Սպիտակ թզուկները՝ հազվագյուտ նյութերի շտեմարան

Ֆիզիկոսները պարզել են, որ սպիտակ թզուկների ակրեցիոն սկավառակներում ուժեղ մագնիսական դաշտերի առկայության պայմաններւմ կարող են գոյություն ունենալ քվանտային հազվագյուտ վիճակներում գտնվող նյութեր։ Հետազոտությունը տպագրվել է Science պարբերականում, որի համառոտ բովանդակությունը ներկայացնում է ScienceNow-ն։

Լաբորատոր պայմաններում ստացվող հաստատուն մագնիսական դաշտերի առավելագույն հզորությունն (ինդուկցիան) այս պահի դրությամբ չի գերազանցում 30-40 Տեսլան։ Միևնույն ժամանակ, որոշ աստղագիտական օբյեկտների, այդ թվում՝ սպիտակ թզուկների և նեյտրոնային աստղերի մագնիսական դաշտերը կարող են հասնել մի քանի հարյուր կամ, անգամ, հազար Տեսլայի։ Նյութի վարքը նման դաշտերում սակավ ուսումնասիրված ոլորտներից է՝ ամբողջությամբ հիմնված տեսական քվանտային հաշվարկների վրա։

Նոր աշխատանքի հեղինակները ցույց են տվել, որ հաստատուն հզոր մագնիսական դաշտն ազդում է մոլեկուլների քվանտային վիճակների վրա և կարող է փոխել միջատոմային հեռավորությունները։ Այսպես, նման դաշտերում ջրածնի մոլեկուլը կողմնորոշվում է դաշտի ուժագծերին ուղղահայաց, իսկ ատոմների միջև կապերը դառնում են ավելի ուժեղ։ Դրա հետևանքով, մոլեկուլի չափերը կրճատվում են 25%-ով։ Նման կրճատում նկատվում է նաև գծային կառուցվածքով այլ միացություններում։

Հեղինակների կողմից կանխագուշակվող միացությունների շարքում ամենաանսովորը, հավանաբար, հելիումի մոլեկուլն է (He₂)։ Հելիումը, որը բոլոր իներտ գազերից և, առհասարակ, տարրերից ամենաիներտն է, ոչ մի այլ պայմաններում նման միացություն առաջացնել չի կարող։ Սովորական վիճակներում հայտնի է միայն հելիումի մոլեկուլի իոնը՝ He₂⁺-ը:

Ֆիզիկոսների հաշվարկները լաբորատոր պայմաններում մոտ ժամանակներս դժվար լինի ստուգել, սակայն գերհաղորդականության ոլորտում առաջընթացն աստիճանաբար մեծացնում է արհեստական մագնիսական դաշտերի հզորությունների շրջանակը։ Կարելի է հուսալ, որ այս արտասովոր մոլեկուլները հնարավոր կլինի հայտնաբերել սպիտակ թզուկների և նեյտրոնային աստղերի շրջակա ճառագայթման սպեկտրի դիտումների արդյունքում։