Դավադիր կրակոցներ, որ փոխեցին երկիրս…

15 տարի անցավ չարաբաստիկ այդ օրից:

Այս ընթացքում տարբեր վերլուծություններ են արվել, հարցադրումներ հնչել մեղավորների ու օգտվողների, երկրի շեղված ընթացքի, մեր հույսերի ու հավատի կործանման մասին:

Հոկտեմբերի 27-ի առարկայական հետևանքն այն է, որ երկրում քաղաքական խճանկար, քաղաքականության կուրս փոխվեց: Այդ ամենը տեղի ունեցավ ոչ թե հասարակության քվեի, այլ «Կալաշնիկովի» կրակահերթի հետևանքով: Ավելին, դավադիր այդ կրակոցներն ուղղված էին հենց հասարակության քվեի, 1999թ-ի մայիսի 30-ի կատարած ընտրության դեմ:

Հասարակությունը հավատացել էր Կարեն Դեմիրճյան-Վազգեն Սարգսյան տանդեմին, «Կառուցենք ու պաշտպանենք»-ի նրա խորհրդին, Հայաստանի պատմության ամբողջացմանն ուղղված ջանքերին, ծրագրին, 21-րդ դարի հաջողության ֆենոմենին:

Հոկտեմբերի 27-ը մի սահման է, որից անդին Հայաստանում արագ խորացան մենաշնորհային միտումները քաղաքականության ու տնտեսության մեջ, օլիգարխիան դարձավ առանցքային գործոն՝ հաճախ նույնանալով պետության հետ:

Անտագոնիզմը, «բարիկադային» մտածողությունը բնորոշեցին մեր քաղաքական իրականությունը: Ընտրությունները դադարեցին լինել հասարակության տրամադրությունների արտահայտման միջոց՝ դառնալով բարիկադ, որի տարբեր կողմերում Հայաստանի մասնատման վտանգն է, պետության պատմության, բովանդակության միասնական ընկալման բացակայությունը:

Հոկտեմբերի 27-ը դարձավ մեր ինքնուրույն արտաքին քաղաքականության նահանջի մեկնարկը:

Քաղաքացին սարսափով հայտնաբերեց, որ իր քվեն, իր քաղաքական նախապատվությունները ոչինչ են՝ բիրտ ուժի ու կրակոցների, տեսանելի ու անտեսանելի թշնամիների, ներքին ու արտաքին ռևանշի հանդիման:

Պետությունը փոխվեց, որովհետև արցախյան պատերազմի, անմնացորդ նվիրումի ու հավատի ծնունդ մեր Հանրապետությունն անզոր գտնվեց դիմակայելու ահաբեկչությանը, «հրացանավոր մարդու» կերպարը փոխակերպեց իր հանրային իմաստը՝ հայրենիքի պաշտպանից վերածվելով ստահակների մի խմբի, որը կրակեց պետության, հասարակության, Եռաբլուրի, Ղարաբաղում պատերազմ հաղթած տղերքի ուղղությամբ…

Անցած 15 տարիներին ոճիրն ամբողջությամբ բացահայտված չէ: Հասարակությունը տակավին սպասում է, որ արդար պատժի կարժանան Հոկտեմբերի 27-ի իրական դերակատարները, կազմակերպիչները, հինգ ստահակի թիկունքում թաքնված դավադիրները:

Նույնիսկ ոճրագործության ամբողջական ու լիարժեք բացահայտումը չի մեղմի մեր ցավը, չի վերադարձնի պայծառ ու լուսավոր մարդկանց կյանքեր, նույնիսկ անզոր կլինի լրիվությամբ չեզոքացնելու Հոկտեմբերի 27-ի գործած ավերը:

Բայց այդ բացահայտումը պետք է, անհրաժեշտություն է, որպեսզի պետության ճակատից մաքրվի ամոթի, նվաստացման, ինքնաոչնչացման խարանը, քաղաքացին դարձյալ հավատի իր քվեին, դրա ուժին:

… Ու գուցե մի օր մենք այցի գնանք Վազգեն Սարգսյանի ու Կարեն Դեմիրճյանի շիրիմներին՝ ոչ թե դրանց մեջ մեր երազանքների Հայաստանը գտնելու հուսահատ ճիգով, այլ նրանց երազած Հայաստանը կերտածի հպարտությամբ…

Սուրեն Սուրենյանց