Հայկաձորցիները վստահ են` հիմնախնդիրները լուծելու դեպքում գյուղը կբարգավաճի

Շիրակի մարզի Մարալիկի տարածաշրջանի Հայկաձոր գյուղի բնակիչները վստահ են' գյուղի հիմնախնդիրները լուծելու դեպքում գյուղը կբարգավաճի: Հայ-թուրքական սահմանի մոտ գտնվող գյուղն ունի 1010 տարվա պատմություն: Նախկինում բնակավայրը կոչվել է Կարմիր վանք, Ղոշվանք, Ղոշավանք, Ղըզըլքիլիսա: Այն Հայաստանի պատմական Անի մայրաքաղաքի շրջակա գյուղերից է և համարվում է նրա արվարձաններից մեկը: Պատմական տեղեկությունների համաձայն՝ ներկայիս գյուղը ձևավորվել է 1829-30 թթ.: Բնակավայրի բնակիչները գաղթել են Արևմտյան Հայաստանի Մուշ, Բասեն, Մանազկերտ և Բուլանըղ գավառներից, իսկ մյուսները՝ 1915 թ. եղեռնի ժամանակ Ղարսի նահանգի Արազգեղ գյուղից, Մուշի ու Տարոնի գավառներից: Բնակավայրի արևմտյան սահմաններից անզեն աչքով տեսանելի են Անիի ավերակները: Ի դեպ, 1940 թ. սկսած անվտանգության նկատառումներով, գյուղը տեղափոխվել է դեպի արևմուտք և վերանվանվել Հայկաձոր:

Գյուղի տարածքում հայտնաբերված հնագիտական և պատմաճարտարապետական հուշարձանները փաստում են, որ կյանքն այստեղ սկսվել է քարե դարում: Տարածքի պատմական հուշարձանններից է 985 թ կառուցված Սուրբ Լուսավորիչ /ժողովրդին հայտնի է Կարմիր վանք անվանումով/ միագմբեթ եկեղեցին, որը գտնվում է սահմանային գոտում, և գյուղացիները եկեղեցի կարող են հասնել միայն սահմանապահների հատուկ թույտվության առկայության դեպքում ու նրանց ուղեկցությամբ: Նշենք, որ եկեղեցու խաչը, թեև կրակոցների պատճառով թեքված է և դրա վրա նույնիսկ նկատելի են փամփուշտների հետքերը, սակայն այն պարզ երևում է գյուղի նույնիսկ ծայրամասերից: Ինչպես պատմում են հայկաձորցիները՝ գյուղում, փշալարերից այն կողմ պահպանված են այսպես կոչված գլխատման երկու քարերը, որոնց վրա թուրքերը գլխատել են հայերին:

Համայնքը ներկայումս ունի 137 տնտեսություն՝ 542 հայ բնակիչ: Թեև գյուղում այսօր խնդիրները շատ են՝ միջգյուղական և գյուղամիջյան ճանապարհների բարեկարգում, արոտավայրերի, խմելու ջրի խնդիր և այլն, հայկաձորցին վերջին տարիներին մնում ու աշխատում է հայրենի հողի վրա, անգամ ծնելիության աճ է գրանցվել:

Այս մասին «Արմենպրես»-ին տեղեկացրեց համայնքի ղեկավար Գևորգ Սարգսյանը: «Որոշակի խնդիրների լուծման արդյունքում գյուղում արտագաղթ չկա, անցած 5 տարում ընդամենը 4 ընտանիք է հեռացել Հայկաձորից, միչդեռ, հարևան Խարկովն այս պահին ունի միայն 1 բնակիչ: Անգամ անցած տարի ծնելիության աճ է գրանցվել՝ լույս աշխարհ է եկել 8 փոքրիկ: Բայց դա դեռ չի նշանակում, որ խնդիրներ չունենք: Մարդկային ռեսուրսը սահմանամերձ այս բնակավայրում պահելու համար պետք է տարվեն աշխատանքներ»,-նշեց համայանքի ղեկավարը' ավելացնելով, որ հայկաձորցին ուժեղ է և պատրաստ մնալ ու արարել իր հողի վրա:

Արմենուհի Մխոյան