«Ազգ». «Արմավիան» դեռ կարելի է փրկել

Թեպետ սնանկ հայտարարված նախկին ազգային փոխադրող «Արմավիան» խոստացել էր, որ ոչ միայն իր աշխատակիցների մի քանի ամիս չվճարած պարտքերն է վերադարձնելու, այլեւ քաղաքացիների գնած տոմսերի փողերը, լուրջ առաջընթաց այս հարցում դեռեւս չկա: Մեզ հետ հանդիպած բազմաթիվ քաղաքացիներ, ովքեր «Արմավիա»-ի տոմս են գնել, դեռ չեն կարողանում տոմսի գումարը հետ ստանալ:

Երեկ «Արմավիա»-ի շուրջը ստեղծված բարդ իրավիճակի եւ հայկական քաղավիացիայի ապագայի եւ հեռանկարների վերաբերյալ քննարկում էր կազմակերպել Հանրային խորհուրդը: Հանրային խորհրդի նախագահ Վազգեն Մանուկյանի գնահատմամբՙ նման իրավիճակն անսպասելի չէր: «Վերջին տարիներին մարդիկ «Արմավիա»-ին չէին վստահում, եւ գործընթացը գնում էր հենց այս ուղղությամբ: Մանուկյանը հիշում է, որ հարցի վերաբերյալ բազմիցս քննարկումներ է կազմակերպել, ներկա են եղել թե՛ «Արմենիա» միջազգային օդանավակայան» ՓԲԸ, թե՛ ազգային փոխադրողի ներկայացուցիչները: Մեղադրանքները երկուստեք էին: Օդանավակայանից մեղադրում էին, որ ավիափոխադրողը վատ մենեջմենթ ունի եւ չի կարողանում ճիշտ կառավարել: «Դրան ես համաձայն եմ, եթե լիներ անթերի մենեջմենթ, նման բան չէր լինի», ասում է Մանուկյանը:

Ավիաընկերությունն էլ մեղադրում է օդանավակայանին, որ շատ բարձր գներ է սահմանել, աշխարհի որեւէ օդանավակայանում նման գին չկա: «Արմավիան» դժգոհ է «Զվարթնոց»-ի վերաբերմունքից: «Ազգային փոխադրողի հանդեպ ոչ մի հարգանք, զեղչ ու վերապահում չկա», հիշում է Մանուկյանըՙ հավելելով, որ ներկայիս իրավիճակի մեղավորը ե՛ւ «Արմավիան» էՙ իր սխալ մենեջմենթով, ե՛ւ օդանավակայանըՙ բարձր գներով, ե՛ւ կառավարությունը, որ տեղյակ լինելով գործընթացներինՙ ոչինչ չձեռնարկեց:

Քաղավիացիայի վարչության պետ Արտյոմ Մովսիսյանի խոսքերովՙ կառավարությունում շարունակվում են քննարկումները, եւ որեւէ որոշում դեռ չի կայացվել: Մովսիսյանի խոսքերովՙ խնդրից դուրս գալու երեք տարբերակ կաՙ ստեղծել ավիաընկերություն, որն ամբողջությամբ կամ մասնակի պատկանում է պետությանը, ավիաընկերություն, որն ամբողջությամբ պատկանում է մասնավորին, կամ վարել լիցենզավորված բաց երկնքի քաղաքականություն եւ օդային տարածք տրամադրել բազմաթիվ կազմակերպությունների: Թե սրանցից որ մեկը կընտրի կառավարությունըՙ հստակ չէ, սակայն, ըստ Մովսիսյանի, պետք է որոշում կայացնելուց առաջ առաջնահերթ ուշադրություն դարձնել տնտեսական եւ աշխարհաքաղաքական իրավիճակին, որը մեր երկրի պարագայում շատ բարդ է:

«Ո՞վ է մեղավոր, որ «Արմավիան» սնանկացավ» հարցին ավիաընկերության տնօրեն Նորայր Բերլումյանը մեկ պատասխան ունի. «Մենք, մեղավորը մենեջմենթն էր»: Նա հիշեցնում էր որ 2008-2009-ին ընկերությունն աշխատում էր նույն մենեջմենթով եւ ուղղվածությամբ, եւ աշխատում էր «ժամացույցի պես»: «Ոչ մի դժգոհություն չկար, եւ կազմակերպությունը ծաղկում էր ապրում:

