Ներկայիս իշխանությունները բավական հարմար գործընկեր են Միացյալ նահանգների համար. Հրանտ Մելիք–Շահնազարյան

Լուրեր.com-ի զրուցակիցն է քաղաքագետ Հրանտ Մելիք-Շահնազարյանը:

-Ի՞նչ աշխարհաքաղաքան փոփոխություններ կարող ենք ակնկալել ԱՄՆ պետքարտուղար Հիլարի Քլինթոնի այցով:

-Դա քաղաքական ծրագրերի մշակումն է: Վերջին տարիների ընթացքում, մասնավորապես՝ 2008–ի ռուս–վրացական պատերազմից հետո, Միացյալ նահանգների համար ակնհայտ դարձավ, որ քաղաքական վերահսկողություն, տարածաշրջանային երկրները կառավարելու հնարավորություն Միացյալ նահանգները չուներ։ Ավելին ասեմ, նույնիսկ Թուրքիան, որ իրենց դաշնակիցն էր, այն ժամանակ պատվիրեց երկու ռազմանավերի մուտքը Սև ծով և բավական սերտացրեց հարաբերությունները Ռուսաստանի հետ: Այս ամենը իհարկե Միացյալ նահանգների համար շատ կարևոր նշանակություն ուներ: Նրանք ուզում են վստահ լինել, որ Թուրքիան մեր տարածաշրջանում իրենց սպառնացող որևէ խնդիր չի առաջացնի, և կարող են վստահ լինել միայն այնպիսի դաշնակցության վրա, որպիսինի կարիքն այսօր ունի Միացյալ նահանգները՝ դա իրենց դիրքորոշման հստակեցումն է, իրենց ազդեցության ոլորտների ընդգծումն է, հերթական անգամ քաղաքական գործընթացներն իրենց տեսակետից հնարավորինս տրամաբանական, ֆորմալ դրության շրջականերում դնելն է։

-Այս այցը ռազմավարական ի՞նչ փոփոխություններ կարող է մտցնել Հայաստան- ԱՄՆ հարաբերություններում:

-Կարծում եմ, բավական խորն են և բազմակողմանի են այդ հարաբերությունները։ Այստեղ խոսքը կարող է վերաբերել միջազգային կառույցների համագործակցությանը և այդ համագործակցության ակտիվացմանը: Գլոբալ փոփոխություններ ես իհարկե չեմ ակնկալում, բայց Միացյալ նահանգները շարունակում են Հայաստանը դիտարկել որպես տարածաշրջանում Թուրքիայի ազդեցությունը զսպող տարր, պետություն, որը ունի այդ պոտենցիալը, որտեղ առկա է հայկական հարցը և, որը կարելի է միշտ օգտագործել Թուրքիայի դեմ հարաբերություններում։ Կարծում եմ, մեր խնդիրը պարզապես այդ իրողությունը հաշվի առնելն է, և հնարավորինս նրան զուգընթաց աշխատել՝ թուրքական էքսպանսիայի վտանգը տարածաշրջանում բացառելու նպատակով։

-Խոսենք Քլինթոն-Նալբանդյան հակասության մասին: Նալբանդյանն ասաց, որ «Բանակցություններ չկան, և չեն էլ կարող լինել», իսկ Քլինթոնն ասել է, որ «գնդակը Թուրքիայի դաշտում է»:

-Հակասություն չեմ տեսնում այստեղ: Կարծում եմ կա երկուստեկ մի իրավիճակի ֆիքսում, որ Թուրքիան կասեցրել է բանակցությունները, և այդ բանակցությունները վերսկսելու համար այդ քայլը ներկայումս պետք է Թուրքիան կատարի։ Մենք մեր կողմից արել ենք հնարավոր ամեն ինչ և դա գնահատվեց Հիլարի Քլինթոնի կողմից, նա նախագահին բնորոշեց, որպես առաջատար լիդեր և այլն, և այլն: Այն քայլերը շեշտվեցին, որոնք Թուրքիայի հետ հարաբերությունները կարգավորելու համար կատարվել է, բայց արդյունքում չի ստացվել։ Այստեղ ես հակասություններ չեմ տեսնում։

