Նեանդերթալցիների ազգակիցները ժամանակին շրջել են նաև Աֆրիկայում. ԴՆԹ-վերլուծություն

Մարդկության ընտանիքը վերջերս հարստացել է մեկ այլ՝ առեղծվածային ճյուղով՝ Եվրոպայում դեռևս 30,000 տարի առաջ բնակվող ծանրաճակատ նեանդերթալցիների աֆրիկյան քույր-տեսակով, գրում է The Washington Post-ը։

Չնայած այս առեղծվածային մարդկանց ոչ մի բրածո ոսկոր չի պահպանվել, նրանք թողել են իրենց հետքը ժամանակակից աֆրիկացիների գեներում ԴՆԹ-ի օտարամուտ հատվածների տեսքով։

Գեների փոխանցման միայն մեկ հնարավոր ճանապարհ կա։ «Գենետիկոսները սիրում են բարեբանություններ, բայց մենք խոսում ենք պարզապես սեքսի մասին»,- ասել է Սիեթլում Վաշինգթոնի համալսարանի աշխատակից Ջոշուա Էքին (Joshua Akey), որի լաբորատորիայում հայտնաբերվել է ժամանակակից աֆրիկացիների գեներում առեղծվածային ԴՆԹ-ն։

Այս գենային մնացորդները ժամանակակից մարդկանցից չէին կարող փոխանցվել, ավելին՝ դրանք նաև չեն կրկնում նեանդերթալյան մարդկանց գեները, որոնց մնացորդներն, իրենց հերթին, հանդիպում են ժամանակակից եվրոպացիների ԴՆԹ-ում։ Այս ամենը նշանակում է, որ գտնված ԴՆԹ-ն գալիս է մարդկանց մեկ այլ՝ մինչ այժմ անհայտ խմբից։

«Մենք դա անվանում ենք նեանդերթալցիների աֆրիկյան քույր տեսակ»,- ասում է Էքին և հավելում, որ խաչասերումը հավանաբար տեղի է ունեցել 20-50 հազար տարի առաջ, երբ ժամանակակից մարդն արդեն դուրս էր եկել Աֆրիկայից և գաղութացրել Ասիան ու Եվրոպան և մոտավորապես այն ժամանակ, երբ նեանդերթալյան մարդն արդեն անհետանում էր Եվրոպա մայրցամաքում։

Այս հայտնագործությունը նոր փաստեր է ներկայացնում հօգուտ նրա, որ հազարամյակներ շարունակ ժամանակակից տեսք և կառուցվածք ունեցող մարդիկ Երկրի վրա ապրել են էվոլյուցիոն ազգակիցների հետ համատեղ, որոնք հետագայում անհետացել են։ Եվ երբ այս խմբերը հանդիպել են, լիներ դա Աֆրիկայում թե Եվրոպայում, արել են այն, ինչ բնական է՝ խաչասերվել են։ Մարդիկ ամենուր, փաստորեն, քիչ թե շատ նմանների հետ վարվել են իրենց բնազդներին համահունչ. միտք, որը մինչև վերջերս թվում էր հակասական։

2010-ին Գերմանիայի Մաքս Պլանկի անվան Էվոլյուցիոն մարդաբանության ինստիտուտը հայտարարեց ժամանակակից եվրոպացիների գենոմում նեանդերթալյան ԴՆԹ-ի հետքերի հայտնաբերման մասին։

Տակառաձև կրծքավանդակով, լայնաքիթ, տափակերես, ծանր կրկնակի արտևանունքով այս մարդիկ՝ նեանդերթալցիները, անհետացել են 25-30 հազար տարի առաջ։

Մարդկանց ևս մի առեղծվածային, անհետացած տեսակ էլ հայտնաբերվել է վերջերս Սիբիրի տարածում։ 30,000 տարի առաջ ապրած մարդու մատնոսկրից վերակառուցված տեսակը, որն անվանել են դենիսովյան մարդ, իր գենետիկ հետքն է թողել խաղաղօվկիանոսյան ժամանակակից բնակիչների ԴՆԹ-ում։

Չնայած ժամանակակից մարդու ու նոր հայտնաբերված «հնաաֆրիկյան» տեսակները կարելի է համարել առանձին, նրանք, այնուամենայնիվ, կարողացել են կենսունակ սերունդ թողել, ինչպես ձիերն ու էշերը, առյուծներն ու վագրերը։

Նիգերիայում գտնված գանգերից մեկը, իր զարմանալի «պրիմիտիվ» հատկանիշներով, կարող է պատկանել այս առեղծվածային մարդկանց կամ խառնածնի, ասում է Լոնդոնի Բնության պատմության թանգարանի աշխատակից, այս ծրագրի համահետազոտող Քրիս Սթրինգերը։ «Կարելի է անգամ վիճել՝ արդյոք սրանք տարբեր տեսակներ են»,- ասել է նա, հավելելով, որ ինքը չի զարմացել, տեսնելով մարդկանց այլ խմբի գոյության գենետիկ ապացույց Աֆրիկայում, ուր նրանք խաչասերվել են ժամանակակից մարդու հետ։ Ենթադրվում է, որ վերջինս 200,000 հազար տարի առաջ սկսել է մայրցամաքից իր արտագաղթը։

Իհարկե, առանց հիմնավոր բրածո մնացորդների, անհնարին է ասել, թե ինչ տեսք են ունեցել առեղծվածային մարդիկ։ Մի բան, սակայն, հստակ է. այս խումբն իր գենետիկ հետքն է թողել ողջ մայրցամաքով մեկ, քանի որ հետազոտողներն այն գտել են անգամ մայրցամաքի մյուս մասում՝ կենտրոնական Աֆրիկայի փոքրամարմին որսորդ-հավաքիչների՝ պիգմեյների գեներում (Տանզանիայի հաձա և սանդավե ժողովուրդներ)։

Ժամանակակից մարդու հնագույն գանգը, որը գտնվել է Եթովպիայում, 195,000 տարեկան է։ Դրանից հետո ավելի քան 150,000 տարի մարդիկ մոլորակի վրա ապրել են զուգահեռ տեսակների հետ համատեղ։

Չնայած սիրային բոլոր արկածներին՝ վերապրել է խմբերից միայն մեկը՝ մենք։ «Նվաճելով Երկիրը, մենք նվաճեցինք նաև մարդկային նման տեսակներին, որոնք արդեն կանգնած էին վերացման շեմին»,- եզրափակում է Էքին։