«Անբարոյականությունը՝ վարակիչ». Համո Սահյան

«Այս զրույցները ծրագրային չեն, - մեկնաբանում է Հարություն Հովնաթանը իր «Խոսում է Համո Սահյանը. զրույցներ» գրքում, - այլ արտահայտություն են անմիջական պահի, սովորական, առօրյա հանդիպումները գրական, մշակութային արժեք են ձեռք բերել, որովհետև բխել են բանաստեղծի մտքից, հոգուց, ստեղծագործական երևակայությունից և փիլիսոփայական ընդհանրացումից»:

Ստորև ձեզ ենք ներկայացնում զրույցներից մեկը, որն ունի «Ազգի «ես»-ը նրա արվեստն է» վերնագիրը:

«Առհասարակ ես-ը, որ մարդն ունի, ինքը չգիտի որտեղ է տեղավորված` ուղեղի մեջ է, արյան մեջ…: Մարմնի մեջ մտնում է բեկորը, մարմինն աշխատում է մեկուսացնել, չի ընդունում, չի մերում իրեն: Էն որ Հրաչիկ Հովհաննիսյանի մեջ մնացել է, մեկուսացած է: Հիմա բեկորը Հրաչիկի մարմնում մեկուասցած է: Ազգի համար այդ ես-ը արվեստն է: Մեր ես-ը ճարտարապետության, գրականության, երաժշտության մեջ է, ազգը չի թողնում իր ես-ը խառնվի այնքան ժամանակ, մինչև ներարկման անհրաժեշտություն լինի: Այդ ժամանակ էլ արյան կարգն է հաշվի առնվում` քո արյունից պիտի լինի: Քիթդ վիրահատելու ժամանակ քո մարմնից են կտրում դնում, ուրիշի մարմինը չի կպչում:

Գիտությունը ազգի ես-ը չէ: Տեխնիկան նույնպես: Դրանք ուրիշ բաներ են: Նույնիսկ քաղաքակրթությունը չէ: Եթե կուզես, քաղաքակրթությունից է, որ մեր երեխաները հայկական երգեր չեն երգում, տարվում են էստրադայով: Դրանից մեր մշակույթը տուժում է: Էդ էլ կա` Երևանում խառնվել են իրար բոլորովին տարբեր հոգեբանություններ ու խառնվածքներ, տարբեր մարդիկ են հավաքվել մի տեղ: Մի մարդուն շատ քիչ բան է պետք առանձին: Հենց որ երկուսն են, ագահ են դառնում, փոխվում:

Անբարոյականը բարոյականի վրա առավել ուժգին է ազդում, անբարոյականությունը վարակիչ է: Ասել եմ այս մասին: Տարբեր են մարդիկ. մեկը` հայրենասեր մեկը` հայրենադավ, մեկը` երախտագետ, մեկը` ուրացող, մեկը` վայելող, մյուսը զոհ…: Նստած մտածում ենք ժողավրդի ճակատագրի մասին: Ո՞վ կիմանա: Տառապանքի տակ ենք մտել. զոհել չէ՞: Զոհում ենք մենք մեզ: Մեկ ուրիշը հիմա մտածում է ինչ իմանամ ինչի մասին: Մարդը հաշվի մեջ է և այո, հաշիվն է մեծ մասամբ մարդու մեջ: Ափսոս: Միայն մեկ, երկու ընկեր կլինեն, որ հաշիվ չեն ունենա: Հարազատների մեջ էլ հաշիվ կա: Ինչ բան է մարդը. փորը կշտացավ, աչքը` ծակ կմնա: Բա էս մարդիկ ո՞նց են ապրելու էս տեսակ աշխարհում: Ախր գրողն էլ է հաշվներ անում: Հազար ու մի ծրագիր, զանգ գործը դասավորել…: Գրողի գործը գրելն է»:

Նյութը` Ք. Ա –ի