Բայց հետո ինչ-որ բան փոխվեց, եւ եղավ այն ինչ եղավ: Այսօր շատերն են տեղի-անտեղի խոսում տնտեսական ճգնաժամի մասին, մեր ընկերության պարագայում դա, իրոք, լուրջ ազդեցություն թողեց եւ խնդիրները շատացան: Սակայն պետք է նշեմ, որ «Արմավիան» կանխում էր գների կտրուկ թանկացումը: Հիմա «Արմավիա»-ն չկա, գները շատ կտրուկ են բարձրացել»:

Բերլումյանը նշում է, որ Հայաստանին ազգային փոխադրող անհրաժեշտ է, սակայն բաժնետոսմերի 50+1 տոկոսը պետք է լինի կառավարության ձեռքում: «Արմավիան դեռ կարելի է փրկել, անգամ այս վիճակով, որովհետեւ նա որպես բրենդ կայացել է»:

«Արմենիա» միջազգային օդանավակայաններ» ՓԲԸ գլխավոր մենեջեր Մարսելո Վենդեի խոսքերովՙ իրենք վերջին 5-6 տարվա ընթացքում միշտ հաշվի են առել, որ «Արմավիա»-ն ազգային փոխադրող է, եւ հատուկ զեղչեր են սահմանել: «Մի կողմից իհարկե լավ է, որ երկիրն ունի ազգային փոխադրող, սակայն, մյուս կողմից, պետք է հաշվի առնել, թե կառավարությունը որքան գումար է կորցնում դրա համար»:

«Արմենիա» միջազգային օդանավակայաններ» ՓԲԸ գլխավոր տնօրեն Խուան Պաբլո Գեչիջյանն էլ շարունակում է, որ 2002-ին, երբ իրենք նոր էին ստանձնել օդանավակայանի կառավարումը, ուղեւորների թիվը 700.000 էր, նախորդ տարի ուղեւորների թիվը եղել է 1.700.000: «Եթե, իրոք, օդանավակայանը այդչափ բարձր գներ է սահմանում, որ աշխարհի ոչ մի երկրում չկա, ապա այլ ավիաընկերությունները ինչպե՞ս են կարողացել վճարել այդ հարկերն ու ընդլայնել իրենց չվերթերի թիվը»:

Մարսելո Վենդենն էլ ասում է, որ շուտով սկսվելու է ամենաթեժ սեզոնը, իսկ նոր ազգային փոխադրող ունենալու համար շատ երկար ժամանակ է հարկավորՙ ամենաքիչը 6 ամիս: «Ի՞նչ է լինելու այս վեց ամսվա ընթացքում: Ավիատոմսերի գներն անընդհատ բարձրանում են: Կարծում եմՙ ճիշտ կլինի ժամանակավոր լիցենզավորված բաց երկնքի քաղաքականություն վարել եւ այս ծանրաբեռնված շրջանում կորուստներ չկրել»:

Օդաչու Գրիգոր Կարապետյանը համաձայն չէ, որ պետությունը վարի բաց երկնքի քաղաքականություն: Նա հիշեցնում է, որ 1988-89-ին, երբ Բաքվի ու Սումգայիթի ջարդերն էին, օդանավեր չէին թռչում, որովհետեւ չկար ազգային փոխադրող: Նա հիշեցնում է, որ երկիրը պատերազմական վիճակում է, եւ ազգային փոխադրող ունենալը ոչ թե պատվի, այլ ազգային անվտանգության հարց է:

«Արդյունաբերողների միության նախագահ» Արսեն Ղազարյանը հիշեցնում է, որ անկախ ամեն ինչից ավիափոխադրումը նախ եւ առաջ բիզնես է: Նա սխալ է համարում, որ պետությունը սուբսիդավորի նաեւ այս ոլորտը:

«Երկու եղանակ կաՙ կամ պետք է տալ որեւէ մասնավոր կազմակերպության, սակայն մենեջմենթի հարցում դիմել միջազգային փորձին եւ արտերկրից մասնագետներ բերել, քանի որ մենք նման փորձ չունենք եւ դեռ սովորում ենք, կամ էլ բաց երկնքի քաղաքականություն վարել: Ինչ վերաբերում է նրան, որ մեր օդանավակայանը թանկ է, այո, թանկ է, բայց լավն է: Ես վստահ եմ, որ օդանավակայանը որոշակի զեղչեր սահմանել է «Արմավիա»-ի համար, սակայն գոյություն ունի բիզնես կանոն, եթե կարողանում եսՙ աշխատում ես, չես կարողանումՙ հեռանում ես»: