Հայտնի է դարձել, թե ինչու ոչ բոլորին է հաջողվում պահպանել լավ հիշողությունը տարիքի հետ

Սթենֆորդի համալսարանի գիտնականները պարզել են, որ տարեց մարդկանց ուղեղը, որոնց հիշողությունը մնում է ուժեղ, աշխատում է հատուկ ձևով: Նույնիսկ Ալցհայմերի հիվանդության վաղ նշանների դեպքում նրանք կարող են լավ հիշել տեղեկատվությունը, եթե կարողանան կենտրոնանալ: Աշխատանքը հրապարակվել է Science Advances ամսագրում:

Ուսումնասիրությանը մասնակցել է 60-ից 88 տարեկան 166 մարդ: Նրանց բոլորը համարվել են ճանաչողականորեն առողջ՝ առանց դեմենցիայի և մտածողության հետ կապված խնդիրների: Հետազոտվողներին ցույց են տրվել բառերի և պատկերների զույգեր (օրինակ՝ Եղիսաբեթ թագուհու լուսանկարը կամ Ոսկե դարպասների կամուրջը) և խնդրել են հիշել դրանց միջև եղած կապերը: Այս պահին կատարվել է ուղեղի ՄՌՏ սկանավորում:

Արդյունքները ցույց են տվել, որ որքան ավելի հստակ և ընտրողաբար են ուղեղի որոշակի հատվածներ արձագանքել դեմքերին կամ վայրերին, այնքան ավելի լավ է մարդը հիշել առաջադրանքը: Այս նեյրոնային ընտրողականությունը՝ ուղեղի՝ տեղեկատվությանը «նուրբ կարգավորվելու» ունակությունը, հատկապես բարձր էր նրանց մոտ, ովքեր ակտիվորեն միացրել էին ուշադրության համակարգը: Այսինքն՝ նրանք կենտրոնացած էին:

«Դա նման է ռադիո լսելուն. որքան լավ եք լարվում ալիքին, այնքան ավելի մաքուր է հնչյունը։ Նույնը վերաբերում է նաև հիշողությանը՝ հստակ նյարդային արձագանքները թույլ են տալիս ստեղծել կայուն հիշողություններ», - բացատրել է ուսումնասիրության հեղինակ Ցզինտաո Շենգը։

Այնուամենայնիվ, ընտրողականության վրա ազդել են նաև տաու սպիտակուցները, որոնք կուտակվում են ուղեղում Ալցհայմերի հիվանդության դեպքում։ Նույնիսկ ախտանիշներ չունեցող մարդկանց մոտ ֆոսֆորիլացված տաու սպիտակուցի բարձր մակարդակը նվազեցրել է ուղեղի «կարգավորման» որակը և խանգարել անգիր սովորելուն։ Այսինքն՝ հիշողությունը ոչնչացնող գործընթացն արդեն սկսվել էր ուղեղում, բայց այն դեռևս արտաքինից նկատելի չէր։

Հետաքրքիր է, որ ուշադրությունը և Ալցհայմերի հիվանդության պաթոլոգիան ազդում էին հիշողության վրա միմյանցից անկախ։ Որոշ մասնակիցներ տառապում էին երկու գործոններից էլ, մյուսները՝ միայն մեկից, իսկ որոշները՝ ոչ մեկը։ Բայց ամենակարևորը, նույնիսկ եթե վնասակար գործընթացն արդեն սկսվել էր ուղեղում, կենտրոնացման բարձր մակարդակը օգնում էր պահպանել հիշողությունը։

«Եթե շարունակեք ակտիվորեն սովորել, գիտակցաբար կենտրոնանալ և հիշեցնել ինքներդ ձեզ նպատակի մասին, դա ակտիվացնում է ուշադրության կենտրոնները և օգնում է ձեզ հիշել նույնիսկ ծերության մեջ», - հավելել է գիտնականը։

Թարգմանությունը՝ Lurer.com-ի