«Առավոտ». Երդում և օծում

Արամ Աբրահամյանն «Առավոտի» խմբագրականում գրել է.

«Inauguro» լատիներենից թարգմանաբար նշանակում է «ձեռնադրել», «օծել»: «Ինաուգուրացիայի» ծեսը, հետևաբար, գալիս է թագավորներին օծելու անհրաժեշտությունից: Դրա համար, ի դեպ, պետք են նաև «ավգուրներ» (augures)՝ քրմեր, որոնք լիազորված են այդ օծումն իրականացնելու: Երդումն այստեղ առաջնային դեր չէր խաղում, եթե ընդհանրապես առկա էր. գերագույն հոգևորականն Աստծո անունից տվյալ անձի գլխին դնում է թագը՝ երդվելու կարիք առանձնապես չկար:

Ընդ որում, դա տեղի է ունենում տարբեր հանգամանքներում: Օրինակ՝ Բոնապարտը սկզբում պետական հեղաշրջմամբ դարձավ առաջին կոնսուլ, այնուհետև՝ 3 տարի անց, ոչ մրցակցային ընտրություններում ընտրվեց ցմահ կոնսուլ (այսպես ասած՝ վերարտադրեց իր իշխանությունը): Բայց դա էլ իրեն քիչ թվաց, ու ևս 2 տարի անց Հռոմի պապ Պիոս 7-րդը կատարեց «ինաուգուրացիա», նրան օծեց կայսր՝ թագ դնելով ինչպես Նապոլեոնի, այնպես էր Ժոզեֆինայի գլխին: Թե որքանով լեգիտիմ կայսր էր նա, հիրավի, Աստված գիտի: Փոխարենը հայտնի է, որ կայսր դառնալուց հետո Բոնապարտն ագրեսիվ պատերազմ սկսեց ամբողջ Եվրոպայի դեմ: «Ինաուգուրացիան», մի խոսքով, բառիս բուն իմաստով երդում, երդմնակալություն չէ:

Չնայած ժողովրդավարական (կամ այդպիսի հավակնություններ ունեցող) երկրներում պետության ղեկավարը ստանձնում է իր պաշտոնը երդում տալով: Սովորաբար, դա ուղեկցվում է նախկին՝ «թագավորական» ձեռնադրումներից եկած որոշակի արխայիկ տարրերով: Հայաստանում, մասնավորապես՝ կաթողիկոսով և «Աստվածաշնչով»: Այնինչ պետք է հաշվի առնել, որ մեր երկրի բնակչության գերիշխող մասը քրիստոնեական որոշակի ծեսեր պահպանող աթեիստներ են: Այդ հանգամանքը, հավանաբար, հաշվի չի առնում Րաֆֆի Հովհաննիսյանը՝ չափից դուրս լուրջ ընդունելով նախագահի երդմնակալության այդ արխայիկ տարրերը:

Բայց դա պարզապես ծես է, ավանդույթ, որը բովանդակային որևէ նշանակություն չունի. Հարության տոնին հավկիթներ ներկելուց մենք չենք խորանում, թե ինչի համար ենք դա անում: Թե ինչ է նշանակում «նոր Հայաստանի երդմնակալության արարողություն», ես ընդհանրապես չեմ հասկանում: Ով ում է օծում, ով ում է երդում տալիս, և ինչ քաղաքական կամ թեկուզ բարոյական նշանակություն դա կունենա, չեմ պատկերացնում: Անձամբ ինձ համար նոր Հայաստանը գոյություն ունի 1991 թվականի սեպտեմբերի 21-ից: Աղքատ երկիր է դա, թե հարուստ, ժողովրդավարական է, թե ավտորիտար, ինչպիսին են Հայաստանի իշխանավորները և քաղաքական գործիչները, դրանք թեև կարևոր, բայց ինձ համար որոշիչ հարցեր չեն: Փառք և պատիվ մեր հայրենակիցներին, ովքեր այս 22 տարում եկել են այստեղ՝ մեզ հետ միասին նոր Հայաստանում աշխատելու: Նրանց թվում է, իհարկե, Րաֆֆի Հովհաննիսյանը: Հաջողություն ցանկանանք նրանց, ովքեր այս ընթացքում Հայաստանից մեկնել են ավելի հարմարավետ տեղեր: Հեռվից հետևե՛ք ձեր նախկին հայրենիքի կյանքին: Աշխատե՛ք մեզ խելք չսովորեցնել»: