Եզակիության, միակության մասին խոսակցությունները հարիր չեն քաղաքական ուժերին. Ալեքսանդր Արզումանյան (Տեսանյութ)

Lurer.com-ի զրուցակիցն է նախկին արտգործնախարար, «Ազատ դեմոկրատներ» կուսակցության անդամ, ԱԺ «Ժառանգություն» խմբակցության պատգամավոր Ալեքսանդր Արզումանյանը: Մեր զրույցի ընթացքում Արզումանյանն անդրադարձել է Հայ ազգային կոնգրեսի, «Բարգավաճ Հայաստանի» գործունեությանը, Վարդան Օսկանյանի գլխավորած «Սիվիլիթաս» հիմնադրամի դեմ հարուցված քրեական գործին, առաջիկա նախագահական ընտրություններին ու անելիքներին:

-Վերջին հանրահավաքի ժամանակ Հայ ազգային կոնգրեսը(Նիկոլ Փաշինյանը) պնդում էր, որ ՀԱԿ-ը խորհրդարանական ընտրություններին մասնակցող միակ քաղաքական ուժն էր, որ նախընտրական քարոզարշավի ողջ ընթացքում հետապնդում էր հոկտեմբերի 27-ի և մարտի 1-ի բացահայտման հարցը: Որքանո՞վ են «Ժառանգությունն» ու մյուս ընդդիմադիր կուսակցություններն անդրադարձել այս հարցին:

-Եզակիության, միակության մասին խոսակցությունները թերևս հարիր չեն քաղաքական ուժերի համար։ Ամիսներ շարունակ խոսվում էր, որ ՀԱԿ-ը միակ ընդդիմադիր ուժն է: «Ժառանգություն» կուսակցության շուրջ ձևավորված միասնական ցուցակը, որը բաղկացած էր «Ժառանգություն», «Ազատ դեմոկրատներ» կուսակցությունների ու հանրային սեկտորի ներկայացուցիչներից, ոչ միայն նախընտրական ողջ ընթացքում արծարծել է մարտի 1-ի մեղավորներին պատասխանատվության ենթարկելու հարցը, այլ դա եղել է վերջին 3-4 տարիների ընթացքում: Այդ հարցը բազմիցս արծարծվել է ԵԽԽՎ-ում «Ժառանգության» պատվիրակների կողմից, բազմաթիվ հայտարարություններ է արել նույն «Ազատ դեմոկրատներ» կուսակցությունը: Շատերը, գիտեք, ՀԱԿ-ի անդամ են եղել, ՀԱԿ-ից դուրս գալուց հետո շարունակել են պայքարը մարտի 1-ի իրականությունը վերահաստատելու, բացահայտելու ուղղությամբ։ Հարյուրավոր հասարակական կազմակերպություններ կան Հայաստանում, որոնք չորս տարի շարունակ պայքարել են մարտի 1-ի անմեղ զոհերի սպանողներին արդարադատության առջև պատասխանատվության ենթարկելու համար, և այդ կազմակերպություններից շատերն առնչություն չունեն այս կամ այն քաղաքական ուժի հետ, այդ թվում՝ ՀԱԿ-ի, այնպես որ տարակուսելի է, որ մեր կոլեգաները նման հարցադրումներ են անում։ Կարծում ենք՝ մարտի 1-ի բացահայտման և զոհերի իրավահաջորդների շահերից է բխում, որ բոլոր ընդդիմադիրները միասին, միահամուռ կերպով օգտագործելով նաև Ազգային ժողովում ընձեռված մեր հանարավորությունները՝ շարունակեն հետամուտ լինել այդ հարցին։

-Մի առիթով ասել եք, որ «Բարգավաճ Հայաստանի» հետևում Ռոբերտ Քոչարյանն է, և եթե որևէ մեկը դա չի տեսնում, չպետք է քաղաքականությամբ զբաղվի: Այս համատեքստում ինչպե՞ս եք գնահատում Լևոն Տեր-Պետրոսյանի ելույթը վերջին հանրահավաքի ժամանակ:

-Նախ առաջին հերթին ճիշտ չեք ցիտում, ես այդպիսի բան չեմ ասել, ուրիշներն ասել են, ես ընդամենը հաստատել եմ այն համընդհանուր մոտեցումը, որ որևէ մեկը Հայաստանում չի կասկածում, որ «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունը ստեղծել է Ռոբերտ Քոչարյանը։ Ինչ վերաբերվում է Լևոն Տեր-Պետրոսյանի՝ միտինգին արած ելույթին, ապա ես չեմ մեկնաբանում նրա ելույթները։ Ես իմ մոտեցումները ԲՀԿ-ի ու նրա ընդդիմադիր լինելու վերաբերյալ բազմիցս արտահայտել եմ և կշարունակեմ արտահայտել։

