«Երեսունամյա կնոջ կյանքում այլևս ոչ մի տղամարդ». Սիրանույշ

Թեև հաճախ և շատ է գրվել Սիրանույշի մասին, սակայն գրականության մեջ բավական աղքատիկ են դերասանուհու կյանքին վերաբերող տվյալները, բացի եգիպտական շրջանից, որի մասին համեմատաբար ավելի շատ նյութ է կուտակված: Ստորև ձեզ ենք ներկայացնում Ռուբեն Զարյանի «Սիրանույշ» գրքից մեկ հատված:

«Սիրանույշի կյանքում ավելի թանկագին բան, քան բեմը` գոյություն չուներ: Մի զրույցի ժամանակ նրան հարց են տվել, թե ինքը «գոհ մնացա՞ծ է թատերական արվեստեն … դիտել տալով, թե մեր արվեստի աշխատավորները և մտավաորականության մշակները երբեք գոհ մնացած իրենց արվեստեն, իբր փշալից ասպարեզներ»: «Ոչ, - պատասխանում է դերասանուհին, - երբեք դժգոհ չեմ մնացած բեմական արվեստին նվիրված ըլլալուս համար: Սիրած եմ զայն, և այն` զիս զղջացնող պատճառ մը չէ ստեղծած երբեք»:

Սիրանույշը թողեց ընտանիքը (թողեց ամուսնուն, ոչ` երեխաներին), հանուն արվեստի: Սիրում էր ամուսնուն, բայց նա խանգարում էր գործել թատրոնում, արգելք լինում` ամբողջապես, անմնացորդ հանձնվելու բեմին: Դա նվիրվածության այն աստիճանն է, երբ տանն ամեն անգամ սկսում են խանդել գործին` տեսնելով, որ այդ բնագավառը կլանում է նրան մինչև վերջ` այլևս ոչինչ չթողնելով դրսի աշխարհի համար: Միքայել Մանվելյանն ասում է, թե «նա ամբողջ էությամբ տոգորված էր բեմական արվեստով և բեմի վրա էր ապրում, բեմից, թատրոնից դուրս նրան, կարծես, էլ բան չէր հետաքրքրում … Թատրոնից դուրս կյանքը գորշ էր, անհետաքրքիր: Թատրոնն էր, որ ջերմ արևի պես տաքացնում էր նրա հոգին»:

Թողնելով ամուսնուն` Սիրանույշն այլևս, իհարկե, նոր ընտանքի չստեղծեց, հափշտակություններ չունեցավ, կապերի մեջ չմտավ: Վ. Փափազյանն ասում է. «Զանազան ժամանակներ եմ եղել նրա հետ և վկայում եմ նրա միանձնուհու կենցաղը, չնայած սիրաբաղձ բոլոր հետապնդումներին, որոնց ենթարկված էր միշտ ոսկեգիսակ փարթամ կինը»:

Դերասանուհին ընտրել է միանձնուհու կենցաղը և խլացրել իրենում սիրո զգացմունքը: Գնացել է Երուսաղեմ (տարեթիվը մեզ հայտնի չէ), դրոշմել իր թևին Տիրոջ խաչը և, ինչպես սեփական հոգու տաճարի վեստալուհի, հսկել իր ներսում մելպոմենյան զոհասեղանի կրակը: Ի՞նչ է կատարվել նրա ներաշխարհում, ոչ մեկին հայտնի չէ: Երեսնամյա մի կնոջ համար կանացի աշխարհը գոյություն է ունեցել միայն բեմում, գեղարվեստական զգացմունքների իրականության մեջ (Հ. Հովհաննիսյան)…

Սիրանույշի համար թատրոնը նվիրավայր էր, մի այնպիսի սրբություն, ինչպիսին եկեղեցին է հավատացյալների համար: Նա ասում է, որ թատրոնը ընդհանուր մարդկության զարգացման ամենամեծ սատարն է, որ «լուսավորում է մարդուն «բարոյական կյանքի» ճանապարհը, զարգացնում է միտքը, բարձրացնում է սիրտն ու հոգին ազնվագույն վսեմ զգացումներով, և պատրաստում հասարակության օգտակար անդամներ և պատվաբեր քաղաքացիներ վեհ գաղափարներով տոգորված»:

Նյութը` Ք. Ա –ի