-Իսկ ինչո՞ւ հենց այս ժամանակահատվածը ընտրվեց տարածաշրջանային այցերի համար:

-Դժվար է միանշանակ պատասխան տալ, հատկապես, եթե հաշվի առնենք, թե ինչպիսի արագությամբ է իրավիճակը փոխվում տարածաշրջանում։ Ես կարող եմ ասել, Կովկասը, որպես Կովկաս, Միացյալ նահանգներում մնացյալ տարածաշրջաններից առանձին չի դիտարկվում։ Կարծում եմ՝ այստեղի ակտիվությունը կապված է մերձավոր արևելքում Վրաստանի շուրջ և Բալթյան երկրներում իրականացված զարգացումների հետ։ Այս պարագայում կարծում եմ գլխավոր խնդիրը Ռուսաստանում կայացած նախագահական ընտորություններն են և նոր քաղաքականությունը, որ պետք է ուղարկվի պաշտոնական Մոսկվայի կողմից։

-Ինչպիսի՞ արձագանք սպասենք Ռուսաստանից:

-Կարծում եմ՝ Ռուսաստանում դժգոհ կամ գոհ լինելու առիթներ չկան։ Ակնհայտ է, որ Հայաստանը շարունակում է պաշտպանել լավ հարաբերություններ երկու կողմերի հետ։ Եթե արևմուտքն է՝ հիմնականում քաղաքական հարաբերություններն են, եթե Ռուսաստանը՝ ռազմական–տնտեսական հարաբերություններ, ինչն իմ կարծիքով շատ ավելի կարևոր ուղղություն է մեր երկրի անվտանգության համար: Պետք է Մոսկվայում հասկանան, որ Հայաստանն այսօր իսկապես գտնվում է դժվարին կացության առջև, երբ կա և՛ սահմանների, և՛ պատերազմի վերսկսման հնարավորություն։ Այն քաղաքական ջանքերը, որոնք մեր իշխանությունների կողմից տարվում են այդ վտանգները չեզոքացնելու համար, կարծում եմ, որ կողջունվի նախևառաջ Ռուսաստանի կողմից, որն այստեղ պատերազմի վերսկսկսման դեպքում բավական լուրջ խնդիրների առջև կկանգնի։

-Քլինթոնի՝ Սերժ Սարգսյանին ուղղված գովասանքի խոսքերն արդյոք նշանակո՞ւմ են,  որ նախագահական ընտրություններում աջակցություն է ցուցաբերվելու Սերժ Սարգսյանին: 

-ԱՄՆ Պետքարտուղար Հիլարի Քլինթոնի կողմից ՀՀ Նախագահ Սերժ Սարգսյանի առաջնորդական հատկություններին տրված բարձր գնահատականը չի նշանակում, թե առաջիկա նախագահական ընտրություններում ԱՄՆ-ն աջակցելու է Սերժ Սարգսյանին: Այդ մասին Lurer.com-ի լրագրողին ասել է քաղաքագետ Հրանտ Մելիք-Շահնազարյանը: «Ընդհանրապես նման հարցերում ԱՄՆ-ն երբեք միանշանակ դիրքորոշմամբ հանդես չի գալիս: Այո, ի դեմս նախագահ Սարգսյանի, Վաշինգտոնը տեսնում է վստահելի և կայուն գործընկեր: Դա պայմանավորված է նախագահի թե՛ ներքին և թե՛ արտաքին քաղաքականությամբ: Ամերիկացիներին հաճելի է տեսնել Հայաստանի քաղաքական դաշտի ներկայիս վերափոխումները: Այդ առումով մայիսի 6-ի խորհրդարանական ընտրությունները նպաստեցին հայ-ամերիկյան հարաբերությունների էլ ավելի խորացմանն ու զարգացմանը: Սակայն այս ամենն, իհարկե, չի նշանակում, որ 2013 թվականին Միացյալ Նահանգները կաջակցեն Սերժ Սարգսյանին: Կարծում եմ, ավելի ճիշտ կլինի ասել, որ ԱՄՆ-ը պաշտպանելու է ժողովրդավարական զարգացումների ներկայիս ուղին: Իսկ դա, առաջին հերթին, նշանակում է, որ նրանք լինելու են ազատ և թափանցիկ ընտրությունների կողմնակիցը: