուծումները նույնիսկ այդ երկրների օրենսդրությամբ սահմանված չեն, ուր մնաց թե մեր պես երկրում, որը, գաղտնիք չէ, մղոններով հեռու է քաղաքակիրթ աշխարհում վաղուց հաստատված նորմերից ու բիզնես կանոններից:

Ինչ վերաբերում է անձամբ իր հետ կապվելու վերաբերյալ ձեռներեցներին ու ներմուծմամբ զբաղվել ցանկացողներին Կարապետյանի կողմից արված առաջարկին, ապա պետք է նկատել, որ այդ դեպքում Կարապետյանը ստիպված է լինելու սեփական նստավայրը տեղափոխել ասենք Բագրատաշենի մաքսային՝ անձամբ հսկելու մաքսազերծման գործընթացը, որն ինչպես հայտնի է, մեզանում ամենավիճելի պրոցեդուրաներից մեկն է. ահազանգերն ու բողոքները հազարավորների են հասնելու, ու Կարապետյանը չի կարողանալու կողմնորոշվել սեփական գործառույթների լաբիրինթոսում ու ակամա վերածվելու է մաքսայինի պետի:

Այսքանից հետո մի բնական հարց է առաջացնում՝ ո՞րն է ստեղծված իրավիճակից ելքը, կամ այն ունիվերսալ դեղատոմսը, որ կարող էր ընդմիշտ առողջացնել տնտեսությունն ու դուրս բերել երկիրն այս անդունդից: Այս առումով իսկական փրկություն կլիներ ազգայնացման ծրագրի իրականացումը, որ այնպիսի շտկումներ կմտցներ համակարգում, որոնք լավ հիմք կհանդիսանային՝ պետությունը զարգացման միանգամայն նոր ուղի տեղափոխելու համար: Սակայն այստեղ ողջ հարցն այն է, թե արդյոք իշխանությունները կհանդգնե՞ն գնալ նման քայլի, թե՞ կնախընտրեն խորտակել երկիրն, ինչ է թե հավերժացնեն սեփական իշխանությունն ու շարունակեն հենվել ոչ թե ժողովրդի, այլ՝ փողի վրա. սա հարց է, որի պատասխանից է կախված լինելու մեր ու մեր սերունդների ապագան…

Դավիթ ԲԱԲԱՆՈՎ