-Իսկ հիմա, Ձեր կարծիքով, Քոչարյանը որքանո՞վ է կապված ԲՀԿ-ի հետ։

-Դա այս պահին ինձ ամենաքիչն է հետաքրքրում։ Ո՛չ Քոչարյանն է հետաքրքրում, ո՛չ էլ որևէ սպասելիքներ ունեմ ԲՀԿ-ից։ Դա առանձին ուժ է, որը թերևս պետք է ապացուցի այս արևի տակ իր ընդդիմադիր գոյության իրավունքը։ Դա արվում է գործողություններ, քայլերով։ Կապրենք, կտեսնենք։ Ժամանակից շուտ չէի ցանկանա որևէ գնահատական տալ։ Բոլորիս աչքերի առաջ է նախընտրական փուլը, երբ ԲՀԿ-ն, ՀՀԿ-ն և ՕԵԿ-ը, խախտելով բոլոր օրենքները, ընտրակաշառք էին բաժանում, կեղծ բարերարություն էին անում։ Այնպես որ ժամանակը ցույց կտա, թե որքանով է ԲՀԿ-ն փորձում ձերբազատվել և ռեժիմից ավելի անկախ գործել, որին մասն էր կազմել հինգ տարիների ընթացքում։

-Հարցազրույցներից մեկի ժամանակ ասել եք, որ ամեն բան կանեք, որպեսզի «Սիվիլիթաս» հիմնադրամի նախագահ Վարդան Օսկանյանը չդառնա քաղբանտարկյալ: Դուք իսկապե՞ս կարծում եք, որ Օսկանյանի համար քաղբանտարկյալ դառնալու վտանգ կա, թե՞ սա «նախապատրաստություն» է առաջիկա նախագահական ընտրություններին:

-Ես ընդամենը ասել եմ, որ ես իմ ողջ կյանքը պայքարել եմ, որպեսզի Հայաստանում քաղբանտարկյալներ չլինեն։ Ինչ վերաբերում է Վարդան Օսկանյանի հետ կապված պատմությանը՝ ես գործի հանգամանքներին ծանոթ չեմ։ Այնուամենայնիվ, որոշակի քաղաքական ենթատեքստ դրանում տեսնում եմ։ Եվ եթե ի հայտ գան փաստեր, որ դա քաղաքական հետապնդում է, ինչպես և մյուս բոլոր քաղբանտարկյալների համար, պայքարելու եմ, որ նա քաղբանտարկյալ հանկարծ չդառնա։ Նաև ասել եմ, որ նա ասելիքներ ունի մարտի մեկի հետ կապված։ Օսկանյանը թերևս հոժարակամ ստանձնել էր մարտի 1-ի ջարդի, սպանդի, բանակի ապօրինի ներգրավման և արտակարգ դրության հայտարարման գործընթացի խոսնակի դերը։ Հիմա ժամանակն է, որ հանդես գա հայտարարություններով, բացատրություններով, որպեսզի մենք բոլորս միասին կարողանանք հասնել ճշմարտության բացահայտմանը մարտի 1-ի հետ կապված։ Ինչ վերաբերում է «Սիվիլիթասի» հետ պատմությանը, ապա ժամանակը ցույց կտա։

-Ի՞նչ եք կարծում, Օսկանյանը կառաջադրի՞ իր թեկնածությունը նախագահական ընտրություններին:

-Դա Օսկանյանի պրոբլեմն է, իմ խնդիրը չէ։ Օսկանյանը կառաջադրվի, թե չէ՝ հարցրեք իրեն և իր կուսակիցներին։

-Կառավարության հնգամյա ծրագիրը ընդդիմադիր բոլոր խմբակցությունների կողմից սուր քննադատության արժանացավ: Շատերն ընդդիմությանը մեղադրում են միայն քննադատելու և գործնական քայլեր չառաջարկելու մեջ:

-Ի՞նչ է նշանակում շատերը։ Հանրապետական կուսակցության բոլոր անդամները քննադատում են ընդդիմությանը, իսկ Հայաստանի բնակչության 90 տոկոսը տեղյակ է իրողությունից, տեսնում է՝ ինչ է կատարվում և ինքն իր առօրյայում տեսնում է՝ այս նույն Կառավարությունը վերջին չորս տարիների ըթնացքում իր խոստումները որքանով է կատարել։ Քննադատությունն ինքնանպատակ չի եղել։ Խոսել ենք ծրագրից, ասել ենք, որ ծրագիը բաղկացած է բարի ցանկություններից, բարի մտադրություններից, որոնց տակ չկա և ոչ մի մեխանիզմ ու գործիք՝ դրանք կյանքի կոչելու համար։ Մենք պահանջել ենք, որ Կառավարությունը հանդես գա մոտակա հինգ տարիների զարգացման համապարփակ ծրագրով և այն քայլերով, որոնք իրականացնելու է, որպեսզի մենք հնարավորություն ունենանք քննարկել ծրագրի բովանդակությունը և տալ մեր մոտեցումները։ Դա չկատարվեց և, ցավոք սրտի, մենք դեմ ենք քվեարկել՝ վստահ լինելով, որ այս բարի ցանկություններն ինչպես թղթի վրա մնացին վերջին չորս տարիների ընթացքում, այնպես էլ շարուրունակելու են մնալ։ Ավելին, նման մոտեցումը Կառավարության կողմից ցույց է տալիս, որ Կառավարությունը գիտակցում է, որ միակ ֆունկցիան, որ պետք է կատարի մոտակա վեց-յոթ ամիսների ընթացքում, այսպես կոչված, լճացված վիճակը պահելն է, որպեսզի շարունակի վերարտադրել գործադիր իշխանությունը և ամեն ինչ անելու է՝ սպասարկելու համար Սերժ Սարգսյանի վերընտրությունը։ Սա ժամանակավոր Կառավարություն է և վստահ եմ, որ նախագահական ընտրություններից հետո մենք կունենանք նոր Կառավարություն՝ նոր ծրագրերով, որը մասնագիտական քննարկման առարկա կդառնա։

