«Հրապարակ»․ Շրջանառության հարկի բարձրացման հետևանքով ՓՄՁ-ները կա՛մ պիտի փակվեն, կա՛մ փորձեն մեծացնել ստվերը

Հունվարի 1-ից փոքր ու միջին բիզնեսի ներկայացուցիչները այլ հարկային իրականության մեջ են։ Շրջանառության հարկը նրանց համար կրկնակի ավելացել է, 5 տոկոսից դառնալով մոտ 10 տոկոս։ 

Կառավարության տրամաբանությամբ սա թույլ կտա կրճատել խոշորների ստվերը, քանի որ այն ՓՄՁ-ները, որոնց շրջանառությունը ամբողջությամբ փաստաթղթավորված կլինի, ավելի քիչ հարկ կտան։ 

ՀՀ նախկին վարչապետ Հրանտ Բագրատյանն այս մոտեցումը համարում է աբսուրդային։ «Եկեք նայենք ինչ փաստաթղթաշրջանառություն նկատի ունեն։ Եթե ՀԴՄ կտրոնը, ապա այո՝ պետք է տա, բայց շրջանառության հարկը մտցված է, որպեսզի փաստաթղթաշրջանառություն չլինի, որ ունենան մի թիվ՝ շրջանառություն, որից տնտեսվարողը հարկ կտա։ Իսկ թե այդ շրջանառությունն ապահովելու համար հարկատուն ինչ ծախսեր է անում, ինչ է գնում, ինչ է ձեռք բերում, էական չի։ Այսինքն՝ կառավարության հարցադրումը սխալ է։ Բա ինչո՞ւ ենք շրջանառության հարկի անցել։ Եթե ամբողջը թղթաշրջանառությունը պետք է ապահովվի, ԱԱՀ դաշտում էլ թող մնային»։ 

Բագրատյանը հիշեցնում է, որ շրջանառության հարկը 2012 թվականին մտցվեց ընդդիմության և իշխանության համատեղ ջանքերով, քանի որ կան ոլորտներ, որտեղ հնարավոր չէ ամբողջական փաստաթղթաշրջանառություն ապահովել։ «Օրինակ, «Սիթիում» կամ SAS-ում վաճառվող ապրանքների քանի՞ տոկոսի համար են փաստաթուղթ տալիս։ Գյուղացին բերում, կարտոֆիլ է հանձնում, հո թուղթ չի՞ տալու դրա համար։ Այսինքն, շրջանառության հարկի ոլորտում նրա հայտնվելը պայմանավորված էր նրանով, որ հնարավոր է ֆիքսել, թե ինչքան վաճառեցիր, բայց հնարավոր չէ ֆիքսել, թե ինչքան ծախսեցիր վաճառքի, արտադրության համար»։ Այսինքն՝ եթե կա շրջանառության հարկ, էլ թուղթ պետք չէ՞։ «Այո, օրինակ, տաքսիստին մենք չենք ասում՝ ինչքան բենզին ծախսեցիր, կամ ինչքան վերանորոգման, յուղի փող ծախսեցիր։ Մենք նրան ասում ենք՝ ինչքա՞ն ես քշել։ Այսինքն՝ նման մոտեցումը ինքնին աբսուրդ է»։ 

Իշխանության հավաստիացումները, թե շրջհարկի բարձրացմամբ ստվերը կկրճատվի, ըստ Բագրատյանի, իրատեսական չեն։«Այդպիսի բան տեսած կա՞ք ժամանակակից աշխարհում։ Միանգամից երկու անգամ հարկ է բարձրացել եւ երկու անգամ պակասել է այն ոլորտների թիվը, որտեղ շրջանառության հարկը գանձվում էր։ Այն ոլորտներում, որտեղ շրջհարկը հանվել է և նոր հարկման ռեժիմ է սահմանվել՝ ԱԱՀ ու շահութահարկ, ահռելի թանկացումներ են եղել։ Օրինակ, մենք փաստ ունենք՝ 2,5 անգամ թանկացել է նոտարական գրասենյակների ծառայությունների գինը։ Սարսափելի թանկ է նոտարականից օգտվելը։ Եւ դրա վճարողը լինելու է սպառողը»։ Ի՞նչ հետևանքներ ենք ունենալու։ «Գներն ամենուրեք բարձրանալու են, սպառողը կվճարի, վիճվարչությունը կստի, կասի՝ գները քիչ են բարձրացել, գումարած դրան՝ ՓՄՁ-ները կամ պիտի փակվեն, կամ փորձեն մեծացնել ստվերը, որն այս իշխանության օրոք առանց այդ էլ ավելի մեծ է, քան նախկին իշխանության օրոք», - պատասխանում է Հրանտ Բագրատյանը։

Ավելացնենք, որ ներկայում Հայաստանում շրջանառության հարկի դաշտում աշխատում են ավելի քան 50 հազար ՓՄՁ-ներ։