-Ինչպե՞ս եք պատկերացնում ձեր գործունեությունը նորընտիր ԱԺ-ում, հատկապես, երբ Ձեր հարաբերությունները միանշանակ չեն ընդդիմադիր ՀԱԿ-ի հետ: Բացի այդ, տևական ժամանակ է՝ մեղադրանքներ են հնչում, որ «Ժառանգությունը» պայմանավորվածություն ունի իշխանությունների հետ:

-Ես իմ ողջ կյանքում առաջնորդվել և առաջնորդվու եմ այն սկզբունքով, որ ինձ համար անձնական համակրանքներ գոյություն չունեն։ Ես մարդկանց հետ համագործակցում եմ ծրագրերի և գաղափարների շուրջ։ Եթե իմ մոտեցումներին համահունչ գաղափարը, որը կրում է որևէ անձ, որի հետ ես կարող եմ մարդկային առումով ունենալ տարակարծություն, դա խնդիր չէ, որովհետև ես ազատական կուսակցություն եմ ներկայացնում։ «Ազատ դեմոկրատներն» առաջնորդվում են կարծիքների բազմազանությամբ և գտնում են, որ միայն տեսակետների բախումն է հնարավորություն տալիս ձևավորելու կոնսենսուսային նոր մոտեցում։ Ազգային ժողովը նաև հարթակ է համագործակցության, տարբեր կարծիքների ի մի բերման։ Այդ հարթակը պետք է լավագույնս օգտագործել, իսկ այդ ընթացքում մեր նախընտրական ծրագրերի սպասարկման առումով ում հետ է պետք համագործակցել և ինչպես՝ ժամանակը ցույց կտա։ Մենք բաց ենք համագործակցության համար բոլորի հետ։

-Նախորդ գումարման Ազգային ժողովում «Ժառանգությունը» լյուստրացիայի մասին օրինագիծ էր ներկայացրել, որը չընդունվեց: Այս նոր քաղաքական իրադրության պայմաններում պատրաստվո՞ւմ եք կրկին ներկայանալ նման նախաձեռնությամբ: Հատկապես, որ ԲՀԿ-ն հայտարարել է, որ խիստ կառուցողական դաշտում է գործելու:

-Ե՛վ «Ազատ դեմոկրատները», և՛ «Ժառանգությունը» բազմիցս արտահայտվել են լյուստրացիայի օրենքի անհրաժեշտության մասին։ Դեռևս որոշում չի կայացվել, նոր ենք սկսում աշխատանքները։ Վստահ եմ, որ այդ օրինագիծը և այդ օրինագծի հետ կապված մի շարք այլ օրենսդրական նախաձեռնություններ անպայման մենք ներկայացնելու ենք՝ անկախ նրանից, թե որ քաղաքական ուժն իրեն որ դաշտում կգտնի այս կամ այն իրավիճակում։ Մենք չենք կապում դա այս կամ այն ուժի մոտեցումների հետ։ Սա սկզբունքային հարց է, սա պատգամ է մեր ընտրողներին, որոնց մենք այդ խոստումը տվել ենք, և ամեն ինչ անելու ենք դա իրականություն դարձնելու համար։

-Առաջիկայում ի՞նչ օրենսդրական նախաձեռնություններով եք պատրաստվում հանդես գալ: Կխնդրեի առանձնացնել ամենակարևորները:

-Լայնածավալ հարց եք տալիս։ Խմբակցությունը փոքրաթիվ է։ Հիմա քննարկվում է Կանոնակարգ օրենքում փոփոխություն կատարելու անհրաժեշտությունը, որովհետև հինգ հոգանոց խմբակցությունը չի կարող ներկայացված լինել բոլոր հանձնաժողովներում: Դա էապես նվազեցնում է որոշ նախաձեռնություններով հանդես գալու մեր հնարավորությունները։ Այդ հարցերը կկարգավորվեն աշխատանքային կարգով, իսկ նախաձեռնությունները շատ-շատ են բոլոր ոլորտներում: Այդ հարցերի ամբողջ բլոկը մենք անպայման ներկայացնելու ենք և շատ ակտիվ մասնակցելու ենք յուրաքանչյուր հարցի քննարկմանը։